Advertisement

Prehistoric, Primitive and Folkmedicine ; Magic

Chapter
  • 81 Downloads

Abstract

Studies on prehistoric medicine in the Netherlands or elsewhere made by Dutch scholars are relatively rare. Contributions on primitive medicine as observed in the Far East and elsewhere are more numerous. Especially in the ages in which medical care was rare in the country, but also long afterwards, folk medicine was necessarily applied extensively in the Netherlands, and it is still practised on a smaller scale.

Keywords

Folk Medicine Enuresis Nocturna Popular Belief Popular Remedy Dutch Scholar 
These keywords were added by machine and not by the authors. This process is experimental and the keywords may be updated as the learning algorithm improves.

Preview

Unable to display preview. Download preview PDF.

Unable to display preview. Download preview PDF.

References

A. Prehistoric Medicine

  1. 2360.
    Kleiweg de Zwaan, J. P. (1914-15). Over prae-en protohistorische geneeskunde. (On prae-and protohistorical medicine). Med. Wbl., 21, 9, 61, 73, 85, 97 and no.Google Scholar
  2. 2361.
    Lindeboom, G. A. (1955). Praehistorische geneeskunde. (Prehistoric medicine). Trouw, 17 december.Google Scholar
  3. 2362.
    Broek, A. J. P. van de (1934). Over recente vondsten van menschelijke fossielen en hunne beteekenis. (On recent discoveries of human fossils and their significance). Gen. Bl., 31, 249–77, 4 ill.Google Scholar
  4. 2363.
    [Anonym] (1966). De mens at in het voorhistorisch tijdperk onkruid zaden. (Man ate seeds of weeds in the prehistoric area). Voeding, 27, 434.Google Scholar
  5. 2364.
    Putto, J. A. (1938). Tandcaries in het steenen tijdperk. (Tooth decay in the Stone Age). GG, 16, 698. See also 3410Google Scholar

Trepanation

  1. 2365.
    Andel, M. A. van (1923). Getrepaneerde praehistorische schedels. (Trephined prehistoric skulls). NTG, 67, II, 63–4; BGG, III, 171-2. Review of T. Wilson Parry’s article: The prehistoric trephined skulls of Great Britain, etc. (Proc. Roy. Soc. Med. Hist. Section, XIV, August, 192).Google Scholar
  2. 2366.
    Muskens, L. J. J. (1929). Praehistorische trepanatie. (Prehistoric trepanation). NTG, 73, II, 4636–43; BGG, IX, 237-44, ill.Google Scholar
  3. 2367.
    Luyendijk, W. (1959). De trepanatie in de loop der tijden. (Trepanation in the course of times). Public lecture June 9, 1959. 26 pp., no pl.Google Scholar
  4. 2368.
    Boeles, P.C.J. A. (1943). Schedelnapjes uit terpen te Stiens en Marrum (Skull cups from terps at — and —). De Vrije Fries, 37, 81–3, ill.Google Scholar
  5. 2369.
    Sypkens Smit, J. H. (1943). Een te Winsum (Fr.) gevonden, getrepaneerde schedel. (A trepanned skull, found at —). De Vrije Fries, 37, 66–80, ill.Google Scholar
  6. 2370.
    Brongers, J. A. (1965-66). Evidence for Trepanning Practice in the Netherlands during Pre-and Protohistoric Times. Ultraviolet Fluorescence Photography of a soil Silhouette of an Interred Corpse. Ber. ROB., 15-16, 221–8, 24 ill.Google Scholar
  7. 2371.
    Brongers, J. A. (1967). Pre-en protohistorisch trepanaties toegelicht aan Neder landse vondsten. (Pre-and protohistoric trepanations illustrated by Dutch finds). Sci. Hist., 9, 106–7. Report of a lecture.Google Scholar
  8. 2372.
    Brongers, J. A. (1967) Protohistoric worked human skull bone in the Netherlands. Ber. ROB, 17, 29–34, 18 ill.Google Scholar
  9. 2373.
    Brongers, J. A. (1968). Een trepanatiecentrum uit het begin van de jaartelling in het Noord Nederlands kustgebied. (A trepanning-centre from the beginning of the era in the Northern-Netherland coastal area). GeWiNa, 24, 7–8.Google Scholar
  10. 2374.
    Brongers, J. A. (1968). Another Rondelle from the Netherlands: Garnwerd, Groningen. Ber. ROB, 18, 263–5, ill.Google Scholar
  11. 2375.
    Brongers, J. A. (1969). Schedeltrepanaties. (Skull-trepanations). Spiegel Historiael, 4, 41–6, 12 ill.Google Scholar
  12. 2376.
    Brongers, J. A. (1969). Ancient Old-World Trepanning Instruments. Ber. ROB, 19, 7–16, ill. also in: Acta Sexti Conventus Historiae Scientiae medicinae Mathesos naturalium que Excolendae Luxemburg 1970, 131-3 (extract). E. J. Brill, Leiden. See also 5034Google Scholar
  13. 2377.
    Hengen, Otto P. (1973). Palaeogeneeskunde in Europa tijdens Oudheid en begin van de Middeleeuwen. (Palaeomedicine in — during Antiquity and the beginning of the Middle Ages). Image, 12, nr 51, 31–40, 23 ill.Google Scholar

B. Primitive Medicine General

  1. 2378.
    Burg, C. L. van der (1904). Contribution à l’étude de la pathologie des races humaines. Janus, IX, 43–53.Google Scholar
  2. 2379.
    Nyèssen, D. J. H. (1927). De Nederlandsche arts als anthropoloog (The Dutch physician as an anthropologist). NTG, 71, II, 1028–39; BGG, VII, 602-13.Google Scholar
  3. 2380.
    Beukering, J. A. and H. W. A. Voorhoeve (1972). De westerse arts en de inheemse medicijnman. (The western physician and the native medicine-man). Arts en Wereld, 5, no 8, 20–3.Google Scholar
  4. 2381.
    Oefele, F. Freiherr von (1899). Over het gebruik van kruiden en dran ken ter voorkoming van zwangerschap. Een ethnografisch historische Studie. (On the use of herbs and draughts in order to prevent pregnancy. An ethnografical-historical study). 127 pp. W. J. van Hengel, Rotterdam.Google Scholar
  5. 2382.
    Nieuwenhuis, A. W. (1928). Die ursprünglichsten Ansichten über das Geschlechtsleben des Menschen. Janus, XXXII, 289–314.Google Scholar
  6. 2383.
    Kleiweg de Zwaan, J. P. (1916). Kleidung und Krankheiten. Ethnologische und historische Betrachtungen. Janus, XXI, 63–110.Google Scholar
  7. 2384.
    Nieuwenhuis, A. W. (1924-25). Die Anfänge der Medizin unter den niedrigst entwickelten Völkern und ihre psychologische Bedeutung. 1. Janus, XXVIII, 42–60; 2. ibid., 92-109; 3. ibid. 174-91; 4. ibid, XXIX (1925), 33-51; 5. ibid. 98-111; 6. ibid. 198-209; 7. ibid. 290-301.Google Scholar
  8. 2385.
    Renselaar, H. C. van (1965). Ziekte en maskers. (Disease and masks). Organorama, 2, nr 2, 19–24, 5 ill.Google Scholar
  9. 2386.
    Nieuwenhuis, A. W. (1929). Meinungen der primitiven Völker über das Geschlechtsleben der Menschen. VIme Congrès Int. d’Hist. Méd. Leyde-Amsterdam 1927, 24–31, Anvers.Google Scholar

Indian Archipel

  1. 2387.
    Kleiweg de Zwaan, J. P. (1913). Die Heilkunde der Niasser. Janus, XVIII, 454–61.Google Scholar
  2. 2388.
    Kleiweg de Zwaan, J. P. (1914). Denkbeeiden der Inlanders van onzen Indischen Archipel omtrent het ontstaan van ziehten. (Ideas of the natives of our Indian Archipel concerning the cause of diseases). Serie: Onze Koloniën, I, no 7, Baarn, 8°;.Google Scholar
  3. 2389.
    Kleiweg de Zwaan, J. P. (1915). De hond in het volksgeloof der inlanders van den Indischen Archipel. (The dog in popular belief of the natives of the Indian Archipel). Ind. Gids, XXXVII, I, 173.Google Scholar
  4. 2390.
    Kleiweg de Zwaan, J. P. (1915). De aap in het volksgeloof der inlander van den Indischen Archipel. The monkey in popular belief of the natives of the —). T. Kon. Ned. Aardrk. Gen., 2de serie, XXXII, 35.Google Scholar
  5. 2391.
    Kleiweg de Zwaan, J. P. (1930). L’île de Nias et ses habitants. Rev. anthropol., 40, 116–35.Google Scholar
  6. 2392.
    Ossenbruggen, F. D. E. [1915]. Het primitieve denken zooals dit zich uit voornamelijk in pokkengebruiken op Java en elders. Bijdrage tot de prae-animistische théorie. (Primitive thinking, as it manifests itself mainly in smallpox-usages on Java and elsewhere. Contribution to the pre-animistic theory). 369 pp. [The Hague].Google Scholar
  7. 2393.
    Kreemer, Jr. J. (1915). Volksheilkunde im Malaiischen Archipel. Janus, XX, 46–71; 113-42; 202-31 and 365-408.Google Scholar
  8. 2394.
    Nieuwenhuis, A. W. (1906). Die medicinischen Verhältnisse unter den Bahau-und Kenja-Dajak auf Borneo. Janus, XI, 108–18; 145-63.Google Scholar
  9. 2395.
    Elshout, Jac. Mar. (1923). Over de geneeskunde der Kênja-Dajak in Centraal Borneo, in verband met hun godsdienst. (On the medicine of the — in Central-Borneo, in relation to their religion). Thesis Amsterdam (Supervisor: J. P. Kleiweg de Zwaan), 218 pp. Joh. Müller, Amsterdam.Google Scholar
  10. 2396.
    Romer, D. (1907). Die Heilkunde der Batak auf Sumatra. Janus, XII, 382–92; 466-74; 511-24; 572-89 and 630-48, ill.Google Scholar
  11. 2397.
    Nieuwenhuis, A. W. (1925). Der Fetischismus im Indischen Archipel und seine psychologische Bedeutung. Arch. f. Religionswissensch., XXIII, 265–78.Google Scholar
  12. 2398.
    Keers, W. (1939). Over de verschillende vormen van het bijzetten der dooden bij de Sa’dan-Toradja. (On the different fashions of interring the dead with the —). T. Kon. Ned. Aardrk. Gen., 2 (56), 207–13, 12 ill.Google Scholar
  13. 2399.
    Eerde, J. C. van (1911). Vingermutilatie in Centraal Nieuw-Guinea. (Finger mutilation in Central New Guinea). T. Kon. Ned. Aardrk. Gen., 2de serie, XXVIII, 49.Google Scholar
  14. 2400.
    Haneveld, G. T. (1971). On the early history of tattooing. Acta Sexti conventus Hist. Sci. medic. math. nat. excolendae, 150–5. E. J. Brill, Leiden. Also in Janus, LVII (1970), 150-5, 5 ill.Google Scholar

Africa

  1. 2401.
    Pijper, C. (1919). De volksgeneeskunst in Transvaal (Folkmedicine in the Transvaal). Thesis Leiden (Supervisor: E. C. van Leersum). 71 pp., ill. Groen & Zn., Leiden, 8°;.Google Scholar
  2. 2402.
    Mbiti, J. (1967). Afrikaanse begrippen van tijd, geschiedenis en de dood (African ideas of time, history and death). Afrika, 21, 68–75, 4 ill. Den Haag.Google Scholar
  3. 2403.
    Zuring, J. (1970). Leven, ziekte en dood in Afrika. Gedachten over de niet-westerse geneeskunst (Life, disease and death in Africa. Thoughts on non-western medicine). 75 pp., ill. Gist-Brocades NV, Delft.Google Scholar
  4. 2404.
    Jansen, G. (1973). The doctor-patient relationship in an African tribal society. Thesis Free University Amsterdam (Supervisor: G. A. Linde boom). 224 pp., ill. Van Gorcum, Assen. Also as a monograph with an introduction by H. G. Schulte Nordholt, (co supervisor, professor of cultural anthropology).Google Scholar

C. Folkmedicine General

  1. 2405.
    Schrijnen, D. (1902). Volksgeneeskundige aanteekeningen (Notes on folk-medicine). Ph. W., 39, 1004–06.Google Scholar
  2. 2406.
    Leersum, E. C. van (1914). Over de waardeering van oude en volks geneesmiddelen (On the appreciation of old and popular remedies). NTG, 58, I, 1952–60.Google Scholar
  3. 2407.
    Cohen, M. H. (1921). Over enkele volksgeneeskundige gebruiken (On some folk-medical customs). NTG, 65, II, 2795–2805; BGG, I, 427-37.Google Scholar
  4. 2408.
    Gewin, Everard (1925). Nederlandsch volksgeloof (Dutch popular belief). 94 pp., Neerlandia, Arnhem.Google Scholar
  5. 2409.
    Lint, J. G. de (1919). Volkstümliche Bilder auf dem Gebiete der Medizin in den Niederlanden. Janus, XXIV, 253–315, 11 ill.Google Scholar
  6. 2410.
    Baumann, E. D. (1934). Drie opstellen over volksgeneeskunde (Three essays on folk-medicine). Primitieve opvattingen over lijf en leven. De bok en de geit in de volksgeneeskunde. De dood door den bliksem in volksgeloof en wetenschap. (Primitive views on body and life. He and she-goat in folk-medicine. Death by lightning in popular belief and in science). 47 pp. “Eigen Volk”;, Scheveningen.Google Scholar
  7. 2411.
    Waal, M. de (1934). Nederlandsche land-en tuinbouwgewassen in de Volksgeneeskunst (Dutch agricultural en horticultural plants in Folk medicine). 125 pp., Veeneman, Wageningen.Google Scholar
  8. 2412.
    Roeck, Remy de (1959). Over geschiedenis der volks-en andere ge neeskunde (On the history of folk-and other medicine). De Brabantse folklore, no. 141, 35–9. Some general considerations with reference to E. D. Baumann’s Geschiedenis der Geneeskunde (1918) (see 2172).Google Scholar
  9. 2413.
    Homblé, A. G. (1971). Bijdrage tot het geschied-en volkskundige as pekt van de geneeskunde (Contribution to the historical and folkloris tic aspect of medicine). Oostvl. Zanten, 46, 82–8; 126-32; 166-73, ill.Google Scholar
  10. 2414.
    Cock, Alphonse de [1921]. Spreekwoorden, gezegden en uitdrukkingen op volksgeloof berustend (Proverbs, sayings and expressions based on popular belief). Vol. I. 240 pp., Vol. II, 116 pp. “De Sikkel”;, Antwerpen. Reviewed by M. A. van Andel. Vol. I: NTG, 65 (1921), I, 1887-8; BGG, I, 178-9; Vol. II: NTG, 67 (1923), II, 482-3; BGG, III, 193-4.Google Scholar
  11. 2415.
    Homblé, A. G. (1972). Geneeskundige volksboeken (Medical popular books). Oostvl. Zanten, 47, 122–38.Google Scholar
  12. 2416.
    Simons, R. D. G. Ph. (1959). Volksgeloof in de geneeskunde, in het bijzonder betreffende de lepra in de Atlantische negerzones met de overeenkomst tussen Zuid-Amerika en West-Afrika (Popular belief in medicine, particularly regarding leprosy in the Atlantic negro-zones with the resemblance between South-America and Western Africa). NTG, 103, 2288.Google Scholar
  13. 2417.
    Andel, M. A. van (1909). Volksgeneeskunst in Nederland (Folkmedi cine in the Netherlands). Thesis Leiden (Supervisor: E. C. van Leer sum). J. van Boekhoven, Utrecht. 8°;.Google Scholar
  14. 2418.
    Andel, M. A. (1910). Dutch Folk-medicine. I. no sub-title: Janus, XV, 452–61; II. Diseases of the nervous system and of the organ of sense. Ibid., 609-21; HI. Children’s diseases. Ibid., 698-711; IV. Diseases of the respiratory organs. Ibid., 730-51; V. Infectious diseases. Ibid., 858-72, ill. VI. Chirurgical diseases. Janus, XVI (1911), 254-70; VII. Inflammations and suppurations. Ibid., 351-9; VIII. Diseases of the urogenital organs Ibid., 719-31.Google Scholar
  15. 2419.
    Andel, M. A. (1929). Volksgeneeskundige motieven in sprookjes, sagen en legenden (Folk-medical themes in folk-tales, myths and legends). NTG, 73, I, 2163–72; BGG, IX, 113-22.Google Scholar
  16. 2420.
    Andel, M. A. (1929). Folk-medical themes in myths, legends and folk-tales. VIme Congrès Int. d’Hist. de la Méd. Leyde-Amsterdam 1927, 19–23. Anvers.Google Scholar
  17. 2421.
    Andel, M. A. (1941). Volksgeneeskunst en haar betekenis voor de Nederlandse Volkskunde (Folk-medicine and its significance for Dutch folk-lore). NTG, 85, II, 2697–2705; BGG, XXI, 68-76. See also 532, 644-47, 4902a, 4903, 5073aGoogle Scholar

Customs and remedies

  1. 2422.
    Andel, M. A. (1923). Das Sympathie-pulver und Verwandtes in der niederländischen Volksmedizin. Janus, XXVII, 54–5. Report of a paper read at the 15th meeting of the “Deutsche Gesellschaft für die Geschichte der Medizin und der Naturwissenschaften Leipzig, 19-22 September)Google Scholar
  2. 2423.
    Andel, M. A. (1920). Over het gebruik van bloed in de volksgeneeskunst (On the use of blood in folk-medicine). NTG, 64, I, 425–30.Google Scholar
  3. 2424.
    Andel, M. A. (1923). De tanden in het volksgeloof en volksgebruik (The teeth in popular belief and customs) T. Tandhk., XXX, 105.Google Scholar
  4. 2425.
    Voo, B. P. van der (1911). Volksmiddelen tegen kiespijn (Popular remedies against toothache). Vrag. Dag, XXVI, 498.Google Scholar
  5. 2426.
    Bakker, C. (1926). Volksgeneeskundige aanteekeningen omtrent de hik (Folk-medical notes concerning hiccough). NTG, 70, I, 975–8; BGG, VI, 55-8.Google Scholar
  6. 2427.
    Leersum, E. C. van (1913). Polygonum aviculare als volksmiddel tegen diabetes mellitus (— as a popular remedy against diabetes mellitus). NTG, 57, II, 173–80.Google Scholar
  7. 2428.
    Stapelkamp, Chr. (1941). Agrimonia Eupatoria in de volksgeneeskun de (— in folk-medicine). Org. Chr. Ver. Nat. Geneesk., 39, 34–62.Google Scholar
  8. 2429.
    Waal, M. de (1924). Steen en aarde in de Nederlandsche volksgeneeskunst (Stone and earth in Dutch folk-medicine). NTG, 68, I, 1544; BGG, IV, 96. Also in: Ph. W., 61 (1924), 1046-9, 1053, 1055. Literature 1056-7.Google Scholar
  9. 2430.
    Enckels, Raym (1966). Volksgeneesmiddelen uit de XVIIIde eeuw (1765). (Popular remedies from the 18th century). Limburg, 45, 229–30.Google Scholar
  10. 2431.
    Feyfer, F. M. G. de (1922). De omhulling in de volksgeneeskunst (“Enveloping”; in folk-medicine). NTG, 66, I, 48–58; BGG, II, 13-23.Google Scholar
  11. 2432.
    Grolman, H. C. A. (1923). Volksgebruiken bij sterven en begraven in Nederland (Popular customs at dying and burying in the Netherlands). T. Kon. Ned. Aardr. Gen., 2de serie, vol. 40.Google Scholar
  12. 2432a.
    Kok, H. L. (1970). De geschiedenis van de laatste eer in Nederland (History of the funeral honours in the Netherlands) 326 pp., ill. De Tijdstroom, Lochern. See also 3612Google Scholar

Animals

  1. 2433.
    Waal, M. de [after 1936]. Dieren in de volksgeneeskunst (Animals in folk-medicine). 122 pp., ill. “De Vlijt”;, Antwerpen.Google Scholar
  2. 2434.
    Kalsbeek, G. (1915). De dieren als boden van den dood (Animals as messengers of death). Vrag. Dag, XXX, 636.Google Scholar
  3. 2435.
    Cornelissen, J. (1920, 1921). De muizen en ratten in het volksgeloof (Mices and rats in popular belief). Vrag. Dag, XXXV, 350; XXXVI (1921), 367.Google Scholar
  4. 2436.
    Hartog, C. den (1958). Haring in de volksgeneeskunde (The herring in folk-medicine). Voeding, 19, 267–70. Addition and correction: Voeding, 19, 545.Google Scholar
  5. 2437.
    [C] (1935). De rol van den hond in oude geneeswijzen (The role of the dog in old modes of treatment). De Drogist, no 25. See also 2389-90Google Scholar

Local and regional

  1. 2438.
    Bakker, C. (1925). Enuresis nocturna in de volksgeneeskunst in en om Broek in Waterland (Enuresis nocturna in folk-medicine in and around —). NTG, 69, II, 1123–31; BGG, V, 210-8. The author was a family doctor at Broek in Waterland, a small village in Noord Holland, about 20 KM to the north of Amsterdam.Google Scholar
  2. 2439.
    Bakker, C. (1925). Aanteekeningen van volksgeneeskunst in en om Broek in Waterland (Notices of folk-medicine in and around —). NTG, 69, I, 1603–8; BGG, V, 77-82.Google Scholar
  3. 2440.
    Bakker, C. (1927). Volksgeneeskundige aanteekeningen in en om Broek in Waterland verzameld (Folk-medical notices collected in and around —). NTG, 71, I, 2506–19; BGG, VII, 356-69.Google Scholar
  4. 2441.
    Bakker, C. (1928). Volksgeneeskunde in Waterland. Een vergelijkende studie met de geneeskunde der Grieken en Romeinen (Folk-medicine in Water land. A comparative study with the Greek and Roman medicine). 631 pp. H. J. Paris, Amsterdam. 4°;.Google Scholar
  5. 2442.
    Bakker, C. (1928). Volksgeneeskundige aanteekeningen in en om Broek in Waterland verzameld (Folk-medical notices collected in and around —). NTG, 72, I, 1078–94; BGG, VIII, 45-61.Google Scholar
  6. 2443.
    Kooi, D. van der (1933). Folkloristische en volksgeneeskundige sprok kelingen in de Friesche wouden (Folkloristic and folk-medical gleanings in the Frisian woods). NTG, 77, 1, 50–66; BGG, XIII, 1-17.Google Scholar
  7. 2444.
    Wit, J. de (1924). Volksgeneeskunde in West-Friesland (Folk-medicine in —). I. NTG, 68, II, 1252–7; BGG, IV, 215-20. II. NTG, 69 (1925), 1, 588-96; BGG, V, 29-37.Google Scholar
  8. 2445.
    Vader, J. (1964). Walcherse Volksgeneesmiddelen (Walcheren folk remedies). Neerlands Volksleven, 14, 163–6.PubMedGoogle Scholar
  9. 2446.
    Schevensteen, A. F. C. van (1921). Over Folklore der bedevaarten voor ooglijders in België (On Folk-lore of the pilgrimages for eye patients in Belgium). NTG, 65, I, 62–7; BGG, I, 12-7. Lecture delivered to the Dutch Association for the History of medicine at Go rinchem.Google Scholar
  10. 2446a.
    Cock, A. de (1891) Volksgeneeskunde in Vlaanderen (Folk-medicine in Flanders). Gent.Google Scholar
  11. 2446a.
    Heesters, Wiro (1968). Resten van volksgeneeskunde in ons heem (Rests of folk-medicine in our country). Heemschild (St. Oedenrode), 2, 27–32; 58-60. See also 2458, 5316, 5317Google Scholar

D. Magic

  1. 2447.
    Deutmann, L. (1914). De opleiding van den arts en de occulte weten schappen (The education of the physician and the occult sciences). Vrag. Dag, XXIX, 1.Google Scholar
  2. 2448.
    Diethelm, O. (1970). The medical teaching of demonology in the 17th and 18th centuries. J. Hist. Behav. Sci., 6, 3–15. Also on Anton de Haen (1704-76).CrossRefGoogle Scholar
  3. 2449.
    Andel, M. A. van (1910). Magische geneeskunde (Magic medicine). NTG, 64, II, 393–401.Google Scholar
  4. 2450.
    Jongkees, L. B. W. (1960). Magie en geneeskunde (Magic and medicine). NTG, 104, I, 529–34.Google Scholar
  5. 2451.
    Jong, K. H. E. (1938). De zwarte magie (Black magic). 290 pp. Para psychol. Bibl., Vol. III. Leopold’s Uitg. Mij., Den Haag.Google Scholar
  6. 2452.
    Zuiden, D. S. van (1916). Verstandige inmenging der Middelburgsche vierschaar in een geval van tooverij, anno 1629 (A wise interference of the Middelburg tribunal in a case of witchcraft, A.D. 1629). NTG, 60, II, 1818–9.Google Scholar
  7. 2453.
    Braekman, W. (1966). Magische experimenten en toverpraktijken uit een Middelnederlands handschrift (Magic experiments and witchcraft practises from a Middle-Dutch manuscript). MKVAW, afd. Taal en Letterk., 53–118, facs. afl. 1-4.Google Scholar
  8. 2454.
    Lindeboom, G. A. (1969). De magie van het dieet (Magic of the diet). NTG, 113, I, 362–4. Also in: T. Ned. Ver Diëtisten, 24 (1969), no 6, 3-11 and in Soteria, 13, 1969. 57-60. cf. Soteria, 13, 60-1 (remarks by D. J. Hoens).Google Scholar
  9. 2455.
    Havermans, F. M. (1938). De magie in het denken van schizophrenen en natuurvolken (Magic in the thinking of schizophrenics and primitive nations). Thesis Leiden (Supervisor: E. A. D. E. Carp). 144 pp. J. J. Romen, Roermond-Maaseik.Google Scholar
  10. 2456.
    Kleiweg de Zwaan, J. P. (1906). De astrologie in de geneeskunst (Astrology in medicine). Geneesk. Crt., 28 April.Google Scholar
  11. 2457.
    Baumann, E. D. (1938). Magische Identificatie (Magic Identification). Mensch en Maatschappij, 14, nr 5, 334–47. See also 885, 2513, 2514, 2559, 2646, 2707Google Scholar

Witchcraft and exorcism

  1. 2458.
    Andel, M. A. van (1934). De heks en de volksgeneeskunst (The witch and folk-medicine). NTG, 78, III, 3140–61; BGG, XIV, 123-44.Google Scholar
  2. 2459.
    Meyere, Victor de (1929). De tooverij in Vlaanderen. Toovenaars, tooverheksen, aflezers en stuiters. Hunne practijken en geheimen (Witchcraft in Flanders. Magicians, witches, readers and big marbles. Their practises and secrets). Ned. T. Volksk., nr 4, 5 and 6. Reviewed by M. A. van Andel: NTG, 74 (1930), II, 5397; BGG, X, 297.Google Scholar
  3. 2460.
    Meerloo, A. M. (1960). Unwitching the witches. A trip to two towns in Holland. Int. Rec. Med., 173, 770–3, facs.PubMedGoogle Scholar
  4. 2461.
    Meerloo, A. M. (1963). Four hundred years of “witchcraft”;, “protection”; and “Delusion”;. Amer. J. Psychiat., 120 (1), 83–6, port.PubMedGoogle Scholar
  5. 2462.
    Peiper, A. (1966). Verhexte Kinder. Pädiat. Pädol., 2, 361–6. Also on Anton de Haen (1704-76).Google Scholar
  6. 2462a.
    Weyde, A. J. van der (1927). Iets over toovenaars en heksen (Something on magicians and witches). Jbk. Oud-Utrecht, 155–69.Google Scholar
  7. 2463.
    Bakker, C. (1903). lets over kollen en belezen (Something on witches and exorcizing). NTG, 47, I, 679–97.Google Scholar
  8. 2464.
    Bakker, C. (1921). lets over belezen (Something on exorcizing). NTG, 65, II, 52–5; BGG, I, 305-8.Google Scholar
  9. 2465.
    Bakker, C. (1922). Geesten-en heksengeloof in Noord-Holland boven het Y (Belief in spirits and witches in — beyond the Y). Gids, II, 84; 267.Google Scholar
  10. 2466.
    Bakker, C. (1931). De kerksleutel en de magische gordel in de volksgeneeskun de en signatura rerum (The church key and the magic girdle in folk medicine and —). Mensch & Maatschappij, 7, 360–73.Google Scholar
  11. 2467.
    Penning, C. P. J. (1932). lets over vampyrs (Something on —). NTG, 76, III, 3861–5; BGG, XII, 149-53.Google Scholar
  12. 2468.
    Dooren, L. (1938). Veroordeeling van een chirurgijn in den tijd der heksenprocessen (Conviction of a surgeon in the time of the witch trials). GG, 16, 333.Google Scholar
  13. 2469.
    Geyl, A. (1908). Beschouwingen en opmerkingen naar aanleiding van de waterproef bij heksenprocessen (Reflections and remarks with reference to the water-ordeal in witch-trials). Geneesk. Crt., 4 Apr. 31 pp.Google Scholar
  14. 2470.
    Baschwitz, Kurt (1948). De strijd met den duivel. De heksenprocessen in het licht der massapsychologie (The fight with the devil. The witch trials in the light of mass-psychology). Amsterdam.Google Scholar
  15. 2471.
    Timmer, M. (1971). Een epidemie van vrouwenhaat (An epidemic of misogyny). Soteria, 15, 153–63, 8 ill. On persecutions of witches.Google Scholar
  16. 2471a.
    Emstede, E. J. Th. A. M. van (21971). Heks en seks in Nederland. Een geschiedenis der heksen en heksenprocessen in de Nederlanden met De Peel als middelpunt (The witch and sex in the Netherlands. A History of the witches and witch-trials in the Netherlands with the region “De Peel”; as central point). 358 pp., ill. Deurne.Google Scholar
  17. 2472.
    Olbrachts, Frans M.(1931). Een oud MechelschBezweringsformulier. (An old Mechlin incantation). MKVAW, 202 pp., ill., Gent. Reviewed by M. A. van Andel: NTG, 75, IV, 5905-6; BGG, XI, 325-6.Google Scholar
  18. 2473.
    Bijlsma, R. (1915). Het “Boos”; oog (The “evil”; eye). Natuur, XXXV, 322.Google Scholar
  19. 2474.
    Teixeira de Mattos, E. (1928). Een geval van “het booze oog”; met duivelbanning, Ao. 1598 te Antwerpen, bij een gehuwde dame met typisch hysterische aanvallen (A case of “the evil eye”; with exorcism Ao 1598 at—, in a married woman with typical fits of hysteria). NTG, 72, I, 1095–1103; BGG, VIII, 62-70.Google Scholar
  20. 2475.
    Haver, J. van (1968). Bezweringen, recepten en z.g. liefdetover uit een I7e-eeuws handschrift (Exorcism, prescriptions and the so-called love magic from a 17th century manuscript). Volkskunde, 69, 189–202.Google Scholar
  21. 2476.
    Panhuys, Jhr L. C. van (1924). About the “träfe”; superstition in the colony of Surinam. Janus, XXVIII, 357–68.Google Scholar
  22. 2477.
    Nater, J. P. (1972). De heks en de dermatologie (The witch and dermatology). Arts en Wereld, 5, nr 4, 26–7.Google Scholar
  23. 2478.
    Muntendam, P. (1925). De breukebomen in Drenthe (The hernia trees in —). NTG, 69, II, 2123; BGG, V, 292. A short note on so-called hernia-trees, wherein the sufferer from hernia should hit a nail in order to get rid of his hernia.Google Scholar
  24. 2479.
    Knippenberg, W. (1956). Het spijkeroffer in de Magdalenakapel op Esdonk bij Gemert en enige hiermee verwante gevallen (The nail sacrifice in the Magdalena-chapel at — near — and some related cases). Brabant s Heem, 8, 106–15.Google Scholar
  25. 2480.
    Visser, C. (= pseudon. for K. Baschwitz) (no d.). Van de Heksenwaag te Oudewater en andere te weinig bekende zaken (On the Witch Weigh house at — and other not well-known things). Lochern.Google Scholar
  26. 2481.
    Vries, Thorn. J. de (1956). Speculum Superstitionis, 35 pp., 10 ill. Tjeenk Willink, Zwolle. See also 1895-1912 (Joh. Wier), 5505-06Google Scholar

Copyright information

© Martinus Nijhoff, The Hague, Netherlands 1975

Authors and Affiliations

  1. 1.Medicine in the Free UniversityAmsterdamThe Netherlands

Personalised recommendations