Advertisement

‘If She Had Been a Man…’

Anna Maria van Schurman in the social and literary life of her age
  • A. Agnes Sneller
Chapter
  • 66 Downloads
Part of the Archives Internationales D’Histoire Des Idées / International Archives of the History of Ideas book series (ARCH, volume 146)

Abstract

When you open the copy of the first edition of Jacob Cats’ work Proefsteen van den Trou-Ringh (Touchstone of the Wedding Ring) published in 1637, which is the first entry in the catalogue of the university library in Leiden1, you are in for a surprise. Before the text of the first volume you will find no fewer than three portraits of Anna Maria van Schurman. One of the portraits is in every edition, the other two were added to this copy when it was bound. The last portrait, on a fold-out sheet, has a Latin caption signed Constanter,the name often used by the poet and statesman Constantijn Huygens. One could scarcely imagine more telling evidence that Van Schurman belonged to the cultural elite of her age.

Keywords

Seventeenth Century Cultural Elite Humanist Tradition Unmarried State Great Exception 
These keywords were added by machine and not by the authors. This process is experimental and the keywords may be updated as the learning algorithm improves.

Preview

Unable to display preview. Download preview PDF.

Unable to display preview. Download preview PDF.

References

  1. 1.
    The shelfmark is 1018 C 7.Google Scholar
  2. 2.
    Roemers Visscher, Gedichten (1925) p. 28, no. 51; cf. the chapter by Katlijne Van der Stighelen, p. 59.Google Scholar
  3. 3.
    For the author Johan de Brune (1616–1649) see Sneller, ‘Van Schurman als literaire persoon’ (1993) pp. 322–324.Google Scholar
  4. 4.
    One of Huygens’ biographers wrote: ‘His attitude to women became problematic, and remained so until his marriage more than ten years later’, Smit, ConstantijnHuygens (1980) p. 46.Google Scholar
  5. 5.
    Huygens, Gedichten I, Worp (ed.) (1892) pp. 171–182 and Huygens, Tvrouwe-lof, Zwaan (ed.) (1984) pp. 26–57.Google Scholar
  6. 6.
    Huygens, Tvrouwe-lof, Zwaan (ed.) (1984) p. 26.Google Scholar
  7. 7.
    ‘Sonderlinghe jij monseurs Onderdane vande Keurs Vande Cappen en de Prucken, Die jou blindelingh ontrucken ’ Talderw aertste manne-pandt Macht, gebiedt en overhandt.’ (11. 5–10)Google Scholar
  8. 8.
    “Tander hallif-mens-gedrocht Dat de mensch in lijen brocht’ (11. 49 and 50, with slightly altered spelling).Google Scholar
  9. 9.
    Huygens, Tvrouwe-lof, Zwaan (ed.) (1984) p. 29.Google Scholar
  10. 10.
    “Tvrou-gediert, dat om drij vijghe Liever borste zou dan swijghe’ (11. 51–52) (dry vyghe: ‘a trifle’).Google Scholar
  11. 11.
    ’Sacke tabbert, muts en doeck, Vive mantel, hoet en broeck!’ (11. 423–424).Google Scholar
  12. 12.
    According to Maclean, who has written a detailed study of the concept of woman in European intellectual life in the Renaissance, there is essentially little difference in the views on this point between medieval scholasticism and the Renaissance. Maclean, The notion of woman (1980) pp. 25 ff.Google Scholar
  13. 13.
    King James version.Google Scholar
  14. 14.
    ‘Zou (e)en man de minste zijn Bij het ribb-stick van sen lenden?’ (11. 244–5) (‘Should a man the lesser be Than the rib-stick of his loins?’).Google Scholar
  15. 15.
    Maclean, The notion of woman (1980) p. 10.Google Scholar
  16. 16.
    Huygens, Dagh-werck, Zwaan (ed.) (1973).Google Scholar
  17. 17.
    Huygens, Briefwisseling I, Worp (ed.) (1911) ‘Inleiding’, p. xlvi.Google Scholar
  18. 18.
    Nu ‘t den Hemel soo gepast heeft Dat mijn’siel aan d’uwe vast leeft, Dat Ick Gij, en t’eener tijd Ghij tot Ick geworden zijt’ (11. 17–20) (Now Heaven has ordained it so That my soul lives at one with yours, That I Thou, and at the same time Thou I hast become’).Google Scholar
  19. 19.
    Quoted from Zwaan’s edition, Huygens, Dagh-werck (1973) p. 18.Google Scholar
  20. 20.
    Huygens, Dagh-werck,Zwaan (ed.) (1973) pp. 19 and 129 (11. 1436–1440).Google Scholar
  21. 21.
    Maclean, The notion of woman (1980) p. 19.Google Scholar
  22. 22.
    Ibid., p. 27.Google Scholar
  23. 23.
    Huygens, Dagh-werck (1973) p. 8.Google Scholar
  24. 24.
    Ibid., p. 20.Google Scholar
  25. 25.
    Wijstmen hondert wijse mans, Nimment Bieter nae bekans (11. 327–8) (…) Wijstmen ien wijs Vrouwen-dier Wat ontstaeter strack en tier! Wat en loop van arm’ en rijcke Om het monghster to bekijcke!’ (11.331–4) (tier=getier, uproar; monghster=monster, specimen).Google Scholar
  26. 26.
    See for example Tvrouwe-lof, 11. 342–343: ‘Kben al me wat vande gecken Die de selsemheijt verleijt’ (I am also one of those fools Who are charmed by rarity’).Google Scholar
  27. 27.
    This was the Apologia pro sanctissima virgine Maria matre Domini (Leiden 1639).Google Scholar
  28. 28.
    Huygens, Briefwisseling II, p. 464, no. 2137 (23–6–1639).Google Scholar
  29. 29.
    Cf. Van der Stighelen, ‘Constantijn Huygens’ (1987) pp. 139–140.Google Scholar
  30. 30.
    ‘Maghs’ haer uijterst niet bederven Die ten uijterst maeghd will sterven?’ (Huygens, Gedichten II, p. 302) (uijterst line 1: appearance; line 2: at the last).Google Scholar
  31. 31.
    “Tkoper om end om gesett Heeft haar vingeren gesmett En sij schroomtse soo to thoonen Leser, helpt de schuld verschoonen. ‘Tis de schuld van d’eerste sné, Die sij van haer dagen dé.’ (Huygens, Gedichten II, p. 300).Google Scholar
  32. 32.
    Huygens, Gedichten II, p. 296: ‘BRUIJLOFTLIED VAN TIJS EN TRUN Wie weet wat Trijn de Bruyd aen Tijs den Bruijgom dé? Sy greep een lustigh mess, en gaf hem soo een sné?’ (‘WEDDING SONG OF TIJS AND TRIJN Who knows what Trijn the Bride did to Tijs the Groom? She took a lusty knife, and gave him such a cut’).Google Scholar
  33. 33.
    Woordenboek der Nederlandsche taal XIV, column 2274.Google Scholar
  34. 34.
    Huygens, Gedichten VII, pp. 298–300.Google Scholar
  35. 35.
    Ibid., p. 304, note 3.Google Scholar
  36. 36.
    ‘…wat teed is u gebeurt? Wat grouwel, of wat spoock heeft u van ons gescheurt?’ (Huygens, Gedichten VII, p. 305).Google Scholar
  37. 37.
    Woordenboek der Nederlandsche taal IX, columns 469–471.Google Scholar
  38. 38.
    Van der Stighelen, ‘Constantijn Huygens’ (1987) p. 138.Google Scholar
  39. 39.
    Huygens, Tien gedichten, Zwaan (ed.) (1976) pp. 152–153 (for a Dutch translation of the letter cited by Van der Stighelen (1987) p. 143). Unlike Van der Stighelen I believe that it was not Huygens, but Van Schurman who had every reason to be disappointed: Huygens failed to reply to her last letter.Google Scholar
  40. 40.
    ‘dat met d’onkundighe gelijck gerekent (wil) wesen’ and ‘gegroeit tot grooter mannen waard’, Huygens, Gedichten VII, pp. 304–307; onkundighe should be read as plural.Google Scholar
  41. 41.
    ‘Die Anna, die van jongs het hoogh geheim van boven Met langen arbeid heeft doorkropen en betracht, Die al het Wereld-wijs, daerom men mannen acht, En groote mannen noemt, to boven is gekomen.’ (Huygens, Gedichten VII, p. 306).Google Scholar
  42. 42.
    Ahsman, Collegia en colleges (1990) p. 501.Google Scholar
  43. 43.
    Ibid., p. 2.Google Scholar
  44. 44.
    Maclean, The notion of woman (1980) p. 71.Google Scholar
  45. 45.
    Ibid., p. 69.Google Scholar
  46. 46.
    Cats, Alle de wercken I (1712) p. 281; hereafter we shall refer to volume I or II.Google Scholar
  47. 47.
    Maclean, The notion of woman (1980) p. 79.Google Scholar
  48. 48.
    Ibid., p. 81.Google Scholar
  49. 49.
    geschickt en aengeleyt naer gelegentheyt en de smaeck der vrouwen’ (I, 38 lb).Google Scholar
  50. 50.
    ‘Wat kan er doch nutter wesen voor het gemeene beste, als tot gevoegsaemheyt en andere goede deugden aen to leyden de genen, die in aller manieren sijn als onverscheyde metgesellen onses geheelen levens.’Google Scholar
  51. 51.
    ‘De mannen sullen hare vrouwen gebieden; De vrouwen hare mannen gehoorsamen.’ (I, 399)Google Scholar
  52. 52.
    In his monograph on Jacob Cats Smilde notes: ’(…) Anna Maria, whom he continued to hold in sincere respect even after she joined the Labadists (…)’, Smilde, Jacob Cats (1938) p. 108. This is a factual error, since in the year of Cats’ death (1660) there was no such thing as a ‘Labadist’.Google Scholar
  53. 53.
    ‘Ick segge Jonckvrou Anna Maria Schuermans (…), out ontrent 18 Jaren, (…) sal ontwijffelijck door eenige geleerde pennen op de vleugels van de Fame gestelt zijnde, dienen tot een nieuwe en uytnemende vercieringe onser eeuwen.’ (I, 332a)Google Scholar
  54. 54.
    ‘Maer onder dit getal magh niet gerekent wesen, O Schuermans, u juweel, eerst onlanks opgeresen, Van wiens geleerde jeught en uytgelesen pen De steden aen den Rijn, en ick, getuyge ben! Noch die beroemde vrou, wiens net en geestig schrijven Sal in de boecken staen, sal aen den Amstel blijven, Sal door de werelt gaen, een wonder voor de mans.’ (I, 332a)Google Scholar
  55. 55.
    ‘Aen’t wonderstuck van onsen tijt, Dat ghy, ô Jonckvrou Schuermans zijt.’ (II, B2r,b)Google Scholar
  56. 56.
    ‘niet to ruym en wijt-mondigh’ (II [B4r]).Google Scholar
  57. 57.
    Gedichten van de Heer Jacob Cats, die in zijn Werken niet gevonden worden (Poems by Master Jacob Cats, which are not found in his Works) (1767).Google Scholar
  58. 58.
    ’O aller Maegdenglans En aller vrouwen eer, maer schande voor de mans.’Google Scholar
  59. 59.
    Van de Wtnementheyt des vrouwelicken geslachts, verciert met kopere platen; ende verssen van Mr. Corn. Boy by Joh. van Bevervvyck.Google Scholar
  60. 60.
    I have been unable to find a Latin edition said to have been published in 1636 under the title De excellentia foemini sexes, as referred to by, among others, Rang, ‘Geleerde vrouwen’ (1988) p. 36 and Meijer Drees, ‘Vaderlandse heldinnen’ (1992) p. 73. As early as 1910 Baumann had his doubts about this edition: ‘In a letter to Guy Patin (1602–1672), dated July 1640, Van Beverwijck says that he had written Wtnementheit in Latin, but “had not published it”.’, Baumann, Johan van Beverwyck (1910) p. 301.Google Scholar
  61. 61.
    Including Lof der Chirurgie in 1635 and Schat der gesontheyt in 1636. For further information about these works, see Van Gemert, ‘Johan van Beverwijck’ (1992).Google Scholar
  62. 62.
    Since not all the verses are signed, it is impossible to say with certainty that C. Boy wrote them all.Google Scholar
  63. 63.
    See Volume III, p. 3. The page numbering in the two editions differs slightly, so I shall refer only to the book and the chapter in which the quotation occurs.Google Scholar
  64. 64.
    Rang, ‘Geleerde vrouwen’ (1988) p. 37.Google Scholar
  65. 65.
    Spies, ‘Charlotte de Huybert’ (1986) p. 339c.Google Scholar
  66. 66.
    Wtnementheyt, *5r — [6r].Google Scholar
  67. 67.
    ‘Dit hebben wy gedaen, om aen de Mans to toonen Dat Vrouwen zyn bequaem to klimmen op de throonen, Te heerschen in een rijck, to sitten in ‘t gerecht, Te trecken in het velt, to treden in ‘t gevecht.’Google Scholar
  68. 68.
    See Meijer Drees, ‘Patriottisme’ (1995) for the concept of patriotism in literary works.Google Scholar
  69. 69.
    In the introductory poem by C. Boy ‘Op de Titel-plaet aen den Leser’ (‘On the Title page to the Reader’). The name of the Beast is not given.Google Scholar
  70. 70.
    ‘Van de Nature der Vrouvven’; ‘Van de Geleertheyt, ende VVijsheyt der VVrouvven’; ‘Van de Deughden der Vrouwen’.Google Scholar
  71. 71.
    See Dresden, ‘Montaigne’ (1989) p. 28.Google Scholar
  72. 72.
    Ibid., p. 33.Google Scholar
  73. 73.
    Boeck I.3.Google Scholar
  74. 74.
    ‘God heeft de Man geschapen uyt de aerde, de Vrou uyt de ribbe des Mans. Soo vele dan als de Man overtreft aerde en slick, soo vele overtreft oock de Vrouwe den Man’ (I.3).Google Scholar
  75. 75.
    Boeck II.2.Google Scholar
  76. 76.
  77. 77.
    It is this that makes it possible for Van Beverwijck’s biographer to write: ‘Van Beverwijck has the honour of having been the first Dutchman who openly accepted and promulgated the great discovery of his age — Harvey’s doctrine.’ Baumann, Johan van Beverwijck (1910) p. 134.Google Scholar
  78. 78.
    Rang, ‘Geleerde vrouwen’ (1988) p. 38.Google Scholar
  79. 79.
    ‘thiende vande Musen’, ‘des werelts luyster’, ‘opper-wereld-wonder’.Google Scholar
  80. 80.
    ‘Die van Cupido niet, van Venus niet en hout Om dat sy Pallas is, en haren maeghdom trout.’Google Scholar
  81. 81.
    ‘edelder en volmaeckter in den beginne geschapen was, als de Man.’ (I.3)Google Scholar
  82. 82.
    the ‘haet, die sy de Vrouwen toedragen (…) genoegh uyt haer [=hunl eygen schriften’ (III.1).Google Scholar
  83. 83.
    ‘Soo schijnt Godt de nature van de Vrouw tot de binne-sorge geschapen to hebben, to weten van sachter vleesch, om dat sy binnen de muren haer ambt zoude bekleden. Maer dat het lichaem, ende gemoet van de Mans kan tegen kouw, hitte, reysen, ende rotsen (=hotsen), ende derhalven geschickt is tot de dingen, die buyten ‘s huys vallen.’ (II.9) The combination reizen en rotsen was a common tautological usage in the seventeenth century. See Woordenboek der Nederlandsche taal XIII, columns 14541456.Google Scholar
  84. 84.
    Huygens, Briefwisseling II, 30–4–1636 (no. 1382).Google Scholar
  85. 85.
    ‘Verum pereant, mi Hugeni, hi ioci inter nos’.Google Scholar
  86. 86.
    Other literary figures also wrote about Anna Maria van Schurman in the seventeenth century and thereafter. See Sneller: ‘Anna Maria van Schurman als literaire persoon’ (1993).Google Scholar

Copyright information

© Kluwer Academic Publishers 1996

Authors and Affiliations

  • A. Agnes Sneller

There are no affiliations available

Personalised recommendations