Ballistics and Fortifications

  • Ad Meskens
Chapter
Part of the Archimedes book series (ARIM, volume 31)

Abstract

The Low Countries saw the worst fighting on their territory during the second half of the sixteenth century. Italian engineers designed fortifications of towns (inter al. Antwerp), but slowly local engineers would take over. Mathematicians found new ways to earn money with their geometrical expertise.During this period the first ballistic theories were proposed and tested. In this chapter we look at the involvement of Antwerp engineers and mathematicians in both these sciences.

Keywords

City Wall Italian Engineer Defensive Wall City Canal Artillery Fire 
These keywords were added by machine and not by the authors. This process is experimental and the keywords may be updated as the learning algorithm improves.

Books

  1. Coignet, Michiel. Almanach 1617. s.n., 1616 (?). Stadsbibliotheek Kortrijk Almanakken 33.Google Scholar
  2. Coignet, Michiel. Almanach 1626. s.n., 1625 (?). Stadsbibliotheek Kortrijk Almanakken 39.Google Scholar
  3. Coignet, Michiel. Cent questions ingenieuses et recreatives, pour delecter & aguiser l’entendement. Antonius van Diest for Jan van Waesberghe, Antverpiae [Antwerpen], 1573. MPM A4348.Google Scholar
  4. Coignet, Michiel. Nieuwe Onderwijsinghe/op de principaelste Puncten der Zeeuaert. Hendrick Hendricsen, Hantwerpen [Antwerpen], 1580. Appendix to: Pedro de Medina, De zeevaert, oft: Conste van ter zee te varen, EHC C1/16623.Google Scholar
  5. Coignet, Michiel. Instruction nouvelle des poincts plus excellents and necessaires, touchant l’art de naviger. Henry Hendrix, Anvers [Antwerpen], 1581. MPM A 2727.Google Scholar
  6. Coignet, Michiel. Nieuwe Onderwijsinghe/op de principaelste Puncten der Zeeuaert. C. Claesz, Amsterdam, 1589. University Library Gent R999.Google Scholar
  7. Coignet, Michiel. Nieuwe Onderwijsinghe/op de principaelste Puncten der Zeeuaert. C. Claesz, Amsterdam, 1593. Minicipal Library Tournai.Google Scholar
  8. Coignet, Michiel. Nieuwe Onderwijsinghe/op de principaelste Puncten der Zeeuaert. C. Claesz, Amsterdam, 1598. Nederlands Historisch Scheepvaartmuseum.Google Scholar
  9. Coignet, Michiel. L’uso del compasso di Fabrizio Mordente Salernitano &…composto da Michele Coignetto Mathematico del Ser.mo Archiduca Alberto Austriaco. s.n., Modena, 1608. Bibliotheca Estense Camp. 290 = Gamma U.1.18.Google Scholar
  10. Coignet, Michiel. Tabula geographica indicans iter novum inter mediolanum et antverpiam. Abraham Verhoeven, 1621. Katholieke Universiteit Leuven, Tabularium, Enbladsdrukken.Google Scholar
  11. Coignet, Michiel. M. Michel Connette, sur les propositions geometriques extraictes des six premiers liures des Elemens d’Euclide. C. Hulpeau, Paris, 1626. with La geometrie reduite.Google Scholar
  12. Coignet, Michiel, and P.G.S. (edit.). La geometrie reduite en une facile et briefe pratique, par deux excellents instruments, dont l’un est le pantometre ou compas de proportion de Michel Connette, et l’ autre est l’usage du compas a huict pointes invente par Fabrice Mordente compose en italien par M.C.…Traduits en francois par P.G.S. mathematicien. C. Hulpeau, Paris, 1626. Museum of the History of Science, Oxford.Google Scholar
  13. de Jode, Cornelis. Speculum Orbis Terrarum (with a mathematical introduction by Michiel Coignet). Arnoldum Coninx for Vidua et haeredes Gerardi de Judaeis, Antverpiae [Antwerpen], 1593. MPM R 45.3.Google Scholar
  14. Henrion, Denis. Deux cens questions ingnieuses et rcratives extraictes et tires des oeuvres mathmatiques de Valentin Menher, avec quelques annotations de Michel Coignet, le tout corrig, recueilli et mis en cet ordre, par D. H. P. E. M. s.n., Paris, 1620.Google Scholar
  15. Henrion, Denis. Collection ou recueil de divers traictez mathematiques. F. Bourriquant, Paris, 1621. EHC G4787. Contains inter al. Devx cens qvestions ingenieuses et recreatives extraictes et tires des oevvres mathematiqves de Vallentin Menher Allemand. Auec quelques annotations de Michel Coignet sur aucunes d’icelles questions. Le tout corrig, recueilly & mis en cet ordre par DHPEM.Google Scholar
  16. Mennher, Valentin, and Michiel Coignet (ed.). Livre d’arithmtique, contenant plusieurs belles questions & demandes, propres & utiles a tous ceux qui hantent la trafique de marchandise. Antonius van Diest for Jan van Waesberghe, Antverpiae [Antwerpen], 1573. MPM A4348.Google Scholar
  17. Ortelius, Abraham, and Michiel Coignet (ed.). Epitome theatri orbis terrarum. Joannis Keerbergii, Antverpiae [Antwerpen], 1601. MPM R 61.15.Google Scholar
  18. Ortelius, Abraham, and Michiel Coignet (ed.). L’epitome du theatre de l’univers. Joannis Keerbergii, Antwerpen, 1602. MPM 8–190.Google Scholar
  19. Ortelius, Abraham, and Michiel Coignet (ed.). Abraham Ortelius his Epitome of the Theatre of the worlde. Ieames Shawe, London, 1603. British Library Maps C.2b10.Google Scholar
  20. Ortelius, Abraham, and Michiel Coignet (ed.). L’Epitome du theatre de l’univers d’Abraham Ortelius : nouvellement recogneu, augment, et restaur de meseure geographique : par Michel Coignet mathemat[icien] d’Anvers. Ioannisi Bapt. Vrintii, Antverpiae [Antwerpen], 1609. KBR IV 58.678 A (a).Google Scholar
  21. Ortelius, Abraham, and Michiel Coignet (ed.). Epitome theatri orbis terrarum. officina Plantiniana, Antverpiae [Antwerpen], 1612a. MPM R 61.14.Google Scholar
  22. Ortelius, Abraham, and Michiel Coignet (ed.). Epitome theatri orbis terrarum. officina Plantiniana, Antverpiae [Antwerpen], 1612b. R 61.14.Google Scholar
  23. Ortelius, Abraham, and Michiel Coignet (introduction). Theatrum Orbis Terrarum Abrahami Ortelii Antverp., geographii. R. Bruneau for J.B. Vrients, 1609. University Library Groningen.Google Scholar
  24. Ortelius, Abraham, and Michiel Coignet (introduction). Theatrum Orbis Terrarum Abrahami Ortelii Antverp., geographii. Officina Plantiniana, Antverpiae [Antwerpen], 1612. Koeman Ort 41.Google Scholar
  25. Ortelius, Abraham, Michiel Coignet (ed.), and Filippo Pigafetta (trans.). Theatro del mondo di Abrahamo Ortelio. Giovanni Bapta. Vrinto, Anversa [Antwerpen], 1608. 1608.Google Scholar
  26. Ortelius, Abraham, Michiel Coignet (ed.), and Filippo Pigafetta (trans.). Theatro d’el orbe de la tierra…el qual antes el estremo dia de su vida por la postrera vez ha emendado, y con nueuas tablas y commentarios augmentado y esclarescido. la libreria Plantiniana, Anveres [Antwerpen], 1612a. MPM R 39.8.Google Scholar
  27. Ortelius, Abraham, Michiel Coignet (ed.), and Filippo Pigafetta (trans.). Theatro del mondo di Abrahamo Ortelio. libreria Plantiniana, Anversa [Antwerpen], 1612b. 1608.Google Scholar
  28. Raets, Willem, and Michiel Coignet. Arithmetica, oft: Een niew cijfferboeck…Met noch een tractaet vande wisselroede, met annotatien. Hendrick Hendricsen, Antwerpen, 1580a. EHC G16053, MPM R50.27.Google Scholar
  29. Raets, Willem, and Michiel Coignet. Practycke om lichtelijck te leeren visieren alle vaten metter Wisselroede. Hendrick Hendricsen, Antwerpen, 1580b. EHC G16053, MPM R50.27.Google Scholar
  30. Raets, Willem, and Michiel Coignet. Arithmetica, oft: Een niew cijfferboeck…Met noch een tractaet vande wisselroede, met annotatien. Hieronimus Verdussen, Hantwerpen [Antwerpen], 1597a. KBR III 93.159 A R.P.Google Scholar
  31. Raets, Willem, and Michiel Coignet. Practycke om lichtelijck te leeren visieren alle vaten metter wisselroede/Willem Raets ; Van nieus oversien…door Michiel Coignet. Hieronimus Verdussen, Hantwerpen [Antwerpen], 1597b. KBR III 93.159 A 2 R.P.Google Scholar
  32. Saminiatus, Federicus. Tabulae astronomicae. Martini Nutii, Antverpiae [Antwerpen], 1599. with an epigram by Michiel Coignet. MPM A2070, EHC G5004.Google Scholar
  33. Coignet, Michiel. Est de Michaelis Coigneti 1576, 1576–1577. part of the manuscript written 1603 and later; Bibliothque Nationale Paris, Ms Ner 56.Google Scholar
  34. Coignet, Michiel. Della forma et Parti del Compasso di Fabritio Mordente salernitano. Con gli usi di esso, raccolti da Michele Coignet Mathematico del Serenissimo Archiduca Alberto. Per quali si risolvono molte propositioni, cavate dalla primi sei libri d’Euclide, 1608. Bibliotheca Estense Modena, MS Gamma G.4.34 (Campori, 548).Google Scholar
  35. Coignet, Michiel. Usus duodecim diuisionum geometricarum, 1610–1612. KBR MS II769.Google Scholar
  36. Coignet, Michiel. Usus trium praecipuorum Mathematicorum instrumentorum, 1612. Bibliotheca Nacional Madrid, MS 9213.Google Scholar
  37. Coignet, Michiel. Descrittione amplissa dell’ uso della dioptra Geometrica, 1613. City Library Modena, MS A1844.Google Scholar
  38. Coignet, Michiel. Beschreibung des Passers Fabricii Mordenti von Salermo, aus dem Italianischen in Deutsch vertirt. Prag. Geschrieben zu Berlin, Anno 1616., 1616. Bibliothque Nationale Paris, Allemand 159 (cote) Supplment franais 393744.48 Google Scholar
  39. Coignet, Michiel. Plan of the Antwerp canals, 1618a. SAA Icon26/24bis.Google Scholar
  40. Coignet, Michiel. El uso de las doze diuisiones geometricas, 1618b. EHC B264708. Contains five treatises: De la composicion y uso de las dos Reglas pantometras; El uso del compas Proporcional; El uso de la Dioptra geometrica, y de la esquadra para d’Artilleria; Sigue la platica para medir distancias por muchas maneras particulares; Sigue el uso del Quadrado geometrico Hamado tambien Escala geometrica.Google Scholar
  41. Coignet, Michiel. Circini Fabricii Mordenti Salermonensis descriptio, ex Germanico idimate in Latinum translata, anno 1624., 1624. with Coignet (1616).Google Scholar
  42. Coignet, Michiel. De Regulae Pantometrae fabrica & usu libri septem, after 1604. Bodleian Library Oxford, MS Canon Misc 243.Google Scholar
  43. Coignet, Michiel. Livre d’Arithmetique escrit l’an 1587 et apres reueu et emende par l’auteur M. Michiel Cognet Arithmeticien et Geometre tressingulier de la ville d’Anuers, ca. 1587. SAA IB2964.Google Scholar
  44. Coignet, Michiel. De Regula Pantometre fabrica & usu libri septem, ca. 1604. Bibliothque Nationale Paris, J253.Google Scholar
  45. Coignet, Michiel. Michaelis Coigneti Antverpiani Duodecim divisionum regulae pantometrae, per quas ope vulgari circini omnia mathematicorum problemata facili negotio resolvuntur, ca. 1610a. Nrodn Knihovna (National Library) Prague, XII.A.12.Google Scholar
  46. Coignet, Michiel. Usus regulae pantometrae, ca. 1610b. Florence, MS Riccardiana 956.Google Scholar
  47. Coignet, Michiel. El Usso del Compas Proporcional compuesto par Miguel Connietto, ca. 1610c. Bibliotheca Nazionale Napels, MS.I.D.I.Google Scholar
  48. Coignet, Michiel. Usus duodecim divisionem regulae pantometrae, ca. 1610d. Bibliotheca Vaticana, Ms Reginiensis Latinus 1307.Google Scholar
  49. Coignet, Michiel. Usus duodecim divisionem regulae pantometrae, ca. 1610e. Florence, Bibliotheca Riccardiana MS 859.Google Scholar
  50. Coignet, Michiel. Uso del compasso di Fabricio Mordenti di salerno Mathematico del. ser. mo Principe Allesandro Farnese Ducca di Parma composto per Michalelo Coignetto, s.d.a. Bibliotheca Nacional Madrid, MS 19.709/32.Google Scholar
  51. Coignet, Michiel. Neunspitziger Passer. Fabricii Mordenti von Salermo Mathematici des Herzogen Alexandrii Fernesi Herzogen zu Parma., s.d.b. University Library Wrocław Ms R461.Google Scholar
  52. Coignet, Michiel, and Mattheus van Herle. Fortifications near St-Michael’s Abbey, s.d. SAA Icon 3/3b.Google Scholar
  53. Coignet, M. (ascribed). Fabrica y uso del pantometro, s.d. AFL 28.3.Google Scholar
  54. s.n. Manual for the use of Coignet type sectors, with notes by Joannes della Faille, ca. 1620. private collection.Google Scholar
  55. Anselmo, A.A. Album amicorum, 1594–1602. KBDH 71 J 57.Google Scholar
  56. de Burbure, L. Archiefnota’s. SAA Pk2932–2934, s.d.Google Scholar
  57. de Groote, H.L.V. Nagelaten papieren (Fonds H.L.V. De Groote). SAA Pk3470–3496, s.d.Google Scholar
  58. Dilis, E. Nota’s goud en zilversmeden. SAA Pk3211, s.d.Google Scholar
  59. Goris, J.A. Nota’s Schetz. SAA Pk3449, s.d.Google Scholar
  60. Heyns, P. Rekenboek 1576–1585, 1576. MPM M394.Google Scholar
  61. Heyns, P. Rekenboek 1580 1584, 1580. MPM M240.Google Scholar
  62. Heyns, P. Memorieboek, 1583. MPM M73.Google Scholar
  63. le Poivre, P. Collections of plans, s.d. KB Hs 19611.Google Scholar
  64. Nouts, H. Rekenschrift, s.d. Nederlands Economisch Historisch Archief NO351.Google Scholar
  65. Proost, J. Inventaire ou table alphabtique des noms de personnes contenus dans les registres aux gages et pensions des chambres des comptes. Algemeen Rijksarchief, 1890.Google Scholar
  66. Roggeman, G. Notaris Adolf van de Venne dl. 1, 1579–1605. Stadsarchief Mechelen, s.d.a.Google Scholar
  67. Roggeman, G. Notaris Adolf van de Venne dl. 2, 1606–1615. Stadsarchief Mechelen, s.d.b.Google Scholar
  68. Rooses, M. Geschiedenis der Antwerpsche Schilderschool. SAA Pk3409, 1879.Google Scholar
  69. Sacrobosco. De Sphaera, s.d. MPM M326.Google Scholar
  70. s.n. Stedelijke archieven van Antwerpen, Weesmeesterskamer, Tafel der Registers van 1576–1658. Stadsarchief Antwerpen, 1871.Google Scholar
  71. s.n. Antwerpse poortersboeken 1533–1608. Stadsarchief Antwerpen, 1977.Google Scholar
  72. s.n. Koopmansleerboek (Merchant’s manual), s.d.a. MPM M78.Google Scholar
  73. s.n. Koopmansleerboek (Merchant’s manual), s.d.b. MPM M318.Google Scholar
  74. s.n. Wisselkoersen (Exchange rates), s.d.c. MPM M91.Google Scholar
  75. s.n. Astrological treatise, s.d.d. MPM M51.Google Scholar
  76. s.n. Gebruiksaanwijzing sferisch astrolabium.(Manual for the use of a spherical astrolabe), s.d.e. MPM M385.Google Scholar
  77. van den Branden, F.J. Nota’s alfabetisch. SAA Pk3359, s.d.a.Google Scholar
  78. van den Branden, F.J. Nota’s betreffende Van Woelput, Jan Ympen SAA Pk3358, s.d.b.Google Scholar
  79. van den Branden, F.J. Nota’s i.v.m. schilders. SAA Pk3571–3580, s.d.c.Google Scholar
  80. van Halle, P. Arithmetice, s.d. KBR Hs 3552.Google Scholar
  81. van Hemeldonck, G. Kunstenaars 1500–1600, Ontledingen van archiefteksten. SAA Pk3524, 1987.Google Scholar
  82. van Hemeldonck, G. Repertorium der Belgische goud- en zilversmeden. digital archive of Antwerp City Archives, 1998.Google Scholar
  83. van Roey, J. Fiches in verband met de maandelijkse quotisatie, Leeszaal. Stadsarchief Antwerpen, s.d.Google Scholar
  84. Vivianus, J. Album Amicorum, 1571–. KBDH 74F19.Google Scholar
  85. Wentsel, M. Instrucsye op het Italiaens bouckhouden, ca. 1588. Technische Universiteit Delft.Google Scholar
  86. Zael, D. [?]. [Carte marine et instructions nautiques pour la navigation de Helgoland jusqu’au sud du Portugal], ca. 1550? EHC B 29166 [C2–544 C].Google Scholar
  87. Aguilonius, F. 1613. Opticorum libri sex. ex officina Plantiniana, apud viduam et filios Jo. Moreti. Antverpiæ [Antwerpen]: Plantin.Google Scholar
  88. Alberi, E. 1853. Le Opere di Galileo Galilei. Firenze: Societa Editrice Fiorentina.Google Scholar
  89. Andreas, V. 1643. Bibliotheca Belgica. Lovanii [Leuven]: Jacobis Zegeris.Google Scholar
  90. Arias Montanus, B. 1573. Divinarum nuptiarum conventa et acta. Antverpiae [Antwerpen]: Gillis Coppens van Diest.Google Scholar
  91. Baldini, U. (ed.). 1995. Christoph Clavius e attività scientifica dei gesuiti nell’eta di Galileo. Roma: Bulzoni Editore.Google Scholar
  92. Barlow, W. 1597. The navigator’s supply. London: G. Bishop.Google Scholar
  93. Barrefelt, H. ca.1592. Bibelsche figuren [Franciscus I Raphelengius], [Leiden].Google Scholar
  94. Blaeu, W.J. 1631. Zeespiegel, inhoudende een korte onderwijsinghe inde konst der zeevaert, en beschryvinghe der seen en kusten van de oostersche, noordsche, en westersche schipvaert. Amsterdam: Willem Jansz Blaeuw.Google Scholar
  95. Blundiville, M. 1594. His exercises, containing sixe treatises. London: Iohan Windet.Google Scholar
  96. Borough, W. 1581. Of the variation of the compas. London: s.n.Google Scholar
  97. Bruslé de Montpleinchamp, J. 1693. L’histoire de l’archiduc Albert. Köln: Erven C. Egmond.Google Scholar
  98. Chuquet, N., and H. l’Huillier (ed.). 1979. La Géométrie, Première géométrie algébrique en langue française (1484). Paris: VRIN.Google Scholar
  99. Clavius, C.1608. Algebra. Rome: Bartollomeum Zannetum.Google Scholar
  100. Collado, L. 1606. Practica manuale di Arteglieria. Milano: G. Bordoni.Google Scholar
  101. Copernicus, N., and S. Hawking (ed.). 2002. On the revolutions of the heavenly spheres. Philadelphia: Running Press.Google Scholar
  102. de Medina, P. 1580. De zeevaert, oft: Conste van ter zee te varen. Hantwerpen [Antwerpen]: Hendrick Hendricsen.Google Scholar
  103. Dodoens, R. 1548. Cosmographica in astronomiam et geographiam isagoge. Antverpiae [Antwerpen]: ex officina Joannis Loëi [Loe, van der, Jan].Google Scholar
  104. Eytzinger, M. 1583. De Leone Belgico, ejusque topographica atque historica descriptione liber. Coloniae Ubiorum [Köln]: Gerardus Campensis.Google Scholar
  105. Eytzinger, M. 1585. De Leone Belgico, ejusque topographica atque historica descriptione liber. Coloniae Ubiorum [Köln]: Gerardus Campensis.Google Scholar
  106. Foppens, J.F. 1739. Bibliotheca Belgica, sive: Virorum in Belgio vita. Bruxellis [Brussel]: P. Foppens.Google Scholar
  107. Frisius, G. 1533. Libellus de locorum describendorum ratione, & de eorum distantiis inveniendis nunquam ante hac viene. Antverpiae [Antwerpen]: Birckman.Google Scholar
  108. Frisius, G. 1540. Arithmeticae practicae methodus facilis. Antverpiae [Antwerpen]: vaeneunt Gregorio Bontio [Gregorius de Bonte]; typis Aegidii Coppenii Diesthen. [Gillis I Coppens van Diest].Google Scholar
  109. Frisius, G. 1553. De principiis astronomiae et cosmographiae, deque usu globi. Antverpiae [Antwerpen]: ædibus Joannis Steelsii [Joannes Steelsius].Google Scholar
  110. Frisius, G. 1556. De astrolabo catholico liber quo latissime patentis instrumenti multiplex usus explicatur, & quicquid uspiam rerum mathematicarum tradi possit continetur. Antverpiae [Antwerpen]: aedib. Joan. Steelsii [Joannes Steelsius], MPM A 2429.Google Scholar
  111. Frisius, G., and P. Apianus. 1533. Cosmographicus liber … item … libellus de locorum describendorum ratione, & de eorum distantiis inveniendis. Antverpiae [Antwerpen]: Vaeneunt … per Arnoldum Birckman [Birckman, Arnold I]; Joan. Grapheus typis cudebat [Grapheus, Joannes].Google Scholar
  112. Frisius, G., and P. Apianus. 1574a. Cosmographia. Antverpiae [Antwerpen]: apud Greg. Bontiu[m] [Gregorius de Bonte].Google Scholar
  113. Frisius, G., and P. Apianus, 1574b. Cosmographia. Antverpiae [Antwerpen]: apud Christophorum Plantinum [Christoffel Plantijn].Google Scholar
  114. Galileï, G. 1968. Le Opere di Galileo Galilei, 20 vols. Florence: G. Barbera editore.Google Scholar
  115. Gallucci, G.P. 1597. Della fabrica et uso di diversi stromenti di astronomia et cosmografia, ove si vede la somma della teorica et pratica di queste nobilissime scienze. Venetia [Venezia]: appresso Ruberto Meietti.Google Scholar
  116. Antonius Gillis, M. 1564. Hantboecxken leerende na der stoischer Philosophïe wyse hoe elc in sinen roep gherustelyck leven sal. Antwerpen: Gillis Coppens van Diest voor Jan van Waesberghe.Google Scholar
  117. Guicciardini, L. 1567. Description de tout le Païs-Bas autrement dict la Germanie Inferieure, ou Basse-Allemaigne. Anvers [Antwerpen]: W. Sylvius.Google Scholar
  118. Guicciardini, L. 1582. La description de tous les Pais-Bas, autrement appellés la Germanie inférieure, ou Basse Allemagne. Anvers [Antwerpen]: De l’imprimerie de Christophle Plantin.Google Scholar
  119. Guicciardini, L. 1979. Antwerpen, Mechelen, Lier e.a. (vertaald door Kiliaan). Soethoudt, Deurne.Google Scholar
  120. Heyns, P. 1560. Jaerdicht van tnieu stadthuys van Antwerpen. Antwerpen: s.n.Google Scholar
  121. Heyns, P. 1561. Tot profijte van die willen leeren. Antwerpen: s.n.Google Scholar
  122. Heyns, P. 1568. ABC, oft Exemplen om de kinderen bequamelick te leeren schryven. Antwerpen: Christoffel Plantyn.Google Scholar
  123. Heyns, P. 1581. Feest-dicht voor Gilis Hooftman. Antwerpen: [C. Plantin].Google Scholar
  124. Heyns, P., and E. Ruijsendaal (eds.). 2006. Cort onderwijs van de acht deelen der Fransoischer talen (1571 en 1605), volume 1 of Geschiedenis van het talenonderwijs in de Lage Landen. Amsterdam: Stichting Neerlandistiek VU.Google Scholar
  125. Hondius, H. 1624. Korte beschrijvinge, ende af-beeldinge van de generale regelen der fortificatie, de artillerie, munition, ende vivres, van de officieren der selver ende hare commissien, van de leger-aerde-wallen, de approchen met het tegenweer, ende van vyverwercken. ex officina Henr. Hondii [Hendrik Hondius], Hagae-Comit. [’s-Gravenhage].Google Scholar
  126. Huet, G. 1894–1895. Catalogue des manuscrits allemands de la Bibliothèque nationale. Paris: Librairie Emile Bouillon.Google Scholar
  127. Kepler, J. 1938–. Gesammelte Werke, 20 vols. München: C.H. Beck’sche Verlagsbuchhandlung.Google Scholar
  128. Marolois, S. 1614–1615. Opera mathematica, ou: OEuvres mathematiques traictans de geometrie, perspective, architecture, et fortification. H. Hondius, Hagae-Comitis [’s-Gravenhage].Google Scholar
  129. Mennher, V. 1556. Arithmétique seconde. Anvers [Antwerpen]: par Jan Loë [Jan van der Loe].Google Scholar
  130. Mennher, V. 1561. Livre d’arithmetique, contenant plusieurs belles questions et demandes, propres et utiles à tous marchans. Anvers [Antwerpen]:Gilles Copenius de Diest.Google Scholar
  131. Mennher, V. 1563. L’arithmetique … contenante plusieurs belles questions iournellement occurrentes en trafficque de marchandise. Anvers [Antwerpen]: Gilles Copenius de Diest.Google Scholar
  132. Mennher, V. 1565. Practique pour brievement apprendre a ciffrer, & tenir livre de comptes. Anvers [Antwerpen]: Aegidius Diest [Coppens van Diest, Gillis I].Google Scholar
  133. Mercator, G., and J. Hondius (ill). ca.1607. Atlas minor. Amsterodami [Amsterdam]: excusum in aedibus Judoci Hondii [Jodocus I Hondius]; apud Cornelium Nicolai [Cornelis Claeszoon]; apud Joannem Janssonium [Johannes I JanssoniusI].Google Scholar
  134. Mersenne, M. 1636–1637. Harmonie universelle, contenant la théorie et la pratique de la musique, vol. 2. Paris: S. Cramoisy.Google Scholar
  135. Metius, A. 1623. Praxis nova geometrica per usum Circini et regulae proportionalis. Franekerae [Franeker]: U. Balck.Google Scholar
  136. Metius, A. 1626. Maet-constigh liniael ofte Proportionalen ry ende platten passer. Franeker: U. Balck.Google Scholar
  137. Mordente, F. 1567. Modo di trouare con l’astrolabio, ò quadrante, ò altro instromento, oltre gradi, inticri, i minuti et secondi, et ognaltra particella. Venezia: Bodleian Library.Google Scholar
  138. Mordente, F., and G. Mordente. 1591. La quadratura del cerchio: la scienza de’residui/il compasso et riga di Fabritio et di Gasparo Mordente. Anversa [Antwerpen]: Philippus Galle.Google Scholar
  139. Ortelius, A. 1612. Theatrum Orbis Terrarum. Antverpiae [Antwerpen]: Officina Plantiniana.Google Scholar
  140. Ortelius, A. 1968. Album Amicorum. De Gulden Passer 46: 12–99.Google Scholar
  141. Ortelius, A., and P. Heyns. 1579. Le miroir du monde … premierement en rithme brabançonne, par M.P. Heyns; et maintenant tourné en prose françoise. Anvers [Antwerpen]: de l’imprimerie de Christophle Plantin pour Philippe Galle.Google Scholar
  142. Ortelius, A., and P. Heyns. 1583. Spieghel der werelt, ghestelt in ryme door M. Peeter Heyns … Met een cort verhael van t’ghene … van … Anjou hier … gheschiedt is. Antwerpen: Christoffel Plantijn voor Philips Galle.Google Scholar
  143. Ortelius, A., and R.A. Skelton (eds.). 1968. The theatre of the world. Amsterdam: Theatrum orbis terrarum.Google Scholar
  144. Pisani, O. 1613. Astrologia seu motus, et loca siderum. Antverpiae [Antwerpen]: ex officina Roberti Bruneau.Google Scholar
  145. Portantius, J. 1577. Beschrijvinghe der nieuwer cometen, met aenwijsinge ende vermaninge wat zy bedieden ende voortbrenghen sal. Antwerpen: François van Ravelenghien [Raphelengius, Franciscus I] and Christoffel Plantijn.Google Scholar
  146. Puteanus, E. 1619. De cometa anni M.DC.XVIII. novo mundi spectaculo, libri dvo. Paradoxologia. Lovanii [Leuven]: apud Bernardinum Masium [Masius, Bernardinus I].Google Scholar
  147. Riccioli, G.B. 1651. Almagestum novum astronomiam veterem novamque complectens. Bononiae [Bologna]: Ex typotraphia haeredis Victorij Benatij.Google Scholar
  148. Schedel, H. 1493. Liber cronicarum cum figuris et ymaginibus ab inicio mundi. Nuremberge [Nürnberg]: Anthonius Koberger.Google Scholar
  149. Scribani, C. 1610. Origines Antverpiensium. Antverpiae [Antwerpen]: Plantin.Google Scholar
  150. Stevin, S. 1582.Tafelen van interest, midtsgaders de constructie der selver. Antwerpen: Christoffel Plantijn.Google Scholar
  151. Stevin, S. 1617. Nieuwe maniere van sterctebou, door spilsluysen. Rotterdam: Jan van Waesberghe [Waesberge, van, Jan II].Google Scholar
  152. Sweertius, F. 1628. Athenea Belgica. Antverpiae [Antwerpen]: G. a Tungris.Google Scholar
  153. Tacquet, A. 1707. Opera mathematica, 2nd ed. Antverpiæ[Antwerpen]: Henricus and Cornelius Verdussen.Google Scholar
  154. Ufano, D. 1614. Artillerie. Frankfurt: E. Emmel.Google Scholar
  155. van Ceulen, L. 1584. Solutie ende Werckinghe op twee geometrische vraghen by Willem Goudaen Inde Jaren 1580 ende 83, binnen Haerlem aenden Kerckdeure ghestelt. Mitsgaders Propositie van twee andere Geometrische vraghen tsamen door Ludolph van Colen gheboren in Hildesheim. Amsterdam: Cornelis Claesz.Google Scholar
  156. van Mander, C., A.F. Mirande, and G.S. Overdiep (eds.). 1943. Het Schilder-Boek: het leven der doorluchtige Nederlandsche en Hoogduitsche schilders, naar de tweede druk 1618. Amsterdam: Wereldbibliotheek.Google Scholar
  157. van Mander, K. 1969. Het schilder-boeck (facsimile van de eerste uitgave, Haarlem 1604). Utrecht: Davaco Publishers.Google Scholar
  158. Van Roomen (Romanus), A. 1593. Ideae Mathematica pars prima. Antwerpen: J. van Keerberghen.Google Scholar
  159. vanden Dijcke, M. 1591/92. Soo behoort men te doen. Den Reghel van gevvin ende verlies vander vvaere. Antwerpen: s.n.Google Scholar
  160. vanden Dijcke, M. 1600. Instrvctie om de Vvijnroede ende Peghelstock te maken/daer mede men oock sonder Peghelstock terstont meten en weten can de grootte van alle Vaten ende Tonnen. […] Nv int licht gebracht door Martin vanden Dijcke, Meester van Chijfferen, Rekenen, ende Boeckhoude, binnen de vermaerder Coopstadt van Antwerpen. Antwerpen: A. de Ballo. MPM R37.4(22).Google Scholar
  161. vanden Hoecke, G. 1545. In arithmetica: een sonderlinge excellent boeck, leerende veel schoone ende perfecte regulen der selver conste. Thantwerpen [Antwerpen]: Symon Cock.Google Scholar
  162. Verhoeven, A. 1621. Oprechte afbeeldinge van zijn excellencie den marquis Ambrosius Spinola. Hantwerpen [Antwerpen]: A. Verhoeven.Google Scholar
  163. Verniers, J. 1592. Almanach ende prognosticatie. Thantwerpen [Antwerpen]: J. Trognesius.Google Scholar
  164. Wagenaer, L.J. 1584. Teerste deel vande spieghel der zeevaerdt. Leyden [Leiden]: Christoffel Plantijn.Google Scholar
  165. Alden, D. 1996. The making of an enterprise. The society of Jesus in Portugal, its Empire and beyond 1540–1750. Stanford: Stanford University Press.Google Scholar
  166. Anderson, R.G.W. 1972. The mariner’s astrolabe. Edinburgh: Royal Scottish Museum.Google Scholar
  167. Anon. 1863. Antwerpsche parochiekerken, volume 2 of Verzameling der graf- en gedenkschriften van de provincie Antwerpen. Antwerpen: J.E. Buschman.Google Scholar
  168. Anon. 1864. De rekening van de Stad Antwerpen 1549–1550. Antwerpsch Archievenblad 1: 17–104.Google Scholar
  169. Anon. 1964. Het beleg van Hulst. Utrecht: Stichting Menno van Coehorrn.Google Scholar
  170. Anon. 1985. The Planispheric astrolabe. Greenwich: National Maritime Museum.Google Scholar
  171. Arrighi, G. 1960. Benedetto Saminiati e il manoscritto 2723 della Bibliotheca Governativa di Lucca. Physis 2: 325–329.Google Scholar
  172. Asaert, G. 2005. Honderd huizen aan de Grote Markt van Antwerpen: vijf eeuwen bewoningsgeschiedenis. Zwolle: Waanders.Google Scholar
  173. Baetens, R. 1976. De nazomer van Antwerpens welvaart; de diaspora en het handelshuis De Groote tijdens de eerste helft der zeventiende eeuw, volume 45 of Historische Uitgaven Pro Civitate. Brussel: Gemeentekrediet van België.Google Scholar
  174. Baldini, U., and P.D. Napolitani (eds.). 1992. Christoph Clavius Corrispondenza. Edizione critica. V (1602–1605), vol. 5. Pisa: Dipartimento di Matematica.Google Scholar
  175. Barnard, F.P. 1981. The casting counter and the counting board. Castle Cary: Fox.Google Scholar
  176. Bennett, J.A. 1996. The measurers. A Flemish image of mathematics in the sixteenth century. Oxford: Museum of the History of Science.Google Scholar
  177. Bennett, J.A., and S. Johnston. 1996. The geometry of war 1500–1750. Oxford: Museum of the History of Science.Google Scholar
  178. Bertels, I., and P. Martens. 2006. Defunct defenses: Antwerp’s sixteenth century defences. Future Anterior III(1): 44–53.Google Scholar
  179. Beterams, G. 1939. Een halve eeuw humanistisch onderwijs te Mechelen. De Grootschool van 1585 tot 1635. Ph.D. thesis, Katholieke Universiteit Leuven.Google Scholar
  180. Bloemendal, J. 2003. Spiegel van het dagelijks leven? Latijnse school en Toneel in de noordelijke Nederlanden. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  181. Bockstaele, P. 1970. De visierroede. Bibliografische bijdrage tot de geschiedenis van een oud meetinstrument. In Handelingen van het XLIde Congres van de Federatie van Kringen voor Oudheidkunde en Geschiedenis in België, ed. Anon, 526–537. Mechelen.Google Scholar
  182. Bockstaele, P. 1976. The correspondence of Adriaan van Roomen. Lias 3: 85–129 and 249–299.Google Scholar
  183. Bockstaele, P. 1985. Gielis van den Hoecke en zijn ‘sonderlinghe boeck in dye edel conste Arithmetica’. Academia Analecta, Klasse der Wetenschappen 47: 1–29.Google Scholar
  184. Bockstaele, P. 1989. Astrologie te Leuven in de zeventiende eeuw. De Zeventiende Eeuw 5: 172–181.Google Scholar
  185. Bond, J.D. 1921. The development of trigonometric methods down to the close of the 15th century. ISIS 4: 295–323.Google Scholar
  186. Bornhöft, E. 1985. Urkundliche Belege zum Lübecker Weinhandel. In Lübecker Weinhandel: Kultur- und Wirtschaftsgeschichtliche Studien, Kultur- und Wirtschaftsgeschichtliche Studien, 29–40. Lübeck: Amt für Kultur.Google Scholar
  187. Bosmans, H. 1900. Le Traité des Sinus. Annales de la Societé Scientifique de Bruxelles 25: 91–121.Google Scholar
  188. Bosmans, H. 1903. Documents inédits sur Grégoire de Saint-Vincent. Annales de las Societé Scientifique 27: 43–44.Google Scholar
  189. Bosmans, H. 1908. La ’Practique om te leeren cypheren’ de Nicolas Petri de Deventer. Annales de la Societé Scientifique de Bruxelles 32: 272–301.Google Scholar
  190. Bosmans, H. 1909. Sur les papiers de l’astronome Wendelin aux archives générales du royaume à Bruxelles. Annales de la Societé Scientifique de Bruxelles 33: 74–92.Google Scholar
  191. Bosmans, H. 1928. Théodore Moretus de la Compagnie de Jésus, Mathématicien (1602–1667). D’après sa correspondance et ses manuscrits. De Gulden Passer 6: 57–163.Google Scholar
  192. Bostoen, K. (ed.). 1999. Het album J. Rotarii: tekstuitgave van het werk van Johan Radermacher de Oude (1538–1617). Hilversum: Verloren.Google Scholar
  193. Boumans, R. 1952a. De getalsterkte van katholieken en protestanten te Antwerpen in 1585. Belgisch Tijdschrift voor Philologie en Geschiedenis 6: 109–127.Google Scholar
  194. Boumans, R. 1952b. Was Abraham Ortelius katholiek of protestant. Handelingen der Zuidnederlandse Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis 6: 109–127.Google Scholar
  195. Boumans, R. 1965. Het Antwerpse stadsbestuur voor en tijdens de Franse overheersing. Brugge: De Tempel.Google Scholar
  196. Bourland, C.R. 1951. The Guild of St-Ambrose, or Schoolmaster’s Guild of Antwerp 1529–1579. Smith College Studies in History 36. Northampton: Smith College.Google Scholar
  197. Briels, J.G.C.A. 1971. Zuidnederlandse goud- en zilversmeden in Noord-Nederland omstreeks 1576–1625, Bijdrage tot de kennis van de Zuidnederlandse immigratie. Bijdragen tot de Geschiedenis 54: 87–141.Google Scholar
  198. Briels, J.G.C.A. 1972a. Zuidnederlandse onderwijskrachten in Noord-Nederland 1570–1630. Archief voor de Geschiedenis van de Katholieke Kerk in Nederland 14: 89–169.Google Scholar
  199. Briels, J.G.C.A. 1972b. Biografische aantekeningen betreffende Zuidnederlandse onderwijskrachten in Noord-Nederland 1570–1630. Archief voor de Geschiedenis van de Katholieke Kerk in Nederland 14: 277–298.Google Scholar
  200. Briels, J.G.C.A. 1973. Biografische aantekeningen betreffende Zuidnederlandse onderwijskrachten in Noord-Nederland 1570–1630. Archief voor de Geschiedenis van de Katholieke Kerk in Nederland 15: 103–149 and 263–297.Google Scholar
  201. Briels, J.G.C.A. 1980. Zuidnederlandse immigranten en onderwijs in de Republiek omstreeks 1572–1630. Spiegel Historiael 15: 649–657.Google Scholar
  202. Brokken, A. 1994. Sterren in beelden. St-Niklaas: Stadsbestuur en vzw Mercator.Google Scholar
  203. Brouwers, L. 1972. Brieven van Carolus Scribani. Antwerpen: Vereniging Antwerpsche Bibliophielen.Google Scholar
  204. Brown, J. 1979. Guild organisation and the instrument making trade 1550–1830: The grocers. Annals of Science 36: 1–34.Google Scholar
  205. Brulez, W. 1959. De firma della Faille en de internationale handel van Vlaamse firma’s in de zestiende eeuw, volume 35 of Klasse der Letteren. Brussel: Verhandelingen van de K.V.A.W.L.S.K. van België.Google Scholar
  206. Brulez, W. 1960. De diaspora der Antwerpse kooplui op het einde van de 16de eeuw. Bijdragen tot de Geschiedenisis der Nederlanden 15: 279–306.Google Scholar
  207. Bryden, D.J. 1992. Evidence from advertising for mathematical instrument making in London 1556–1714. Annals of Science 49(4): 301–336.Google Scholar
  208. Burger, C.P. 1908. Oude Hollandse Zeevaartuitgaven, de oudste leeskaarten. Tijdschrift voor Boek- en Bibliotheekwezen 6: 245–261.Google Scholar
  209. Burger, D. 1964. Galileo Galileï. Zeist; De Haan.Google Scholar
  210. Cajori, F. 1993. A history of mathematical notations. New York: Dover.Google Scholar
  211. Camerota, F. 2000. Il Compasso di Fabrizio Mordente, volume 37 of Biblioteca di Nuncius. Firenze: Leo S. Olschki.Google Scholar
  212. Carli, A., and A. Favaro. 1896. Bibliografia Galileiana (1568–1895). Roma: Bencini.Google Scholar
  213. Caullet, M.G. 1904. Une collection d’almanachs placards (1560–1786). Bulletijn van den geschied- en Oudheidkundigen Kring van Kortrijk 2: 39–95.Google Scholar
  214. Chaineux, M.C. 1981. Culture de la vigne et commerce du vin dans la region de Liège au Moyen Age. Liège-Leuven: CBHR-BCLG.Google Scholar
  215. Chapman, A. 1983. A study of the accuracy of scale graduations on a group of European astrolabes. Annals of Science 40: 473–488.Google Scholar
  216. Chomarat, M., and J.P. Laroche. 1989. Bibliographie Nostradamus XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles. Baden-Baden Bouxwiller: V. KOerner.Google Scholar
  217. Clair, C. 1955. A secret of the laurel-tree unveiled: another “rekenboeck” comes to light. De gulden passer/Vereeniging der Antwerpsche Bibliophielen 33: 36–41.Google Scholar
  218. Couvreur, W. 1985. Galle en Hoefnagels stadsplattegronden en de Antwerpse verdedigingswerken van september 1577 tot februari 1581. In Liber Amicorum L. Voet, ed. F. de Nave, 519–545. Antwerpen: Vereniging Antwerpsche Bibliophielen.Google Scholar
  219. Craeybeckx, J. 1958. Un grand commerce d’importation: les vins de France aux anciens Pays-Bas (XIIIe-XVIe siècle). Paris: S.E.V.P.E.N.Google Scholar
  220. Crone, E. 1953. Pedro de Medina, zijn leerboek der stuurmanskunst en zijn invloed op de cartografie in de lage landen. Tijdschrift van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap 70: 467–471.Google Scholar
  221. Crone, E. 1966. De vondst op Nova Zembla. Bulletin van het Rijksmuseum 14: 71–85.Google Scholar
  222. Dacos, N. 1995. Gillis Cognget. In Fiamminghi a Roma, 157–161. Brussel: Snoeck-Ducaju.Google Scholar
  223. Davids, C.A. 1986. Zeewezen en wetenschap: de wetenschap en de ontwikkeling van de navigatietechniek in Nederland tussen 1585 en 1815. Amsterdam: Bataafsche Leeuw.Google Scholar
  224. De Bougnge, L. 1952. Bibliographie van kan. dr. F. Prims. Antwerpen: De Sikkel.Google Scholar
  225. de Groof, B. 1995. Alexander Farnese and the origins of modern Belgium. Leuven: University of Leuven.Google Scholar
  226. De Groote, H.L.V. 1960. 16de eeuwse Antwerpse boekhoudkundigen en cijfermeesters. Scientiarum Historia 2: 161–172.Google Scholar
  227. De Groote, H.L.V. 1961. 16de eeuwse Antwerpse boekhoudkundigen en cijfermeesters. Scientiarum Historia 3: 142–156.Google Scholar
  228. De Groote, H.L.V. 1967. De 16de eeuwse Antwerpse schoolmeesters. Bijdragen tot de Geschiedenis 19: 179–318.Google Scholar
  229. De Groote, H.L.V. 1968a. Een handschrift over rekenkunde van Michiel Coignet. hoe berekende de Brusselse rekenkamer een annuïteit in 1538?. Scientiarum Historia 10: 199–207.Google Scholar
  230. De Groote, H.L.V. 1968b. De 16de eeuwse Antwerpse schoolmeesters. Bijdragen tot de Geschiedenis 20: 5–52.Google Scholar
  231. De Groote, H.L.V. 1968c. Michiel Coignet. In Nationaal Biografisch Woordenboek 3, 184–191. Brussel: Koninklijke Vlaamse Academie van België.Google Scholar
  232. De Groote, H.L.V. 1970a. Nog een zestiende-eeuws rekenboekje teruggevonden: de ‘Cent Questions ingenieuses’ van Michiel Coignet. Scientiarum Historia 12: 159–163.Google Scholar
  233. De Groote, H.L.V. 1970b. Jan de Raeymaker. In Nationaal Biografisch Woordenboek 4, 723–726. Brussel: Koninklijke Vlaamse Academie van België.Google Scholar
  234. De Groote, H.L.V. 1971. De 16de-eeuwse Nederlandse drukken over boekhouden en handelsrekenen hoofdzakelijk in betrekking met Antwerpen. De Gulden Passer 49: 6–28.Google Scholar
  235. de Jong, M.A.G. 2005. Staat van oorlog (1585–1621). Hilversum: Verloren.Google Scholar
  236. de la Solla Price, D.J. 1955. An international checklist of astrolabes. Archives Internationalesd’Histoire des Sciences 8: 243–263 and 363–383.Google Scholar
  237. de Lettenhove, K. 1909. Albert et Isabelle (1595–1632). Brussel: Van Oest.Google Scholar
  238. de Maeyer, M. 1955. Albrecht en Isabella en de schilderkunst: bijdrage tot de geschiedenis van de 17e-eeuwse schilderkunst in de Zuidelijke Nederlanden, volume 8 of Verhandelingen van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België: Klasse der Schone Kunsten. Brussel: Koninklijke Vlaamse Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België.Google Scholar
  239. De Planque, P.A. 1926. Valcooch’s Regel der Duytsche Schoolmeesters. Bijdrage tot de kennis van het schoolwezen in de zestiende eeuw. Groningen: P. Noordhoff.Google Scholar
  240. De Smet, A. 1975–1976. De plaats van Antwerpen in de geografische exploratie en de cartografie der zestiende eeuw. Tijdschrift van het Koninklijk Aardrijkskundig Genootschap van Antwerpen 86: 4–30.Google Scholar
  241. De Vries, J. 1984. European urbanization 1500–1800. London: Methuen & Co.Google Scholar
  242. Denucé, J. 1912–1913. Oud-Nederlandsche Kaartmakers in betrekking met Plantijn. Antwerpen: Maatschappij der Antwerpsche Bibliophielen.Google Scholar
  243. Denucé, J. 1927. Museum Plantin Moretus, Catalogus der handschriften. Antwerpen; Veritas.Google Scholar
  244. Denucé, J. 1937. Afrika in de 16de eeuw en de handel van Antwerpen. Antwerpen: De Sikkel.Google Scholar
  245. Denucé, J. 1941. Koopmansleerboeken van de XVIde en XVIIde eeuwen in handschrift.Google Scholar
  246. Denucé, J. s.d. Italiaansche koopmansgeslachten te Antwerpen in de XVIde-XVIIde eeuw. Mechelen/Amsterdam: Het Kompas-De Spieghel.Google Scholar
  247. Denucé, J., and D. Gernez. 1936. Het zeeboek: handschrift van de Stedelijke Boekerij te Antwerpen (Nr B.29166), volume 1 of Akademie der Marine van België. Antwerpen: De Sikkel.Google Scholar
  248. Depuydt, J. 1998. De brede kring van vrienden en correspondenten rond Abraham Ortelius. In Abraham Ortelius(1527–1598),cartograaf en humanist, ed. P. Cockshaw and F. de Nave, 117–140. Turnhout: Brepols.Google Scholar
  249. Destombes, Marcel. 1969. Deux astrolabes nautiques inédits de J. et A. de Goes, Lisbonne, 1608, 1648. Revista de Universidade de Coimbra 24: 3–11.Google Scholar
  250. Devisscher, H. (ed.). 1995. Fiamminghi a Roma 1508–1608. Brussel: Snoeck-Ducaju.Google Scholar
  251. Deys, H.P. 1988. Oude vestingplattegronden van Groningen, Vlissingen en Groenlo in Spaans bezit. In Jaarboek Stichting Menno van Coehoorn, 15–26 Utrecht: Stichting Menno van Coehoorn.Google Scholar
  252. D’Hollander, R. 1993. L’astrolabe. Toulouse: Musée Paul Dupuy.Google Scholar
  253. Dhombres, J., and P. Radelet-de Grave. 2008. Une mécanique donnée à voir: les thèses illustrées défendues à Louvain en juillet 1624 par Grégoire de Saint-Vincent S.J., volume 82 (N.S. 45) of De diversis artibus. Turnhout: Brepols.Google Scholar
  254. Dibbets, G.R.W. 1983. Peeter Heyns’ Cort Onderwys; Een schoolboek voor het onderwijs in de Franse taal uit de tweede helft van de zestiende eeuw. Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde 99: 85–107.Google Scholar
  255. Dibbets, G.R.W. 1994. Peeter Heyns: ‘Een ghespraecksaem man, van goede gheleertheydt’. Berichten van het Peeter Heyns Genootschap 1: 3–13.Google Scholar
  256. Dijksterhuis, E.J. 1970. Simon Stevin: Science in the Netherlands around 1600. Den Haag: Martinus Nijhoff.Google Scholar
  257. Drake, S. 1976. Galileo and the first mechanical computing device. Scientific American 234(4): 104–113.Google Scholar
  258. Drake, S. 1978a. Galileo at work, his scientific biography. Chicago/London: University of Chicago Press.Google Scholar
  259. Drake, S. 1978b. Galileo Galileï: Operations of the geometric and military compass 1606. Washington, DC: Dibner Libraru Smithsonian Institution Press.Google Scholar
  260. Duffy, C. 1996. Siege warfare: The fortress in the early modern world 1494–1660. London: Routledge and Kegan Paul.Google Scholar
  261. Duque de Alba, don F. 1952. Epistolaria del III Duque de Alba. Don Fernando Alvarez de Toledo, 3 vols. Madrid: Diana.Google Scholar
  262. Duverger, E. 1980–1992. Zeventiende-eeuwse Antwerpse kunstinventarissen, vols. 1–6. Brussel: K.V.A.W.L.S.K. van België.Google Scholar
  263. Duvosquel, J. 2009. Le tarif du tonlieu et du winage de Comines établi en 1354 et son renouvellement en 1542. Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Geschiedenis 175: 341–370.Google Scholar
  264. Elaut, L. 1960. Pieter Hasschaerts’ syfilisboekje (1564): pleidooi voor een diakritische behandeling van de venerische ziekten. Scientiarum Historia 2: 173–181.Google Scholar
  265. Fabri, R. 1991. De zeventiende eeuwse kunstkast, typologische en historische aspecten. Brussel: Koninklijke Vlaamse Academie van België.Google Scholar
  266. Fabri, R. 1993. De zeventiende eeuwse kunstkast, kunsthistorische aspecten. Brussel: Koninklijke Vlaamse Academie van België.Google Scholar
  267. Favaro, A. 1895–1896. Amici e correspondenti di Galileo Galileï: Ottavio Pisani. Atti del reale Instituto Veneto di Scienze, Lettere e Arti 7: 411–440.Google Scholar
  268. Feeman, T.G. 2002. Portraits of the Earth; a mathematician looks at maps. Providence: American Mathematical Society.Google Scholar
  269. Folkerts, M. 1974. Die Entwicklung und Bedeutung der Visierkunst als Beispiel der praktischen Mathematik der frühen Neuzeit. Humanismus und Technik 18(1): 1–41.Google Scholar
  270. Folkerts, M. 1977. Regiomontanus als Mathematiker. Centaurus 21: 214–245.Google Scholar
  271. Folkerts, M. 1996. Johannes Regiomontanus – Algebraiker und Begründer der algebraischen Symbolik. In Zur Wirkungsgeschichte der Brotordnung von Adam Ries, volume 18 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg Buchholz, ed. R. Gebhardt, 19–28. Annaberg-Buchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  272. Folkerts, M. 2008. Die Fassmessung (Visierkunst) im späten Mittelalter und der frühen Neuzeit. In Visier- und Rechenbücher der frühen Neuzeit, volume 19 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg Buchholz, ed. R. Gebhardt, 1–36. Annaberg-Burchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  273. Fucikova, E. 1988a. Die Malerei am Hofe Rudolfs II. In Prag um 1600 I, 177–208. Freren: Luca Verlag.Google Scholar
  274. Fucikova, E. 1988b. Zur Konzeption der rudolfinischen Sammlungen. In Prag um 1600 II: Beiträge zur Kunst und Kultur am Hofe Rudolfs II, 59–69. Freren: Luca Verlag.Google Scholar
  275. Gascon, R. 1971. Grand commerce et vie urbaine au 16e siècle: Lyon et ses marchands (environs de 1520-environs de 1580), volume 22 of Civilisations et sociétés. Paris: Mouton.Google Scholar
  276. Gatti, H. 2000. The natural philosophy of Thomas Harriot. In Thomas Harriot: An Elizabethan man of science, 64–92. Aldershot: Ashgate.Google Scholar
  277. Gebhardt, R. (ed.). 2002. Verfasser und Herausgeber mathematischer Texte der frühen Neuzeit, volume 14 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg Buchholz. Annaberg-Buchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  278. Gebhardt, R. (ed.). 2005. Arithmetische unde algebraische Schriften der frühen Neuzeit, volume 17 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg Buchholz. Annaberg-Buchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  279. Gebhardt, R. (ed.). 2008. Visier- und Rechenbücher der frühen Neuzeit, volume 19 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg Buchholz. Annaberg-Burchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  280. Gebhardt, R. (ed.). 2011. Kaufmanns-Rechenbücher und mathematische Schriften der frühen Neuzeit, volume 22 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg-Buchholz. Annaberg-Buchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  281. Gebhardt, R., and H. Albrecht (eds.), 1996. Rechenmeister und Cossisten der frühen Neuzeit, Freiberger Forschungshefte 201, Freiberg.Google Scholar
  282. Genard, P. 1877a. Tijdorderlijke tafel der namen van personen te Antwerpen in de XVIde eeuw voor het “feit van religie” gerechterlijk vervolgd. Antwerpsch Archievenblad 14: 1–103.Google Scholar
  283. Genard, P. 1877b. Naamlijst der gouverneurs van het kasteel van Antwerpen 1567–1794. Antwerpen: De Backer.Google Scholar
  284. Genard, P. 1886. Anvers à travers les âges. Brussel: Bruylant.Google Scholar
  285. Gerlo, A. 1988. De onuitgegeven briefwisseling van Marnix van Sint-Aldegonde. Supplement III. Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België: Klasse der Letteren 50: 43–53.Google Scholar
  286. Gessner, S. 2011. The conception of a mathematical instrument and its distance from the material world. Studium 4: 210–227.Google Scholar
  287. Gielens, A. 1933. Brieven en bescheiden van en over Willem van Oranje. Antwerpsch Archievenblad 38: 217–239.Google Scholar
  288. Gingerich, O., and R.S. Westman. 1988. The Wittich connection: conflict and priority in late sixteenth-century cosmology. Philadelphia: American Philosophical Society.Google Scholar
  289. Gingerich, O., and R.S. Westman. 1988. The Wittich connection: conflict and priority in late sixteenth-century cosmology. Philadelphia: American Philosophical Society.Google Scholar
  290. Goris, J.A. 1925. Étude sur les colonies marchandes méridionales (Portugais, Espagnols, Italiens) à Anvers de 1488 à 1567. Leuven: Uystpruyst.Google Scholar
  291. Graff, H.J. 1983. On literacy in the Renaissance: review and reflections. History of Education 12: 69–85.Google Scholar
  292. Guicciardini, L., and C. Kilianus. 1979. Antwerpen, Mechelen, Lier e.a. Deurne: Soethoudt.Google Scholar
  293. Gunther, R.T. 1976. Astrolabes of the world. London: The Holland Press.Google Scholar
  294. Hall, A.R. 1969. Ballistics in the seventeenth century. New York: J.&J. Harper.Google Scholar
  295. Haller, R. 2008. Zur Vita des Anton Neudörfer. In Visier- und Rechenbücher der frühen Neuzeit, volume 19 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg Buchholz, ed. R. Gebhardt, 103–120. Annaberg-Burchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  296. Haller, R. Valentin Mennher, sein Leben und seine Werke. In Kaufmanns-Rechenbcher und mathematische Schriften der frhen Neuzeit, volume 22 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg-Buchholz, ed. R. Gebhardt. Annaberg-Buchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  297. Haller, R. 2011. Valentin Mennher, sein Leben und seine Werke. In Kaufmanns-Rechenbücher und mathematische Schriften der frühen Neuzeit, ed R. Gebhardt, volume 22 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg-Buchholz, Annaberg-Buchholz. Adam-Ries-Bund e.V. Halleux, R., and A.C. Bernès. La Cour savante d’Ernest de Bavière. Archives Internationales d’Histoire des Sciences, 5:3–29, 1995.Google Scholar
  298. Hamilton, A. 1981. The family of love. Cambridge: Clarke.Google Scholar
  299. Hamilton, A. 1987. The family of love in Antwerp. Bijdragen tot de Geschiedenis 70: 6–23.Google Scholar
  300. Hawlitschek, K. 2005. Rechenmeister und Mathematiker im Spiegel der Ulmer Ratsprotokolle 1501–1651. In Arithmetische und algebraische Schriften der frühen Neuzeit, ed. R. Gebhardt, 213–224. Annaberg-Burchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  301. Heeffer, A. 2005. The rhetoric of problems in algebra textbooks from Pacioli to Euler. pdf, http://logica.ugent.be/albrecht/thesis/AlgebraRhetoric.pdf. Rretrieved 27 Aug 2011.Google Scholar
  302. Heeffer, A. 2006a. Van precepten tot vergelijkingen: de conceptuele ontwikkeling van de symbolische algebra in de zestiende eeuw. Ph.D. thesis, Universiteit Gent.Google Scholar
  303. Heeffer, A. 2006b. The origin of the problems in Euler’s Algebra. Bulletin of the Belgian Mathematical Society – Simon Stevin 5: 949–952.Google Scholar
  304. Heijting, W. 2007. Boeken en lectuur in het Behouden Huys. In Profijtelijke boekskens: boekcultuur, geloof en gewin: historische studies, 147–166. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  305. Imhof, D. (ed.), 1994. Gerard Mercator en de geografie in de Zuidelijke Nederlanden, Antwerpen: Publikaties van het Museum Plantin Moretus en het Stedelijk Prentenkabinet 29.Google Scholar
  306. Imhof, D. (ed.). 1998. Tentoonstellingscatalogus Abraham Ortelius. Antwerpen: Publikaties van het Museum Plantin Moretus en het Stedelijk Prentenkabinet.Google Scholar
  307. Israel, J.I. 1989. Dutch primacy in world trade 1585–1740. Oxford: Clarendon Press.Google Scholar
  308. Israel, J.I. 1998. The Dutch Republic. Oxford history of early modern Europe. Oxford: Clarendon Press.Google Scholar
  309. Itard, J. 1976. Denis Henrion. In Dictionary of scientific biography VI, 271. Washington, DC: Dibner’s.Google Scholar
  310. Jaeger, W. 1976. Die Illustrationen von Peter Paul Rubens zum Lehrbuch der Optik des Franciscus Aguilonius, 1613. Heidelberg: Brausdruck.Google Scholar
  311. Janssens, G. 1976. Het oordeel van tijdgenoten en historici over Alva’s bestuur in de Nederlanden. Belgisch Tijdschrift voor Filologie en Geschiedenis 54: 474–488.Google Scholar
  312. Janssens, G. 1981. Brabant in het verweer: Absolute monarchie of staatsbewind van Alva tot Farnese, 1567–1578. Ph.D. thesis, Katholieke Universiteit Leuven.Google Scholar
  313. Janssens, G. 2009. Het “politiek testament” van de hertog van Alva. Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Geschiedenis 175: 447–474.Google Scholar
  314. Johnston, S. 1994. Making mathematical practice; gentlemen, practitioners and artisans in Elizabethan England. PhD thesis, University of Cambridge.Google Scholar
  315. Jonkers, A. 2008. The pursuit of magnetic shadows: The formal-empirical dipole field of early-modern geomagnetism. Centaurus 50: 254–289.Google Scholar
  316. Jorink, E. 1994. Hemelse tekenen. Nederlandse opvattingen over de komeet van 1618. Gewina 17(2): 68–82.Google Scholar
  317. Kaunzner, W. 2005. Ein Weg zu den Rechenmeister im fränkischen Raum. In Arithmetische unde algebraische Schriften der frühen Neuzeit, volume 17 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg Buchholz, ed. R. Gebhardt, 171–198. Annaberg-Buchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  318. Kennerley, A., and P. Seymour. 2000. Aids to the teaching of nautical astronomy and its history from 1600. Pædagogica Historica 36: 151–175.Google Scholar
  319. Keuning, J. 1950. Cornelis Anthonisz. Imago Mundi 7: 51–65.Google Scholar
  320. Keuning, J. 1956. The Van Langren family. Imago Mundi 13: 101–109.Google Scholar
  321. Kinget, J. 1989. De familie Kinget in Antwerpen. De Cygnet 1: 25–26.Google Scholar
  322. Kline, M. 1972. Mathematical thought from ancient to modern times. New York: Oxford University Press.Google Scholar
  323. Koeman, C. 1994. Gewestkaarten van de Nederlanden door Jacob van Deventer, 1536–1545: met een picturale weergave van alle kerken en kloosters. Alphen aan den Rijn: Canaletto.Google Scholar
  324. Koeman, C., and J.C. Visser. 1992–. De stadsplattegronden van Jacob van Deventer. Landsmeer: Robas BV.Google Scholar
  325. Kool, M. 1999. Die conste vanden getale. Uitgeverij Verloren, Hilversum.Google Scholar
  326. Kronenberg, M.E. 1928. Een onbekende almanack van Dodonaeus (1540). Het Boek 17: 191–194.Google Scholar
  327. Kubler, G. 1964. Francesco Pacciotto, architect. In Essays in the memory of Karl Lehman, 176–189. New York: Institute of Fine Arts, New York University.Google Scholar
  328. Lach, D.F. 1977. Asia in the making of Europe: Volume II, a century of wonder. Chicago: University of Chicago Press.Google Scholar
  329. Lamb, U. 1972. A navigator’s universe: The ‘Libro de Cosmographia’ of 1538 by Pedro de Medina. Chicago/London: University of Chicago Press.Google Scholar
  330. Lambour, R.C. 2004. 400 jaar volgens Bartjens: Meester Willem Bartjens (1569–1638) en de zijnen in Amsterdam en Zwolle, zijn schoonfamilie Stangerus in Amsterdam en Delft en de Delftse regent Andries van Stangerlant als erflater. De Nederlandsche Leeuw 121: 76–112.Google Scholar
  331. Laurent, R. 1986. De havens aan de kust en aan het Zwin. Brussel: Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën.Google Scholar
  332. Lebègue, R. 1943. Les correspondants de Peiresc dans les anciens Pays-Bas. Brussel: Lebègue.Google Scholar
  333. Lefrancq, J. 2008. Hémisphère nautique. In Séminaire de Tournai; Histoire-Bâtiments-Collections, ed. Monique Maillard-Luypaert, 126–127.Google Scholar
  334. Leibowitz, G. 1933. Die Visierkunst im Mittelalter. Ph.D. thesis, Universität zu Heidelberg.Google Scholar
  335. Leitão, H. 2007. Maritime discoveries and the discovery of science: Pedro Nunes and early modern science. In Mas allá de la leyenda negra: España y la revolución científica; Beyond the black legend: Spain and the scientific revolution, ed. V. Navarro Brotóns and W. Eamon, 89–104, Valencia. Universitat de València.Google Scholar
  336. Lesger, C. 2001. Handel in Amsterdam ten tijde van de Opstand. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  337. Lloyd, T.H. 1982. Alien merchants in England in the high middle ages. Sussex: Harvester.Google Scholar
  338. Lombaerde, P. 2009. Antwerpen versterkt: de Spaanse omwalling vanaf haar bouw in 1542 tot haar afbraak in 1870. Brussel: UPA.Google Scholar
  339. Maclean, I. 1990. Philosophical books in European markets 1570–1630: The case of Ramus. In New perspectives on Renaissance thought: Essays in the history of science, education and philosophy, ed. J. Henry and S. Hutton, 253–263. London: Duckworth.Google Scholar
  340. Maor, E. 1998. Trigonometric delights. Princeton: Princeton University Press.Google Scholar
  341. Marinus, M.J. 1989. Laevinus Torrentius als tweede bisschop van Antwerpen (1587–1595). Brussel: K.A.W.L.S.K.Google Scholar
  342. Marnef, G. 1992. Repressie en censuur in het Antwerps boekbedrijf 1567–1576. De Zeventiende Eeuw 8: 221–231.Google Scholar
  343. Marnef, G. 1994. Prosopografie van protestanten en rebellen te Antwerpen vervolgd 1550–1577. Antwerp: UA treatise.Google Scholar
  344. Marnef, G. 1996a. Antwerp in the age of reformation: Underground protestantism in a commercial metropolis. Baltimore: Johns Hopkins University Press.Google Scholar
  345. Marnef, G. 1996b. Antwerpen in de tijd van de Reformatie: ondergronds protestantisme in een handelsmetropool 1550–1577. Antwerpen: Kritak.Google Scholar
  346. Marnef, G. s.d. De boedelbeschrijving van W. Sylvius. unpublished ca. 1994.Google Scholar
  347. Martens, P. 2009. Militaire architectuur en vestingoorlog tijdens het regentschap van Maria van Hongarije (1531–1555). De ontwikkeling van de gebastioneerde verstingbouw. Ph.D. thesis, Katholieke Universiteit Leuven, Leuven.Google Scholar
  348. Masure, T. 1986. De stadsfinanciën van Antwerpen 1531–1571. een poging tot reconstructie. Master’s thesis, Rijksuniversiteit Gent.Google Scholar
  349. Meeus, H. 1988–1989. Zacharias Heyns, een leerjongen van Jan Moretus. De Gulden Passer 67: 599–611.Google Scholar
  350. Meeus, H. 2000. Peeter Heyns, a “French Schoolmaster”. In Grammaire et enseignement du français 1500–1700, 301–316. Leuven: Peeters.Google Scholar
  351. Meeus, H. 2003. Peeter Heyns’ “Le miroir des vefves” meer dan schooltoneel?. In Mémoire en temps advenir, 115–134. Leuven: Peeters.Google Scholar
  352. Meeus, H. 2009. De Spieghel der werelt als spiegel van Peter Heyns. In Ortelius’ Spieghel der Werelt. Antwerpen: Vereniging van Antwerpse Bibliofielen.Google Scholar
  353. Meskens, A. 1992. Michiel Coignet’s nautical instruction. The Mariner’s Mirror 78: 257–276.Google Scholar
  354. Meskens, A. 1993a. Zestiende-eeuwse wiskundige sprokkelingen vnl. uit het Antwerps stadsarchief. Scientiarum Historia 19: 23–28.Google Scholar
  355. Meskens, A. 1993b. Een zestiende-eeuws Antwerps rekenschrift. Nieuw Tijdschrift van de Vrije Universiteit Brussel 6: 109–114.Google Scholar
  356. Meskens, A. 1994a. Winegauging in late sixteenth and early seventeenth Century Antwerp. Historia Mathematica 21: 121–147.Google Scholar
  357. Meskens, A. 1994b. Wiskunde tussen Renaissance en Barok, aspecten van wiskunde-beoefening te Antwerpen 1550–1620, volume 41–43 of Publikaties van de Stadsbibliotheek. Antwerpen: Stadsbibliotheek Antwerpen.Google Scholar
  358. Meskens, A. 1994c. Zeevaartkunde ten tijde van Mercator: enkele aspecten Gerard Mercator en de geografie in de Zuidelijke Nederlanden, 42–50. Museum Plantin Moretus en Stedelijk Prentenkabinet.Google Scholar
  359. Meskens, A. 1995. De prijs van de wetenschap: enkele prijzen van wiskundige en andere wetenschappelijke boeken in Plantijnse archivalia. De Gulden passer 73: 83–106.Google Scholar
  360. Meskens, A. 1996a. Mathematics Education in late sixteenth Century Antwerp. Annals of Science 53: 137–155.Google Scholar
  361. Meskens, A. 1996b. Peter Heyns. In Nationaal Biografisch Woordenboek 15, 338–342. Brussel: Koninklijke Vlaamse Academie van België.Google Scholar
  362. Meskens, A. 1996c. Enkele biografische gegevens over Gillis i Coignet alias Gillis met de Vlek. Oud Holland 110: 142–145.Google Scholar
  363. Meskens, A. 1997a. Michiel Coignet’s contribution to the development of the sector. Annals of Science 54: 143–160.Google Scholar
  364. Meskens, A. 1997b. De doos van Pandora. een kaart van Michiel Coignet. Gewina 20: 32–34.Google Scholar
  365. Meskens, A. 1997c. The Jesuit Mathematics School in Antwerp in the early seventeenth Century. The Seventeenth Century 12: 11–22.Google Scholar
  366. Meskens, A. 1998a. Familia universalis: Coignet. Antwerpen: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten.Google Scholar
  367. Meskens, A. 1998b. De wereld op het platte vlak: wiskundige cartografie ten tijde van Abraham Ortelius. In Abraham Ortelius, 71–82. Turnhout: Brepols.Google Scholar
  368. Meskens, A. 1998–1999. Liaisons dangereuses: Peter Heyns en Abraham Ortelius. De Gulden Passer 76–77: 96–108.Google Scholar
  369. Meskens, A. 1999. The Portrait of Jan-Karel della Faille by Anthony Van Dijck. Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Jaarboek 39: 124–137.Google Scholar
  370. Meskens, A. 2001. Een familie herenigd met haar instrument. Scientiarum Historia 27(1): 73–82.Google Scholar
  371. Meskens, A. 2002. Some new biographical data about Michiel Coignet. Nuncius 17: 447–454.Google Scholar
  372. Meskens, A. 2005a. Joannes della Faille s.j. Brussel/Rome: Belgisch Historisch Instituut te Rome.Google Scholar
  373. Meskens, A. 2005b. Abdijen en een stukje vergeten wiskundegeschiedenis. In Abdijbibliotheken, verleden, heden, toekomst, 123–133. Antwerpen: Vereniging van Antwerpse Bibliofielen.Google Scholar
  374. Meskens, A., G. Bonte, J. De Groote, M. De Jonghe, and D.A. King. 1999. Wine gauging at Damme: The evidence of a late medieval manuscript. Histoire et mesure 14: 51–77.Google Scholar
  375. Meurer, P.H. 1991. Fontes cartographici Orteliani: das “Theatrum orbis terrarum” von Abraham Ortelius und seine Kartenquellen. Weinheim: VCH, Acta Humaniora.Google Scholar
  376. Michel, H. 1947. Traité de l’Astrolabe. Paris: Gauthier-Villars.Google Scholar
  377. Müller, J. 1959. Les ingénieurs dans les Pays-Bas espagnols (1500–1715). Revue Internationale d’Histoire Militaire 33: 467–478.Google Scholar
  378. Mosley, A. 2007. Bearing the heavens. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  379. Mörzer-Bruyns, W.F.J. 1984. Leeskaarten en paskaarten uit de Nederlanden. In Lucas Jansz. Waghenaer van Enckhuysen, 11–20. Enkhuizen: Vrienden van het Zuiderzeemuseum.Google Scholar
  380. Mörzer-Bruyns, W.F.J. 1994. The cross staff. History and development of a navigational instrument. Amsterdam: VNHSM.Google Scholar
  381. Nauwelaerts, M.A. 1978. Drukkers en schoolboeken te Antwerpen tot 1600. Varia Historica Brabantia 6–7: 273–300.Google Scholar
  382. North, J.D. 1974. The astrolabe. Scientific American 230(1): 96–106.Google Scholar
  383. Page, W. 1893. Letters of Denization and acts of Naturalisation for Aliens in England 1509–1603. Lymington: The Huguenot Society.Google Scholar
  384. Parker, G. 1972. The army of Flanders and the Spanish road. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  385. Parker, G. 1980. An educational revolution? The growth of literacy and schooling in modern Europe. Tijdschrift voor Geschiedenis 93: 210–220.Google Scholar
  386. Parker, G. 1990. Spain and the Netherlands. Ten Studies. Glasgow: Fontana Press.Google Scholar
  387. Parker, G. 2004. The army of Flanders and the Spanish road, 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  388. Pauly, M. 1994. Luxemburg im späten Mittelalter 2: Weinhandel und Weinconsum. Luxembourg: CLUDEM.Google Scholar
  389. Penneman, T., and A. van der Gucht. 1994. Mercator en zijn boeken. St-Niklaas: Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas.Google Scholar
  390. Pinchart, A. 1860. Archives des Arts, Sciences et Lettres, 2 vols. Gent: Hebbelynck.Google Scholar
  391. Poffé, E. 1895. De gilde van de Antwerpsche schoolmeesters van bij haar ontstaan tot haar afschaffing. Antwerpen: Kennes.Google Scholar
  392. Pogo, A. 1935. Gemma Frisius, his method of determining longitude. ISIS 22: 469–485.Google Scholar
  393. Portet, P. 1993–1994. Le Systeme métrologique de Paris au Moyen Age. Cahiers de métrologie 11–12: 463–488.Google Scholar
  394. Prims, F. 1929. Het huis van Peter Heyns in de Muntstraat. Antwerpiensia 3: 129–136.Google Scholar
  395. Prims, F. 1931. Letterkundigen, geleerden en kunstenaars. Verslagen en Mededeelingen van de Koninklijke Vlaamsche Academie voor Taal- en Letterkunde, maart: 171–221.Google Scholar
  396. Prims, F. 1932. Gillis Hooftman. De zondagsvriend 21: 521.Google Scholar
  397. Prims, F. 1933. De Herentalsche Vaart. Antwerpiensia 6: 405–406.Google Scholar
  398. Prims, F. 1938. Het altaar van de kolveniers. Antwerpiensia 12: 302–308.Google Scholar
  399. Prims, F. 1941. De scholen onder de regiemen van den religionsvrede en het Calvinisme. Antwerpiensia 15: 263–272.Google Scholar
  400. Prims, F. 1948a. Michiel Coignet. Antwerpiensia 19: 103–114.Google Scholar
  401. Prims, F. 1948. Michiel Coignet. Antwerpiensia 19: 103–114.Google Scholar
  402. Prims, F. 1951a. De scholen te Antwerpen onder de religionsvrede 1578–1581. Bijdragen tot de Geschiedenis 3: 212–226.Google Scholar
  403. Puraye, J. 1968. Abraham Ortelius, Album amicorum: notes et traduction. De gulden passer/Vereeniging der Antwerpsche Bibliophielen 46: 1–99.Google Scholar
  404. Put, E. 1990. De Cleijne Scholen. Het volksonderwijs in het hertogdom Brabant tussen katholieke Reformatie en Verlichting (eind 16de eeuw-1795). Leuven: Universitaire Pers.Google Scholar
  405. Rasquin, V.A. 1997a. Atribuido a M. Coignet y F. Arsenius: teodolito simple. In Instrumentos cientificos del siglo XVI,La corte Española y la escuela de Lovaina, ed. J. Van Damme and K. van Cleempoel, 228–229. Madrid: Fundacion Carlos de Amberes.Google Scholar
  406. Rasquin, V.A. 1986–1988. Les règles à calcul anciennes et leur utilisation en navigation: les compas de proportion, les règles de Gunther. Mededelingen van de Marine Academie 28: 53–87.Google Scholar
  407. Rasquin, V.A. 1996. Dictionnaire des constructeurs belges d’instruments scientifiques. Bruxelles: Comité Nationale de Logique, d’Histoire et de Philosophie des Sciences.Google Scholar
  408. Reich, U. 2005. Über hundert Auflagen: das Arithmetikbuch des Gemma Frisius (1508–1555). In Arithmetische unde algebraische Schriften der frühen Neuzeit, volume 17 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg Buchholz, ed. R. Gebhardt. Annaberg-Buchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  409. Rekers, B. 1972. Benito Arias Montano. London: Warburg Institute.Google Scholar
  410. Renard, A. 1921. La tonnelerie à la portée de tous. Paris: E. Malfère.Google Scholar
  411. Rochhaus, P. 1996. Adam Ries und die Annaberger Rechenmeister zwischen 1500 und 1604, in Rechenmeister und Cossisten der frühen Neuzeit, ed. Gebhardt, R., and H. Albrecht (eds.), Freiberger Forschungshefte 201, Freiberg.Google Scholar
  412. Roegiers, J., and B. vander Herten (eds.). 1994. Eenheid op papier. Leuven: Davidsfonds.Google Scholar
  413. Rombouts, P., and T. van Lerius. 1874. De Liggeren en andere historische archieven der Antwerpsche Sint-Lucasgilde. Antwerpen: F. Baggerman.Google Scholar
  414. Rome, A. 1927. L’astrolabe et le météoroscope. Annales de la Societé Scientifique de Bruxelles, Mémoires 47: 77–102.Google Scholar
  415. Roosens, B.H. 2005. Habsburgse defensiepolitiek en vestingbouw in de Nederlanden (1520–1560). Ph.D. thesis, Leiden University.Google Scholar
  416. Rooses, M., and J. Denucé. 1968. Correspondance de Christophe Plantin, 10 vols. Nendeln: Klaus Reprint.Google Scholar
  417. Rose, P.L. 1968. The origins of the proportional compass from Mordente to Galileo. Physis 10: 53–69.Google Scholar
  418. Röttel, K. 1996. Der Beitrag des Peter Apian zur Mathematik, Astronomie, Geographie und Physik. In Rechenmeister und Cossisten der frühen Neuzeit, volume 201 of Freiberger Forschungshefte, ed. R. Gebhardt and H. Albrecht, 19–28. Freiberg: Technische Universität Bergakademie.Google Scholar
  419. Rouzet, A. 1975. Dictionnaire des imprimeurs, libraires et éditeurs belges de XVe et XVIe siècle. Den Haag: Nieuwkoop-De Graaf.Google Scholar
  420. Rüdiger, B. 2005. Gedruckte Rechenbücher im Besitz von Leipziger Einwohnern bis 1600. In Arithmetische und algebraische Schriften der frühen Neuzeit, ed. R. Gebhardt, 421–434. Annaberg-Buchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  421. Sabbe, M. s.d. Peeter Heyns en de Nimfen uit den Lauwerboom. Antwerpen/Den Haag: De Coker-Nijhoff.Google Scholar
  422. Schlugleit, D. 1936. Alphabetische naamlijst op de Goud- en Zilversmeden te Antwerpen voor 1600. Bijdragen tot de Geschiedenis 27: 6–69.Google Scholar
  423. Schlugleit, D. 1969. De Antwerpse goud-en zilversmeden in het corporatief stelsel (1332–1798). Wetteren: Bracke.Google Scholar
  424. Schneider, I. 1970. Der Proporzionalzirkel, ein universelles Analogrecheninstrument der Vergangenheit.Google Scholar
  425. Schneider, I. 2002. Ausbildung und fachliche Kontrolle der deutschen Rechenmeister vor dem Hintergrund ihrer Herkunft und ihres sozialen Status. In Verfasser und Herausgeber mathematischer Texte der frühen Neuzeit, volume 14 of Schriften des Adam-Ries-Bundes Annaberg Buchholz, ed. R. Gebhardt, 103–112. Annaberg-Buchholz: Adam-Ries-Bund e.V.Google Scholar
  426. Schoffer, I., H. van der Wee, and J.A. Bornewasser. 1988.De Lage Landen 1500–1780. Amsterdam: Agon.Google Scholar
  427. Schofield, C.J. 1961. Tychonic and semi-Tychonic world systems. New York: Arno Press.Google Scholar
  428. Schoups, I., and A. Wiggers (eds.). 1998. Philips van Marnix van Sint Aldegonde. Antwerpen: Pandora.Google Scholar
  429. Schröder, E. Ulrich Wagner, Autor des ersten gedruckten deutschsprachigen kaufmännischen Rechenbuches von 1483, 29–36.Google Scholar
  430. Serrure, C.P. 1859–1860. Vaderlandsch Museum III. Gent: H. Hoste.Google Scholar
  431. Shen, Kangren et al. (Trans.). 1999. The nine chapters on the mathematical art: Companion and commentary. Oxford: Oxford University Press.Google Scholar
  432. Sillem, W. 1883. Zur Geschichte der Niederländer in Hamburg von ihrer Ankunft bis zum Anschluss des Niederländischen Contracts 1605. Zeitschrift der hamburgische Geschichte 7: 481–598.Google Scholar
  433. Sillem, W. 1893. Die wallonische Gemeinde in Stade. Geschichtsblätter des Deutschen Hugenotten Vereins II 6: 3–32.Google Scholar
  434. Simi, A., and L. Toti-Rigatelli. 1993. Some 14th and 15th Century Texts on Practical Geometry. In Vestigia Mathematica, ed. M. Folkerts and J.P. Hogendijk, 453–470. Amsterdam: RODOPI.Google Scholar
  435. Sitters, M.H. 2008. Sybrandt Hansz Cardinael; rekenmeester en wiskundige. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  436. Smeur, A.J.E.M. 1960a. De zestiende-eeuwse Nederlandse rekenboeken. Den Haag: Martinus-Nijhoff.Google Scholar
  437. Smeur, A.J.E.M. 1960b. Bestaat er nog een exemplaar van de eerste uitgave van de arithmetica van Willem Raets?. Scientiarum Historia 2: 22–23.Google Scholar
  438. Smith, D.E. 1959. A source book in mathematics. New York: Dover Publ.Google Scholar
  439. s.n. 1863. Antwerpsche parochiekerken, volume 2 of Verzameling der graf- en gedenkschriften van de provincie Antwerpen. Antwerpen: J.E. Buschman.Google Scholar
  440. s.n. 1864. De rekening van de stad antwerpen 1549–1550. Antwerpsch Archievenblad 1: 17–104.Google Scholar
  441. s.n. 1964. Het beleg van Hulst. Utrecht: Stichting Menno van Coehorrn.Google Scholar
  442. s.n. 1985. The Planispheric astrolabe. National Maritime Museum: Greenwich.Google Scholar
  443. Sobel, D., and W.J.H. Andrewes. 1998. The illustrated longitude. New York: Walker & Co.Google Scholar
  444. Soen, V. 2007. Geen pardon zonder paus!: Studie over de complementariteit van het koninklijk en pauselijk generaal pardon (1570–1574) en over inquisiteur-generaal Michael Baius (1560–1576). Brussel: KVAB.Google Scholar
  445. Soly, H. 1968. De brouwerijenonderneming van Gilbert van Schoonbeke (1552–1562). Belgisch Tijdschrift voor Filologie en Geschiedneis 46: 337–392 and 1166–1204.Google Scholar
  446. Soly, H. 1974. De schepenregisters als bron voor de conjunctuurgeschiedenis van Zuid- en Noordnederlandse steden in het Ancien Regime. een concreet voorbeeld: de Antwerpse immobiliënmarkt in de zestiende eeuw. Tijdschrift voor Geschiedenis 87: 521–544.Google Scholar
  447. Soly, H. 1976. De bouw van de Antwerpse citadel (1567–1571). Sociaaleconomische aspecten. Belgisch Tijdschrift voor Militaire Geschiedenis 21: 548–578.Google Scholar
  448. Soly, H. 1977. Urbanisme en kapitalisme te Antwerpen in de 16de eeuw: de stedebouwkundige en industriële ondernemingen van Gilbert van Schoonbeke. Brussels: Gemeentekrediet van België.Google Scholar
  449. Sosson, J.P. 1990. Wijn en gemeentelijke inkomsten. In Van Rank tot Drank, ed. E. Van Driessche, 200–202.Google Scholar
  450. Stimson, A. 1988. The mariner’s astrolabe. Utrecht: H&S Publishers.Google Scholar
  451. Struik, D.J. 1980. Geschiedenis van de wiskunde. Amsterdam: SUA.Google Scholar
  452. Struik, D.J. 1980. Geschiedenis van de wiskunde. Amsterdam: SUA.Google Scholar
  453. Subacchi, P. 1995. Italians in Antwerp in the second half of the 16th century. In Minderheden in Westeuropese steden (16de-20ste eeuw), ed. H. Soly and A.K.L. Thijs, 73–90. Rome: Academia Belgica.Google Scholar
  454. Swart, K.W. 1984. Wat bewoog Willem van Oranje de strijd tegen de Spaanse overheersing aan te binden?. Bijdragen en mededelingen betreffende de geschiedenis der Nederlanden 99: 554–572.Google Scholar
  455. Swerdlow, H.M., and O. Neugebauer. 1984. Mathematical astronomy in Copernicus’ De Revolutionibus. New York: Springer.Google Scholar
  456. Swiggers, P., and J. De Clercq. 1995. Franse grammatica en taalonderwijs in de “Lage Landen” in de zestiende en zeventiende eeuw. Meesterwerk. Berichten van het Peeter Heyns Genootschap 2: 25–35.Google Scholar
  457. ter Kuile, O. 1986. Koper en Brons. Amsterdam: Rijksmuseum.Google Scholar
  458. Terpstra, H. 1950. Jacob van Neck, Amsterdams admiraal en regent. Amsterdam: Van Kampen.Google Scholar
  459. Thijs, A.K.L. 1987. De Contrareformatie en het economisch transformatieproces te Antwerpen na 1585. Bijdragen tot de Geschiedenis 70: 97–124.Google Scholar
  460. Thijs, G. 1980. Rembert Dodoens, zijn leven, zijn tijd, zijn werken. Delft: SPD Rijperman.Google Scholar
  461. Thomas, K. 1989. De ondergang van de magische wereld. Godsdienst en magie in Engeland 1500–1700. Amsterdam: Agon.Google Scholar
  462. Thomas, W. 2004a. Het beleg van Oostende. In De val van het nieuwe Troje; Het beleg van Oostende, 1601–1604, 81–100. Leuven: Davidsfonds.Google Scholar
  463. Thomas, W. (ed.). 2004b. De val van het nieuwe Troje; Het beleg van Oostende, 1601–1604. Leuven-Oostende: Davidsfonds.Google Scholar
  464. Thomas, W. 2004c. Het beleg van Oostende. In De val van het nieuwe Troje; Het beleg van Oostende, 1601–1604, ed. W. Thomas, 81–100. Leuven/Oostende: Davidsfonds.Google Scholar
  465. Thoren, V.E. 1990. The lord of Uraniborg, a biography of Tycho Brahe. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  466. Tropfke, J. 1980. Geschichte der Elementarmathematik: Arithmetik und Algebra, vol. I, 4th ed. Berlin/New York: W. De Gruyter.Google Scholar
  467. Turner, G.L’E. 1983. Mathematical instrument making in London in the sixteenth century. In English map making 1500–1650, ed. S. Tyacke, 93–106. London: British Library.Google Scholar
  468. Turner, G.L’E. 2006. A novel Italian-hour nocturnal by Michiel Coignet. Annals of Science 63(2): 215–219.Google Scholar
  469. Van Acker, J. 1982. Het memoriaalboek van Antonio II Anselmo. Bijdragen tot de Geschiedenis 65: 79–108.Google Scholar
  470. van Cauwenberghe, M. 1986. De Stadsfinanciën in Damme. Master’s thesis, Rijksuniversiteit Gent, Gent.Google Scholar
  471. van Cleempoel, K. 1997a. Instrumentos cientificos en el Escorial. In Instrumentos cientificos del siglo XVI, La corte Española y la escuela de Lovaina, ed. J. Van Damme and K. van Cleempoel, 67–84. Madrid: Fundacion Carlos de Amberes.Google Scholar
  472. van Cleempoel, K. 1997b. La produccion de instrumentos cientificos en Lovaina en el siglo XVI. In Instrumentos cientificos del siglo XVI, La corte Española y la escuela de Lovaina, ed. J. Van Damme and K. van Cleempoel, 87–110. Madrid: Fundacion Carlos de Amberes.Google Scholar
  473. van Cleempoel, K. 2002. A Catalogue Raisonné of Scientific instruments from the Louvain School, 1530 to 1600. Turnhout: Brepols.Google Scholar
  474. van Cleemput, F. 1973–1975. Michiel Coignet, een Antwerps wis- en zeevaartkundige uit de zestiende eeuw. Mededelingen Marine Academie 23: 112–148.Google Scholar
  475. Van Damme, J., and K. van Cleempoel (eds.). 1997.Instrumentos cientificos del siglo XVI, La corte Española y la escuela de Lovaina. Madrid: Fundacion Carlos de Amberes.Google Scholar
  476. van de Vijver, O. 1977. Lettres de Jean Charles della Faille s.j., cosmographe du roi à Madrid à M. Fl. van Langren, cosmographe du roi à Bruxelles. Archivum Historicum Societatis Iesu 46(91): 73–183.Google Scholar
  477. van de Vijver, O. 1980. L’école de mathématiques des Jésuites de la province flandor-belge au xviie siècle. Archivum Historicum Societatis Iesu 49(97): 265–271.Google Scholar
  478. van de Vijver, O. 1989. De wetenschappen. In Antwerpen in de 17e eeuw. Antwerpen: Genootschap voor Antwerpse Geschiedenis.Google Scholar
  479. Van de Vyver, O. 1975. Jan Ciermans (Pascasio Cosmander) 1602–1648, wiskundige en vestingbouwer, volume 7 of Mededelingen uit het Seminarie voor geschiedenis van de wiskunde en de natuurwetenschappen aan de Katholieke Universiteit te Leuven. Leuven: Departement wiskunde, Katholieke Universiteit Leuven.Google Scholar
  480. van de Weyer, D. 2011. Opera Mathematica: La Géometrie, S. Marolois. Master’s thesis, Vrije Universiteit Brussel, Brussel.Google Scholar
  481. van den Heuvel, C. 1991. ‘Papiere Bolwercken’; De introductie van de Italiaanse stede- en vestingbouw in de Nederlanden (1540–1609) en het gebruik van tekeningen. Alphen aan den Rijn: Canaletto.Google Scholar
  482. van der Krogt, P. 1994. Globi Neerlandici, the production of globes in the low countries. Utrecht: HES.Google Scholar
  483. van der Stock, J. 1993. Antwerpen, verhaal van een metropool. Antwerpen: Snoeck Ducaju & zoon.Google Scholar
  484. van der Wee, H. 1987. Opkomst van een wereldstad: handel en nijverheid te Antwerpen van de veertiende tot de achttiende eeuw. Academia Analecta 49(2): 3–18.Google Scholar
  485. van Durme, M. 1959. Correspondance mercatorienne. Antwerpen: DNB.Google Scholar
  486. van Egmond, W. 1976. The commercial revolution and the beginnings of Western mathematics in Renaissance Florence 1300–1500. Ph.D. thesis, Indiana University.Google Scholar
  487. van Eysinga, W.J.M. 1959. De wording van het Twaalfjarig Bestand van 9 april 1609. Amsterdam: Noord-Hollandsche Uitgeversmij.Google Scholar
  488. van Foreest, H.A. (ed.). 1980–1981. De vierde schipvaart der Nederlanders naar Oost-Indië onder Jacob Wilkens en Jacob van Neck (1599–1604), volume 81–82 of Werken uitgegeven door de Linschoten-Vereeniging. ’s-Gravenhage: Nijhoff.Google Scholar
  489. van Hemeldonck, G. 1998. Repertorium der Belgische goud- en zilversmeden. unpublished.Google Scholar
  490. van Looy, H. 1979. Chronologie en analyse van de mathematische handschriften van Gregorius a Sancto Vincentio. Ph.D. thesis, Katholieke Universiteit Leuven, Leuven.Google Scholar
  491. van Looy, H. 1980. Chronologie et analyse des manuscrits mathématiques de Grégoire de Saint Vincent (1584–1667). Archivum Historicum Societatis Iesu 49: 279–303.Google Scholar
  492. van Looy, H. 1984. A chronology and historical analysis of the mathematical manuscripts of Gregorius a Sancto Vincentio (1584–1667). Historia Mathematica 11: 57–75.Google Scholar
  493. van Nouhuys, T. 1998a. The age of two-faced Janus: The comets of 1577 and 1618 and the decline of the Aristotelean world view in the Netherlands. Leiden: Brill.Google Scholar
  494. van Nouhuys, T. 1998b. Copernicus als randverschijnsel: de kometen van 1577 en 1618 en het wereldbeeld in de Nederlanden. Scientiarum Historia 24: 17–38.Google Scholar
  495. van Ortroy, F. ca. 1910. L’école cartographique belge au XVIe siècle. Louvain: s.n.Google Scholar
  496. van Ortroy, F. 1914. L’oeuvre cartographique de Gérard et de Corneille de Jode. Gent: E. Van Goethem.Google Scholar
  497. van Ortroy, F. 1920. Bio-bibliographie de Gemma Frisius et ses neveux les Arsenius. Brussel: Lametrin.Google Scholar
  498. van Roey, J. 1963. De sociale structuur en de godsdienstige gezindheid van de Antwerpse bevolking op de vooravond van de Reconciliatie met Farnese (17 augustus 1585). Ph.D. thesis, Rijksuniversiteit Gent, Gent.Google Scholar
  499. van Roey, J. 1968. De correlatie tussen het sociale beroepsmilieu en de godsdienstkeuze te Antwerpen op het einde der XVIde eeuw. In Bronnen voor de religieuze geschiedenis van België (Middeleeuwen en Moderne Tijden). Leuven: s.n.Google Scholar
  500. van Roey, J. 1985. De “zuivering” van de Antwerpse gewapende gilden na de val van de stad (17-8-1585). Taxandria 7: 199–206.Google Scholar
  501. van Roosbroeck, J. 1968. Emigranten, Nederlandse vluchtelingen in Duitsland. Leuven: Davidsfonds.Google Scholar
  502. van Valkenburg, C.C. 1988. Quignet-Coignet. Jaarboek Centraal Bureau voor Genealogie 32: 71–90.Google Scholar
  503. Vande Winkel, G. 2008. Leven en werk van cartograaf Jacob van Deventer. Het Land van Aalst 60: 225–242.Google Scholar
  504. Vanden Broecke, S. 2000. The use of visual media in Renaissance cosmography: The Cosmography of Peter Apian and Gemma Frisius. Paedagogica Historica 36: 131–150.Google Scholar
  505. Vandommele, J.J.M. 2011. Als in een spiegel. Vrede, kennis en gemeenschap op het Antwerpse Landjuweel 1561. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  506. Verlinden, C. 1987. De Nederlandse vertaling van het ‘Arte de Navegar’ van Pedro de Medina en de nautische ‘Onderwijsinghe’ van Michiel Coignet (Antwerpen, 1580). Collectanea Maritima 3: 5–20.Google Scholar
  507. Vermeir, R. 2001. In staat van oorlog; Filips IV en de Zuidelijke Nederlanden 1629–1648. Maastricht: Shaker.Google Scholar
  508. Vermeir, R. 2011. De (Zuid-)Nederlandse aristocratie en de vorming van een transnationale elite in de Spaans-Habsburgse samengestelde staat. In Werken aan de stad, 291–310. Brussels: VUBPress.Google Scholar
  509. Voet, L. 1980–1983. The Plantin Press (1555–1589). A Bibliography of the Works printed by Christopher Plantin at Antwerp and Leiden. Amsterdam: Van Hove.Google Scholar
  510. Voet, L. 1989. Christoffel Plantijn (ca. 1520–1589), drukker van het humanisme. In Christoffel Plantijn en de exacte wetenschappen in zijn tijd, ed. E. Cockx-Indestege and F. De Nave, 33–43, Brussel: Gemeentekrediet van België.Google Scholar
  511. Waller-Zeper, C.M. 1937. De oudste intresttafels in Italië, Frankrijk en Nederland met een herdruk van Stevins ‘tafelen van interest’. Amsterdam: Noord-Hollandsche Uitgeversmij.Google Scholar
  512. Ward, F.A.B. 1981. European scientific instruments in the Department of Medieval and later antiquities of the British Museum. London: British Museum Publications.Google Scholar
  513. Waterbolk, E.H. 1974. The ‘Reception’ of Copernicus’s teachings by Gemma Frisius (1508–1555). Lias 1: 225–242.Google Scholar
  514. Waters, D.W. 1978. The art of navigation in England in Elizabethan and early Stuart times.Google Scholar
  515. Wauwermans, H. 1894. Les fortifications d’Anvers au XVIème siècle. Antwerpen: De Backer.Google Scholar
  516. Webb, H.J. 1945. The mathematical and military works of Thomas Digges, with an account of his Life. Modern Language Quarterly 6: 389–400.Google Scholar
  517. Wegg, J. 1979. The decline of Antwerp under Philip of Spain. Westport: Hyperion Press.Google Scholar
  518. Westra, F. 1992. Nederlandse ingenieurs en de fortificatiewerken in het eerste tijdperk van de Tachtigjarige oorlog, 1573–1604. Uitg. Vis, Alphen aan den Rijn.Google Scholar
  519. Wijnroks, E.H. 2003. Handel tussen Rusland en de Nederlanden 1560–1640. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  520. Woltjer, J.J. 1994. Tussen vrijheidsstrijd en burgeroorlog. Amsterdam/Leuven: Balans-Kritak.Google Scholar
  521. Yeomans, D.K. 1991. Comets, a chronological history of observation; science, myth and folklore. New York: Wiley.Google Scholar
  522. Zeller, O. 1983. Les Récensenments lyonnais de 1597 et 1636, démographie historique. Lyon: Presses universitaires de Lyon.Google Scholar
  523. Zemon-Davis, N. 1960. Sixteenth century French arithmetics on the business life. Journal of the History of Ideas 21: 18–48.Google Scholar
  524. Ziggelaar, A. 1983. François de Aguilon s.j. (1567–1617). Scientist and Architect, volume 44 of Bibliotheca Instituti Historici s.i. Roma: Institutum Historicum s.i.Google Scholar
  525. Ziggelaar, A. 1995. Jesuit astronomy north of the Alps. four unpublished jesuit letters 1611–1620. In Christoph Clavius e attività scientifica dei gesuiti nell’eta di Galileo, ed. U. Baldini, 101–132. Roma: Bulzoni Editore.Google Scholar
  526. Zinner, E. 1956. Deutsche und Niederländische astronomische Instrumente des 11. bis 18. Jahrhundert. München: C.H. Beck’sche Verlagsbuchhandlung.Google Scholar
  527. Zinner, E. 1968. Leben und Wirke des Joh. Müller von Koningsberg genannt Regiomontanus. Osnabrück: Otto Zeller.Google Scholar

Copyright information

© Springer Science+Business Media Dordrecht 2013

Authors and Affiliations

  • Ad Meskens
    • 1
  1. 1.Department Bedrijfskunde, lerarenopleiding en Sociaal WerkArtesis Hogeschool AntwerpenAntwerpenBelgium

Personalised recommendations