Advertisement

Meetinstrumenten voor de diëtetiek

April 2019
  • Y. F. Heerkens
  • W. K. Visser
  • J. Tiebie
  • S. Runia
Chapter

Samenvatting

Het gebruik van meetinstrumenten is belangrijk om de effectiviteit en doelmatigheid van het diëtistisch handelen inzichtelijk te maken voor de cliënt, voor de diëtist en voor andere betrokkenen (verwijzer, andere zorgverleners, zorgverzekeraar). Wat is de gezondheidssituatie van de cliënt bij de start en/of aan het eind van het diëtistisch zorgproces en zijn de geformuleerde behandeldoelen gerealiseerd? Het stappenplan dat in dit hoofdstuk wordt beschreven bestaat uit tien stappen die als leidraad worden gebruikt om te komen tot de keuze van het beste meetinstrument. Na de selectie volgt de implementatie van het meetinstrument in de dagelijkse praktijk, waarbij veelal een aantal gegevens in het kwaliteitssysteem vastgelegd moet worden. Indien er geen objectief meetinstrument en geen algemeen geaccepteerde normwaarden beschikbaar zijn, is de diëtist aangewezen op eigen subjectieve (persoonsafhankelijke) waarnemingen en beoordelingen. Voor de diëtetiek zijn inmiddels verschillende meetinstrumenten beschikbaar en de toepasbaarheid bij dieetbehandeling bij verschillende ziektebeelden (verwijsdiagnoses) neemt toe. Voor verdere professionalisering en het zichtbaar maken van effectiviteit en doelmatigheid van diëtistisch handelen blijft in de toekomst aandacht voor het ontwikkelen van nieuwe meetinstrumenten nodig.

Literatuur

  1. Beurskens S, Van Peppen R, Stutterheim E, Swinkels R, Wittink H. Meten in de praktijk. Stappenplan voor het gebruik van meetinstrumenten in de gezondheidszorg. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2012.Google Scholar
  2. Bieleman A, Heerkens Y, Balm M. Terminologie, modellen en instrumenten. In: Heerkens Y, Bieleman A, Miedema H, Engels J, Balm M, redactie. Handboek arbeid & gezondheid. Derde, herziene druk, hoofdstuk 4. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2019.Google Scholar
  3. Brants H, Stafleu A, Ter Doest D, Hulshof K, Thijs C. Ontwikkeling van een voedselfrequentievragenlijst. Voeding Nu. 2006;2:25–8.Google Scholar
  4. Cieza A, Geyh S, Chatterji S, Kostanjsek N, Ustun B, Stucki G. ICF linking rules: an update based on lessons learned. J Rehabil Med. 2005;37:212–8.CrossRefGoogle Scholar
  5. Cieza A, Fayed N, Bickenbach J, Prodinger B. Refinements of the ICF linking rules to strengthen their potential for establishing comparability of health information. D&R 2016.  https://doi.org/10.3109/09638288.2016.1145258.
  6. Diëtetiek UMC Utrecht. Bijhouden van een eetdagboek met glucosewaarden bij diabetes. Uitgave JCGE.01.032. Utrecht: UMC Utrecht; 2012.Google Scholar
  7. Former-Boon M, Van Duinen JJ, redactie. Evidence-based diëtetiek. Principes en werkwijzen. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2019.Google Scholar
  8. Hiemstra GK, De Roos NM, De Vries JHM, Leibrandt A, Rasmussen E, Remijnse TA, Van Staveren WA. Anamnese methode; snel en doelmatig? Ned Tijdschr voor Voeding & Diëtetiek. 2005;40:88–96.Google Scholar
  9. Köke AJA, Heuts PHTG, Vlaeyen JWS, Weber WEJ. Meetinstrumenten chronische pijn. Deel 1 functionele status. Maastricht: Pijn Kennis Centrum Maastricht; 1999.Google Scholar
  10. Koolstra M, Smeets JC, Harmeling-van der Wel BC, Kwakkel G. Klinimetrie na een beroerte: een praktische handleiding, tweede druk. Amersfoort: Nederlands Paramedisch Instituut; 2004.Google Scholar
  11. Kruizenga H, Seidell J, De Vet H, Wierdsma NJ, Van Bokhorst-de van der Schueren MAE. Development and validation of a hospital screening tool for malnutrition: the short nutritional assessment questionnaire (SNAQ). Clin Nutr. 2005;24:75–82. http://www.bapen.org.uk/pdfs/must/must_explan.pdf.
  12. Kuiper C, Verhoef J, Munten G. Evidence-based practice voor paramedici. Vierde druk. Den Haag: Uitgeverij Lemma; 2016.Google Scholar
  13. Mensink PAJS, De Bont MAT, Remijnse-Meester TA, Kattemölle-van den Berg S, Liefaard AHB, Meijers JMM, Van Binsbergen JJ, Van Wayenburg CAM, Vriezen JA. Landelijke eerstelijns samenwerkings afspraak ondervoeding. Huisarts Wet 2010;53(7):S7–10.Google Scholar
  14. Nauta H, Hospers J, Jansen A, Kok G. Cognitions in obese binge eaters and obese non-binge eaters. Cognitive Therapy and Research. 2000;24(5):521–31.CrossRefGoogle Scholar
  15. Praet SFE, Van Uden C, Hartgens F, Savelberg HHCM, Toereppel K, De Bie RA. KNGF-standaard beweeginterventie diabetes mellitus type 2. Amersfoort: Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie; 2009.Google Scholar
  16. Offringa M, Assendelft WJJ, Scholten RJPM. Inleiding in evidence-based medicine: klinisch handelen gebaseerd op bewijsmateriaal. Vierde druk. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2014.Google Scholar
  17. Ostelo RWJG. (Onder)wijs in wetenschap. Lesbrieven voor paramedici. 2e druk. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2006.Google Scholar
  18. RIVM. ICF. Nederlandse vertaling van de international classification of functioning, disability and health, ICF. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu; 2002.Google Scholar
  19. Runia S, Visser WK, Tiebie J, Heerkens YF. Methodisch handelen en kritisch redeneren. Informatorium voor Voeding en Diëtetiek. Houten: Bohn Stafleu van Loghum: 2019, 1.Google Scholar
  20. Slotboom A. Statistiek in woorden. De meest voorkomende termen en technieken. Groningen: Wolters-Noordhoff, 1987. Geciteerd door: Kuiper C, Verhoef J, Cox K, Louw D de. Evidence-based practice voor paramedici. 2e druk. Den Haag: Uitgeverij Lemma; 2008.Google Scholar
  21. Stockdell R, Amella EJ. The Edinburgh feeding evaluation in dementia scale: determining how much help people with dementia need at mealtime. Am J Nurs. 2008;108(8):46–55.CrossRefGoogle Scholar
  22. Streiner DL, Norman GR. Health measurement scales: a practical guide to their development and use. 4th edition Oxford: Oxford University Press; 2008.CrossRefGoogle Scholar
  23. Van Strien T. Nederlandse Vragenlijst voor Eetgedrag, NVE. Handleiding en Verantwoording. Amsterdam: Boom test uitgevers; 2005.Google Scholar
  24. Van Strien T, Van de Laar TA, Van Leeuwe JFJ, Lucassen PLBJ, Van den Hoogen HJM, Rutten GEHM, Van Weel C. The dieting dilemma in patients with newly diagnosed type 2 diabetes: does dietary restraint predict weight gain 4 years after diagnosis? Health Psychol. 2007;26(1):105–12.CrossRefGoogle Scholar
  25. Van Wegen EEH, Lim LIIK, Nieuwboer A, Willems AM, De Goede CJT, Burgers-Bots IAL, Wittink H, Kwakkel C. Klinimetrie bij de ziekte van Parkinson. Een praktische handleiding. Amersfoort/Amsterdam: Nederlands Paramedisch Instituut/Vrije Universiteit; 2005.Google Scholar
  26. WHO. Handbook for reporting results of cancer treatment. Geneva: World Health Organization; 1997.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2019

Authors and Affiliations

  • Y. F. Heerkens
    • 1
  • W. K. Visser
    • 2
  • J. Tiebie
    • 3
  • S. Runia
    • 4
  1. 1.Hogeschool van Arnhem en NijmegenNijmegenNederland
  2. 2.Dienst DiëtetiekLeids Universitair Medisch CentrumLeidenNederland
  3. 3.Dieet CompleetHoornNederland
  4. 4.Afdeling DiëtetiekUniversitair Medisch Centrum UtrechtUtrechtNederland

Personalised recommendations