Advertisement

Eiwitten

April 2019
  • A. M. Verreijen
  • M. Tieland
  • P. J. M. Weijs
Chapter
  • 225 Downloads

Samenvatting

Eiwitten zijn een belangrijk onderdeel van alle cellen en weefsels in het lichaam, zoals spieren en organen, het zenuwstelsel, de botten en het bloed. Ze spelen verder een belangrijke rol in het lichaam als bijvoorbeeld enzymen, hormonen en bij de afweer en het transport van voedingsstoffen. Eiwitten kunnen in het lichaam ook gebruikt worden als energiebron. Eiwitten zijn opgebouwd uit aminozuren. Vooral in de groei wordt veel weefsel opgebouwd en zijn veel aminozuren uit eiwit in de voeding nodig. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor eiwit voor volwassenen is gesteld op 0,8 g/kg lichaamsgewicht. Voor ouderen ligt deze aanbevolen hoeveelheid mogelijk wat hoger om de leeftijdsgerelateerde afname van spiermassa tegen te gaan. In Nederland eten we over het algemeen ruim voldoende eiwitten. Er zijn aanwijzingen dat een eiwitrijk dieet tijdens een periode van gewichtsverlies gunstig kan zijn voor de lichaamssamenstelling (meer behoud van de vetvrije massa en meer verlies van de vetmassa) en dat een eiwitrijke voeding kan helpen om na een periode van gewichtsverlies op gewicht te blijven. Aan de andere kant is een hogere inname van eiwit bij vrouwen geassocieerd met een hoger risico op diabetes. Verder lijkt een hogere inname van eiwit geen nadelig effect te hebben op de botmineraaldichtheid en op de nierfunctie (bij mensen zonder nierproblemen).

Literatuur

  1. Aiking H. Future protein supply. Trends Food Sci Tech. 2011;22(22):112–20.CrossRefGoogle Scholar
  2. Aller EE, Larsen TM, Claus H, Lindroos AK, Kafatos A, Pfeiffer A, Martinez JA, Handjieva-Darlenska T, Kunesova M, Stender S, Saris WH, Astrup A, Van Baak MA. Weight loss maintenance in overweight subjects on ad libitum diets with high or low protein content and glycemic index: the DIOGENES trial 12-month results. Int J Obes (Lond). 2014;38(12):1511–7.CrossRefGoogle Scholar
  3. Bender A, Millward J. Protein metabolism and requirments. In: Geissler C, Powers H, redactie. Human nutrition. 13th edition. Oxford UK: Oxford University Press; 2017.Google Scholar
  4. Burd NA, Tang JE, Moore DR, Phillips SM. Exercise training and protein metabolism: influences of contraction, protein intake, and sex-based differences. J Appl Physiol. 2009;106(5):1692–701.CrossRefGoogle Scholar
  5. Calvez J, Poupin N, Chesneau C, Lassale C, Tomé D. Protein intake, calcium balance and health consequences. Eur J Clin Nutr. 2012;66(3):281–95.CrossRefGoogle Scholar
  6. Churchward-Venne TA, Burd NA, Phillips SM. Nutritional regulation of muscle protein synthesis with resistance exercise: strategies to enhance anabolism. Nutr Metab (Lond.). 2012;9(1):40.CrossRefGoogle Scholar
  7. Cuenca-Sánchez M, Navas-Carrillo D, Orenes-Piñero E. Controversies surrounding high-protein diet intake: satiating effect and kidney and bone health. Adv Nutr. 2015;6(3):260–6.CrossRefGoogle Scholar
  8. Deutz NE, Bauer JM, Barazzoni R, Biolo G, Boirie Y, Bosy-Westphal A, Cederholm T, Cruz-Jentoft A, Krznariç Z, Nair KS, Singer P, Teta D, Tipton K, Calder PC. Protein intake and exercise for optimal muscle function with aging: recommendations from the ESPEN expert group. Clin Nutr. 2014;33(6):929–36.CrossRefGoogle Scholar
  9. Diëtisten Nierziekten Nederland (DNN). Position statement. Eiwit chronische nierschade. Ruinen: DNN; 2018.Google Scholar
  10. EFSA NDA Panel (EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies). Scientific opinion on dietary reference values for protein. EFSA J. 2012;10(2):2557.Google Scholar
  11. FAO Expert Consultation on Protein Quality Evaluation in Human Nutrition. Findings and recommendations of the 2011 FAO expert consultation on protein quality evaluation in human nutrition. Rome: FAO; 2011.Google Scholar
  12. FAO/WHO. Protein quality evaluation. Report of a Joint FAO/WHO expert consultation. Rome: FAO; 1991.Google Scholar
  13. Gezondheidsraad. Voedingsnormen: energie, eiwitten, vetten en verteerbare koolhydraten. Publicatienr. 2001/19R (gecorrigeerde editie:juni 2002). Den Haag: Gezondheidsraad; 2001.Google Scholar
  14. Gezondheidsraad. Achtergronddocument bij richtlijnen goede voeding 2015 – eiwit. Publicatienr. A15/10. Den Haag: Gezondheidsraad; 2015a.Google Scholar
  15. Gezondheidsraad. Achtergronddocument bij richtlijnen goede voeding 2015 – uitwisseling van eiwit, vet en koolhydraten. Publicatienr. A15/21. Den Haag: Gezondheidsraad; 2015b.Google Scholar
  16. Gezondheidsraad. Achtergronddocument bij richtlijnen goede voeding 2015 – vlees. Publicatienr. A15/27. Den Haag: Gezondheidsraad; 2015c.Google Scholar
  17. Gezondheidsraad. Achtergronddocument bij richtlijnen goede voeding 2015 – zuivel. Publicatienr. A15/32. Den Haag: Gezondheidsraad; 2015d.Google Scholar
  18. Houston DK, Nicklas BJ, Ding J, Harris TB, Tylavsky FA, Newman AB, Lee JS, Sahyoun NR, Visser M, Kritchevsky SB; Health ABC study. Dietary protein intake is associated with lean mass change in older, community-dwelling adults: the Health, Aging, and Body Composition (Health ABC) Study. Am J Clin Nutr. 2008;87(1):150–155.Google Scholar
  19. Kerksick CM, Wilborn CD, Roberts MD, Smith-Ryan A, Kleiner SM, Jäger R, Collins R, Cooke M, Davis JN, Galvan E, Greenwood M, Lowery LM, Wildman R, Antonio J, Kreider RB. ISSN exercise & sports nutrition review update: research & recommendations. J Int Soc Sports Nutr. 2018;5(1):38.CrossRefGoogle Scholar
  20. Kim JE, O’Connor LE, Sands LP, Slebodnik MB, Campbell WW. Effects of dietary protein intake on body composition changes after weight loss in older adults: a systematic review and meta-analysis. Nutr Rev. 2016;74(3):210–24.CrossRefGoogle Scholar
  21. MacDonald IA. Carbohydrate as a nutrient in adults: range of acceptable intakes. Eur J Clin Nutr. 1999;53(Suppl 1):S101–6.CrossRefGoogle Scholar
  22. Machovina B, Feeley KJ, Ripple WJ. Biodiversity conservation: the key is reducing meat consumption. Sci Total Environ. 2015;536:419–31.CrossRefGoogle Scholar
  23. Mathai JK, Liu Y, Stein HH. Values for digestible indispensable amino acid scores (DIAAS) for some dairy and plant proteins may better describe protein quality than values calculated using the concept for protein digestibility-corrected amino acid scores (PDCAAS). Br J Nutr. 2017;117(4):490–9.CrossRefGoogle Scholar
  24. Moore FA, Phillips SM, McClain CJ, Patel JJ, Martindale RG. Nutrition support for persistent inflammation, immunosuppression, and catabolism syndrome. Nutr Clin Pract. 2017;32(1_suppl):121S–7S.Google Scholar
  25. Nowson C, O’Connell S. Protein requirements and recommendations for older people: a review. Nutrients. 2015;7(8):6874–699.CrossRefGoogle Scholar
  26. Ocké MC, et al. Dutch national food consumption survey – young children 2005/2006. RIVM-rapport 350070001. Bilthoven: RIVM; 2008.Google Scholar
  27. Ocké MC, Buurma-Rethans EJM, De Boer EJ, Wilson-van den Hooven C, Etemad-Ghameshlou Z, Drijvers JJMM, Van Rossum CTM. Diet of community-dwelling older adults. Dutch national food consumption survey-older adults 2010–2012. RIVM rapport 050413001/2013. Bilthoven: RIVM; 2013.Google Scholar
  28. Poortmans JR, Carpentier A, Pereira-Lancha LO, Lancha A Jr. Protein turnover, amino acid requirements and recommendations for athletes and active populations. Braz J Med Biol Res. 2012;45(10):875–90.CrossRefGoogle Scholar
  29. Rand WM, Pellett PL, Young VR. Meta-analysis of nitrogen balance studies for estimating protein requirements in healthy adults. Am J Clin Nutr. 2003;77:109–27.CrossRefGoogle Scholar
  30. RIVM. Voedselconsumptiepeiling 2012–2016. Bilthoven: RIVM; 2018. https://www.wateetnederland.nl/resultaten/energie-en-macronutrienten/inname/eiwitten.
  31. RIVM/Voedingscentrum. Nederlands voedingsstoffenbestand (NEVO). NEVO-online versie 2016/5.0. Den Haag. https://nevo-online.rivm.nl/; 2016.
  32. Van Rossum CTM, Fransen HP, Verkaik-Kloosterman J, Buurma-Rethans EJM, Ocké MC. RIVM. Dutch national food consumption survey 2007–2010. Diet of children and adults aged 7 to 69 years. RIVM-Rapport 350050006. Bilthoven: RIVM; 2011.Google Scholar
  33. Schwingshackl L, Hoffmann G. Comparison of high vs. normal/low protein diets on renal function in subjects without chronic kidney disease: a systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2014;9(5):e97656.Google Scholar
  34. Short KR, Nair KS. The effect of age on protein metabolism. Curr Opin Clin Nut. Metab Care. 2000;3:39–44.CrossRefGoogle Scholar
  35. Stuurgroep Ondervoeding. Richtlijn ondervoeding, herkenning, diagnosestelling en behandeling van ondervoeding bij volwassenen. 2017. http://www.stuurgroepondervoeding.nl/wp-content/uploads/2017/08/Richtlijn-Ondervoeding-Stuurgroep-Ondervoeding-augustus-2017.pdf.
  36. Thomas DT, Erdman KA, Burke LM. Position of the academy of nutrition and dietetics, dietitians of canada, and the american college of sports medicine: nutrition and athletic performance. J Acad Nutr Diet. 2016;116(3):501–28.CrossRefGoogle Scholar
  37. Tieland M, Borgonjen-Van den Berg KJ, Van Loon LJ, De Groot LC. Dietary protein intake in community-dwelling, frail, and institutionalized elderly people: scope for improvement. Eur J Nutr. 2012;51(2):173–179.Google Scholar
  38. Van Vliet S, Burd NA, Van Loon LJ. The skeletal muscle anabolic response to plant- versus animal-based protein consumption. J Nutr. 2015;145(9):1981–91.CrossRefGoogle Scholar
  39. Voedingscentrum. Factsheet nieuwe eiwitbronnen als vleesvervangers. Den Haag: Voedingscentrum; 2015.Google Scholar
  40. Wallace TC, Frankenfeld CL. Dietary protein intake above the current RDA and bone health: a systematic review and meta-analysis. J Am Coll Nutr. 2017;36(6):481–96.CrossRefGoogle Scholar
  41. Weijs PJM, Wolfe RR. Exploration of the protein requirement during weight loss in obese older adults. Clin Nutr. 2016;35(2):394–8.CrossRefGoogle Scholar
  42. Weijs PJ, Sauerwein HP, Kondrup J. Protein recommendations in the ICU: g protein/kg body weight – which body weight for underweight and obese patients? Clin Nutr. 2012;31(5):774–5.CrossRefGoogle Scholar
  43. Westerterp-Plantenga MS, Lemmens SG, Westerterp KR. Dietary protein – its role in satiety, energetics, weight loss and health. Br J Nutr. 2012;108(Suppl 2):S105–12.CrossRefGoogle Scholar
  44. WHO. Protein and amino acid requirements in human nutrition. Report of a joint FAO/WHO/UNU expert consultation. Geneva: World Health Organization (WHO) Technical Report Series 935; 2007.Google Scholar
  45. Witard OC, Wardle SL, Macnaughton LS, Hodgson AB, Tipton KD. Protein considerations for optimising skeletal muscle mass in healthy young and older adults. Nutrients. 2016;8(4):181.CrossRefGoogle Scholar
  46. World Cancer Research Fund (WCRF)/American Institute for Cancer Research. Diet, nutrition, physical activity and cancer: a global perspective. Continuous update project expert report. London: WCRF; 2018.Google Scholar
  47. Yoon MS. mTOR as a key regulator in maintaining skeletal muscle mass. Front Physiol. 2017;8:788.CrossRefGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2019

Authors and Affiliations

  • A. M. Verreijen
    • 1
  • M. Tieland
    • 1
  • P. J. M. Weijs
    • 1
    • 2
  1. 1.Hogeschool van AmsterdamAmsterdamNederland
  2. 2.Amsterdam UMCAmsterdamNederland

Personalised recommendations