Advertisement

Vroege socialisatieproblemen

Chapter
  • 13k Downloads

Socialisatieproblemen

Het hoofdstuk wordt ingeleid met een kort exposé over de normale ontwikkeling bij kinderen met betrekking tot vroege socialisatieprocessen, met name over de voeding- en slaapgewoonten en het proces van zindelijk worden. Vervolgens wordt de ontwikkeling van de drie basale functiedomeinen naar mogelijke abnormale uitingsvormen voor elk terrein afzonderlijk uitgewerkt. We bezien ze als de eerste opvoedingsproblemen waarvoor ouders en verzorgers van het jonge kind geplaatst worden. Behalve de risico- en protectieve factoren wordt eveneens ruim aandacht besteed aan causaliteit, waarin zowel biologische als psychosociale factoren aan bod zullen komen. Het transactionele model vormt het primaire uitgangspunt om de socialisatieproblemen te kunnen beschrijven en toe te lichten. Hoewel de psychiatrische classificatie niet volledig buiten deze context kan worden gehouden, zal de nadruk liggen op een denken en analyseren vanuit een gradueel ontwikkelingsverloop van normaal naar een (klinisch gezien) deviante ontwikkeling. Daarbij wordt zowel op de kwalitatieve als kwantitatieve aspecten van assessment en interventie van deze problemen ingegaan. Als laatste wordt summier ingegaan op preventie- en toekomstperspectieven betreffende de curatieve beïnvloeding van socialisatieproblemen bij jonge kinderen, in interactie met hun directe omgeving.

Literatuur

  1. Achenbach, T.M., & Rescorla, L.A. (2001). Manual for the ASEBA School-Age Forms & Profiles. Burlington, VT: University of Vermont, Research Centre for Children, Youth & Families.Google Scholar
  2. Achenbach, T.M., & Rescorla, L.A. (2007). Multicultural Supplement to the Manual for the ASEBA School-Age Forms and Profiles. Burlington, VT: University of Vermont, Research Centre for Children, Youth & Families.Google Scholar
  3. Al Mamun, A., O’ Callaghan, F., Scott, J. Heussler, H., O’Callaghan, M., Najman, J., Williams, G (2012). Continuity and discontinuity of trouble sleeping behaviors from early childhood to young adulthood in a large Australian community-based-birth cohort study. Sleep Medicine, 13, 1301–1306.CrossRefGoogle Scholar
  4. American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5 th edition (DSM-5). Washington, DC: APA.Google Scholar
  5. Baeyens, D., Roeyers, H., Van Erdghem, S., Hoebeke, P., Vande Walle, J. (2007). The prevalence of attention-hyperactivity disorder in children with nonmonosymptomatic nocturnal enursis: a 4-year followup study. The Journal of Urology, 178, 2616–2620.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  6. Beer, R. (2001). Behandeling van bedplassen. In: de Haan, E. e.a. (red.), Directieve therapie bij kinderen en adolescenten (2de druk, pp. 113-129). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  7. Berk, L.E. (2003). Child Development (6th edition). New York: Pearson Education, Inc.Google Scholar
  8. Berlin, K., Davies, W.H., Lobato, D.J., & Silverman, A.H. (2009). A biopsychosocial model of normative and problematic pediatric feeding. Children’s Health Care, 38, 263–282.CrossRefGoogle Scholar
  9. Beunderman, R. & Bosch, J.D. (2003). Enuresis en encopresis: Een bespreking van de state of the art aan de hand van het artikel van Mikkelsen (2001). Kinderpsychotherapie, 30, 1, 6–16.Google Scholar
  10. Birch,. L. (1999). Development of Food Preferences. Annual Review of Nutrition, 19, 41–62.CrossRefGoogle Scholar
  11. Birch LL & Fisher JO (1998) Development of eating behaviours among children and adolescents. Pediatrics 101: 539–549.PubMedGoogle Scholar
  12. Blum, N.J., Taubman, B., & Nemeth, N. (2004). Why is toilet training occurring at older ages? A study of factors associated with later training. Journal of Pediatrics, 145, 107–111.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  13. Braet, C., Mels, S., & Joossens, L. (2007). Kinderen en jongeren met overgewicht. Werkboek voor kinderen. Antwerpen/Apeldoorn: Garant.Google Scholar
  14. Bosch, J.D. (2014b). Protocol voor behandeling van encopresis bij kinderen. In C. Braet & S. Bögels (red.), Protocollaire behandelingen voor kinderen met psychische klachten. Amsterdam: Boom.Google Scholar
  15. Bosch, J.D. (2014a). Stoornissen in de zindelijkheid. In: I. Franken, P. Muris & D. Denys (red.), Basisboek Psychopathologie. Utrecht: De Tijdstroom.Google Scholar
  16. Bosch, J.D (2009). Behandelprotocol: Encopresie bij kinderen. Handleiding voor ouders. Amsterdam: Boom.Google Scholar
  17. Bosch, J.D. (2001). Behandeling van encopresis. In: de Haan, Dolman & Hansen (red.), Directieve therapie bij kinderen en adolescenten (2de druk, pp. 130-143.). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  18. Bosch, J.D., Van Hoogstraten, W.A. & Ten Brink, L.T. (1995). Gedragsbeoordeling van kinderen met encopresis. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 34, 511–522.Google Scholar
  19. Bosch, J.D., Ten Brink, L.T., Van Loo, Chr. & Hirasing, R.A. (1995). Bedplassen: een probleem apart? Gedragsbeoordeling van kinderen met enuresis nocturna. Gedrag en Gezondheid, 23, 5, 191–200.Google Scholar
  20. Bosch, J.D (1995). Encopresis. In: WTAM. Everaerd, e.a. (red.), Handboek Klinische Psychologie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, afl.5, D2000, 1–21.Google Scholar
  21. Brazelton, T.B. (1962). A Child-Oriented Approach to Toileting. Pediatrics, 29, 121–128.PubMedGoogle Scholar
  22. Bravender, T., Bryant-Waugh, R., Herzog, D., Katzman, D., Kriepe, R. D., Lask, B., Le Grange, D., Lock, J., Loeb, K. L., Marcus, M. D., Madden, S., Nicholls, D., O’Toole, J., Pinhas, L., Rome, E., Sokol-Burger, M., Wallin, U. & Zucker, N. (2010), Classification of eating disturbance in children and adolescents: Proposed changes for the DSM-V. Eur. Eating Disorders Review, 18, 79–89.Google Scholar
  23. Brown, M.L., Pope, A.W. & Brown, E.J. (2010). Treatment of primary nocturnal enuresis in children: a review. Child: care, health & development, 37, 153–160.Google Scholar
  24. Bryant-Waugh, R., Markham, L., Kreipe, R.E., & Walsch, T. (2010). Feeding and eating disorders in childhood. International Journal of Eating Disorders, 43, 98–111.PubMedGoogle Scholar
  25. Byars, K.C., Apiwattanasawee, P., Leejakpai, A., Tangchityongsiva, S., & Simakajornboom, N. (2011). Behavioral sleep disturbances in children clinically referred for evaluation of obstructive sleep apnea. Sleep Medicine, 12, 163–169.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  26. Dasha, E., Nicholls, M.B.B.S., Russell, M.V., & Viner, M.B.B.S. (2009). Childhood risk factors for lifetime anorexia nervosa by 30 years in a national birth cohort. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 48, 791–799.CrossRefGoogle Scholar
  27. Dovey, T.M., Staples, P.A., Gibson, E.L., Halford, J.C. (2008) Food neophobia and ‘picky/fussy’ eating in children: a review. Appetite 20: 181–193.CrossRefGoogle Scholar
  28. Eisenberg, M. E., Olson, R. E., Neumark-Sztainer, D., Story, M., & Bearinger, L. H. (2004). Correlations between family meals and psychosocial well-being among adolescents. Archives of pediatric and adolescent medicine 158: 792–796.CrossRefGoogle Scholar
  29. Farrow, C.V. & Coulthard, H. (2012) Relationships between sensory sensitivity, anxiety and selective eating in children. Appetite, 58, 842–846.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  30. Galloway, A.T., Fiorito, L. M., Francis, L., & Birch, L. L. (2006) ‘Finish your soup’: Counterproductive effects of pressuring children to eat on intake and affect. Appetite 46: 318–323.PubMedCrossRefPubMedCentralGoogle Scholar
  31. Gregory, A.M., Caspi, A., Eley, T.C., Moffit, T.E., O’Connor, T.G. & Poulton, R. (2005). Prospective Longitudinal Associations between Persistent Sleep Problems in Childhood and Anxiety and Depression in Adulthood. Journal of Abnormal Child Development, 33, 157–163.CrossRefGoogle Scholar
  32. Harris, G (2008) Development of taste and food preferences in children. Current opinion in clinical nutrition and metabolic care, 11, 316–319.CrossRefGoogle Scholar
  33. Johnston, B.D. & Wright, J.A. (1993). Attentional Dysfunction in Children with Encopresis. Developmental and Behavioral Pediatrics, 14, 381–385.CrossRefGoogle Scholar
  34. Kotler, L.A., Cohen, P., Davies, M., Pine, D.S., Walsh, B.T. (2001). Longitudinal relationships between childhood, adolescent, and adult eating disorders. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 40, 1434–1440.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  35. Lam, P., Hiscock, H & Wake, M. (2003). Outcomes of Infant Sleep Problems: A Longitudinal Study of Sleep, Behavior and Maternal Well-Being. Pediatrics, 111, 203–207.CrossRefGoogle Scholar
  36. Largo, R.H. & Stutzle, W. (1977). Longitudinal Study of Bowel and Bladder Control by Day and Night in the First Six Years of Life, I: Epidemiology and Interactions between Bowel and Bladder Control. Developmental Medicine and Child Neurology, 19, 598–606.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  37. Linscheid Th.M., Budd, K.S. & Rasnake, L.K. (2003) Pediatric Feeding Problems. In: MC Roberts (Ed), (2003). Handbook of Pediatric Psychology (3rd edition, pp. 481–498). New York: The Guilford Press.Google Scholar
  38. Linscheid, T.R. (2006). Behavioral Treatments for Pediatric Feeding Disorders. Behavior Modification, 30, 6–23.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  39. Liu, X., Liu, L., Owens, J.A., & Kaplan, D.L. (2005). Sleep patterns and sleep problems among schoolchildren in the United States and China. Pediatrics, 115, 241–249.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  40. Macias, M.M., Roberts, K.M., Saylor, C.F. & Fussell, J.J. (2006). Toileting Concerns, Parenting stress and Behavior Problems in Children with Special Health Care Needs. Clinical Pediatrics, 45, 415–422.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  41. Martin, C.I., Dovey, T.M., Coulthard, H., Southall, A.M. (2013). Maternal stress and problem-solving skills in a sample of children with nonorganic feeding disorders. Infant Mental Health Journal, 34, 202–210.CrossRefGoogle Scholar
  42. McGrawth, M.L., Mellon, M.W. & Murphy, L. (2000). Empirically supported treatments in pediatric psychology: Constipation and encopresis. Journal of Pediatric Psychology, 25, 225–254.CrossRefGoogle Scholar
  43. Meijer A. & Hofman, W. (2014). Assessment en behandeling van slaapproblemen bij kinderen. In C. Braet & S. Bögels (red.), Protocollaire behandelingen voor kinderen met psychische klachten. Amsterdam: Boom.Google Scholar
  44. Mellon, M.W. & McGrath, M. L. (2000) Empirically supported treatments in pediatric psychology: nocturnal enuresis. Journal of Pediatric Psychology, 25, 193–214.Google Scholar
  45. Mennella, J.A., Forestell, C.A., Morgan, L.K., & Beauchamp, G.K. (2001) Prenatal and postnatal flavor learning by human infants. Pediatrics 107: e88PubMedCrossRefPubMedCentralGoogle Scholar
  46. Mikkelsen, E.J. (2001). Enuresis and Encopresis: Ten Years of Progress. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 40, 1146–1158.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  47. Mikula G (1989) Influencing food preferences of children by ‘if-then’ instructions. European journal of social psychology 19: 225–241.CrossRefGoogle Scholar
  48. Moffatt, M. E. K. (1997) Nocturnal enuresis: a review of the efficacy of treatments and practical advice for clinicians. Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics, 18, 49–56.Google Scholar
  49. Morell, J.M.B. (1999). The Infant Sleep Questionnaire: A new tool to assess infant sleep problems in clinical and research purposes. Child Psychology and Psychiatry Review, 4, 20–26.Google Scholar
  50. Musher, Eizenman, D. & Holub, S. (2007). Comprehensive Feeding Practices Questionnaire. Validation of a new measure of parental feeding practices. Journal of Pediatric Psychology, 32, 960–972.Google Scholar
  51. Nield, L.S. & Kamat, D. (2004). Enuresis: how to treat and evaluate. Clinical Pediatrics, 43, 409–415.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  52. Nikolopoulou, M. & St James-Roberts, I (2003). Preventing sleeping problems in infants who are at risk of developing them. Archives of Diseases in Childhood, 88, 108–111.CrossRefGoogle Scholar
  53. Owens, J.L., France, K.G. & Wiggs L. (1999). Behavioural and cognitive-behavioural interventions for sleep disorders in infants and children: A review. Sleep Medicine Reviews, 3, 281–302.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  54. Paavonen, E.J., Almquist, F., Tamminen, T., Moilanen, I., Piha, J., Räsänen, E. & Aronen, E.T. (2002). Poor sleep and psychiatric symptoms at school: an epidemiological study. European Child & Adolescent Psychiatyry, 11, 10–17.CrossRefGoogle Scholar
  55. Pike, K.M. & Rodin, J. (1991) Mothers, daughters and disordered eating. Journal of Abnormal Psychology, 100, 198–204.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  56. Plas, R.N. van der (1998). Clinical management and treatment options in children with defecation disorders. Academisch Proefschrift Universiteit van Amsterdam.Google Scholar
  57. Powell, F.C., Farrow, C.V., & Meyer, C. (2011). Food avoidance in children: the influence of maternal feeding practices and behaviours. Appetite, 57, 683–692.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  58. Sadeh, A. (2004). A brief screening questionaire for infant sleep problems: Validation and findings for an internet sample. Pediatrics, 113, 570–577.CrossRefGoogle Scholar
  59. Streisand, R. & Efron, L.A. (2003) Pediatric Sleep Problems. In: MC Roberts (ed.), Handbook of Pediatric Psychology (3rd edition, pp. 578–598). New York: The Guilford Press.Google Scholar
  60. Seys, D.M. & Obbink, M.H.J. (2014). Protocollaire behandelingen voor kinderen met voedingsproblemen. In C. Braet & S. Bögels (red.), Protocollaire behandelingen voor kinderen met psychische klachten. Amsterdam: Boom.Google Scholar
  61. Van Hoecke, E. (2014). Protocol voor behandeling van kinderen met enuresis nocturna en urine-incontinentie. In C. Braet & S. Bögels (red.), Protocollaire behandelingen voor kinderen met psychische klachten. Amsterdam: Boom.Google Scholar
  62. Van Hoecke, E., De Fruyt, F., De Clercq, B., Hoebeke, P., & VandeWalle, J. (2006) Internalizing and Externalizing Problem Behavior in Children with Nocturnal and Diurnal Enuresis: A Five Factor Model Perspective. Journal of Pediatric Psychology, 31, 460–468.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  63. Wake, M., Morton-Allen, E., Poulakis, Z., Hiscock, H., Gallagher, S. & Oberklaid, F. (2006). Prevalence, Stability and Outcomes of Cry-Fuss and Sleep Problems in the First 2 Years of Life: Prospective Community-Based Study. Pediatrics, 117, 836–842.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  64. Wardle, J., Guthrie, C.A., Sanderson, S. & Rapaport, L. (2001). Development of the new children’s eating behavior questionnaire. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 42, 963–970.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  65. Wilson D.K. & Evans, A.E. (2003). Health Promotion in Children and adolescents: an integration of psychosocial and Environmental Approaches. In: MC Roberts (Ed), (2003). Handbook of Pediatric Psychology (3rd edition, pp. 69–83). New York: The Guilford Press.Google Scholar
  66. Zuckerman, B., Stevenon, J. & Bailey V. (1987). Sleep Problems in Early Childhood: Continuities, Predictive Factors and Behavioral Correlates. Pediatrics, 80, 664–671.PubMedGoogle Scholar

Aanbevolen literatuur

  1. Voor een uitgebreider overzicht van interventies bij slaapstoornissen wordt verwezen naar het protocol van Meijer & Hofman (2014).Google Scholar
  2. Voor een uitgebreider overzicht van interventies bij voedingsstoornissen wordt verwezen naar het protocol van Seys & Obbink (2014).Google Scholar
  3. Voor een vollediger overzicht van interventies bij zindelijkheidsproblemen (enuresis èn encopresis) verwijzen we naar het protocol van Bosch (2014a).Google Scholar
  4. Als voorbeeld van een educatief boekje willen we nog noemen het bij Boom uitgegeven boekje van R. Schregardus ‘Kinderen met slaapproblemen’ (Uitgeverij Boom, 1993).Google Scholar
  5. Op het gebied van zindelijkheid zijn er talloze boekjes op de markt, waarover in Beer (2001) vooral verwezen wordt naar boekjes over bedplassen. Het enige boekje, specifiek voor ouders met kinderen met encopresis, is ons boekje “Problemen rond zindelijkheid overdag” (Bosch, 2009). Dit is te downloaden op de website van Boom.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2014

Authors and Affiliations

  1. 1.afdeling OntwikkelingspsychologieUniversiteit AmsterdamAmsterdamThe Netherlands
  2. 2.Universiteit GentGentBelgium

Personalised recommendations