Advertisement

Seksuologie pp 317-337 | Cite as

14 Diagnostiek en interventies

  • Rik van Lunsen
  • Philomeen Weijenborg
  • Jos Vroege
  • Wim Meinhardt
Part of the Quintessens book series (QUI)

Samenvatting

In de afgelopen decennia is het onderzoek naar het vóórkomen van seksuele problematiek enorm toegenomen.

Literatuur

  1. 1.
    Simons JS, Carey MP. Prevalence of sexual dysfunctions: Results from a decade of research. Arch Sex Behav 2001;30:177–219.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  2. 2.
    Kedde H, de Haas S. Problemen met het seksueel functioneren. In: Bakker F, Vanwesenbeeck I, redactie. Seksuele Gezondheid in Nederland (RNGstudies, nr 9). Delft: Eburon, 2006.Google Scholar
  3. 3.
    Nazareth I, Boynton P, King M. Problems of sexual function in people attending London general practitioners: Cross sectional study. BMJ 2003;327:423–426.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  4. 4.
    Bancroft J, Loftus J, Long JS. Distress about sex: A national survey of women in heterosexual relationships. Arch Sex Behav 2003;32:193–208.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  5. 5.
    Meuleman EJ, Donkers LH, Robertson C, et al. Erectiestoornis: Prevalentie en invloed op de kwaliteit van leven; het Boxmeer-onderzoek. Ned Tijdsch Geneeskd 2001;145:576–81.Google Scholar
  6. 6.
    Bachmann G. The importance of obtaining a sexual history. Am Fam Phys 2000;62:59–60.Google Scholar
  7. 7.
    American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 4th ed, text revision. Washington: American Psychiatric Association, 2000.Google Scholar
  8. 8.
    World Health Organization. The ICD-10 classification of mental and behavioural disorders. Diagnostic criteria for research. Geneva: World Health Organization, 1993.Google Scholar
  9. 9.
    Vroege JA, Gijs L, Hengeveld MW. Classification of sexual dysfunctions: Towards DSM-V and ICD-1 Comprehensive Psychiatry 1998;39:333–7.CrossRefGoogle Scholar
  10. 10.
    Basson R, Leiblum S, Brotto L, et al. Revised Definitions of Women’s Sexual Dysfunction. J Sex Med 2004:1;40–48.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  11. 11.
    Hofstee WKB. Het diagnostisch proces. In: Luteijn F, Deelman BG, Emmelkamp PMG, redactie. Diagnostiek in de klinische psychologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 1990:43–59.Google Scholar
  12. 12.
    De Bruyn EEJ. Het diagnostisch proces. In: Everaerd WTAM, et al, redactie. Handboek klinische psychologie. Houten/Diegem: Bohn Stafleu van Loghum, 1999, Code C1100.Google Scholar
  13. 13.
    De Bruyn EEJ, Ruijssenaars AJJM, Pameijer NK, et al. De diagnostische cyclus. Een praktijkleer. Leuven: Acco, 2003.Google Scholar
  14. 14.
    Evers A, Van Vliet-Mulder JC, Groot CJ. Documentatie van tests en testresearch in Nederland (7de, herziene uitgave). Assen/Amsterdam: Van Gorcum/Nederlands Instituut van Psychologen Dienstencentrum, 2000.Google Scholar
  15. 15.
    Vroege JA. De Vragenlijst voor het signaleren van Seksuele Dysfuncties (VSD): Bruikbaarheid in de klinische praktijk (RNG-studies, nr 4). Delft: Eburon, 2003.Google Scholar
  16. 16.
    Kaandorp CJE. Klinische probleemstellingen. Onderzoek en diagnostiek van 236 aandoeningen. Prelum uitgevers, 2007.Google Scholar
  17. 17.
    Davis CM, Yarber WL, Bauserman R, et al. (editors). Handbook of sexuality-related measures (2nd ed.). Thousand Oaks: Sage Publications, 1998.Google Scholar
  18. 18.
    Van Lunsen RHW, Van Moorst B. Diagnostiek. Anamnese en onderzoek bij seksuele klachten. In: Hengeveld MW, Brewaeys A, redactie. Behandelingsstrategieën bij seksuele disfuncties. Houten/Diegem: Bohn Stafleu van Loghum, 2001:11–24.Google Scholar
  19. 19.
    Vennix P. Nisso-schalen voor seksuologisch onderzoek. Handleiding. Lisse: Swets & Zeitlinger, 1995.Google Scholar
  20. 20.
    Ter Kuile MM, Van Lankveld JJDM, Kalkhoven P. The Golombok Rust Inventory of Sexual Satisfaction (GRISS): Psychometric properties within a Dutch population. J Sex Marital Ther 1999;25:59–71.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  21. 21.
    Ter Kuile MM, Brauer M, Laan E. The Female Sexual Function Index (FSFI) and the Female Sexual Distress Scale (FSDS): Psychometric Properties within a Dutch Population. J Sex Marital Ther 2006;32:289–304.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  22. 22.
    Hengeveld MW, Speckens AEM, Kattemölle MRL, et al. Het Leidse PEEP-onderzoek: Prospectief onderzoek bij 198 mannen met een erectiestoornis. T Seksuol 1995;19:102–10.Google Scholar
  23. 23.
    Van de Wiel HBM, Weijmar Schultz WCM, Molenaar IW, et al. Zelfbeoordeling van genitale sensaties en lichaamsperceptie bij vrouwen. De constructie van twee vragenlijsten. T Seksuol 1995;19:119–31.Google Scholar
  24. 24.
    Rosen RC, Riley A, Wagner G, et al. The international index of erectile function (IIEF). Urology 1997;49:822–30.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  25. 25.
    Quirk FH, Heiman JR, Rosen RC, et al. Development of a sexual function questionnaire for clinical trials of female sexual dysfunction. J Wom Health Gender-Based Med 2002;11:277–89.CrossRefGoogle Scholar
  26. 26.
    Taylor JE, Rosen RC, Leiblum SR. Self-report assessment of female sexual function: Psychometric evaluation of the Brief Index of Sexual Functioning for Women (BSFI- W). Arch Sex Behav 1994;23:627–43.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  27. 27.
    Clayton AH, Segraves RT, Leiblum S, et al. Reliability and validity of the Sexual Interest and Desire Inventory-Female (SIDI-F), a scale designed to measure severity of female hypoactive sexual desire disorder, Journal of Sex & Marital Therapy, 2006;32:115–35.CrossRefGoogle Scholar
  28. 28.
    Meuleman EJH, Wiersma Tj, Meinhardt W, et al. Richtlijn diagnostiek en behandeling van erectiele disfunctie. Utrecht: Nederlandse Vereniging voor Urologie, 2001.Google Scholar
  29. 29.
    Weijenborg PhThM, De Koning BAE, Van Roosmalen GJJ. Verloskundige zorg op maat voor vrouwen die in het verleden seksueel misbruikt zijn. Ned Tijdschr Geneeskd 2001;145:393–6.PubMedGoogle Scholar
  30. 30.
    Van Lunsen RHW, Ramakers MJ. The hyperactive pelvic floor syndrome (HPFS): Psychosomatic and psycho-sexual aspects of hyperactive pelvic floor disorders with comorbidity of uro-gynaecological, gastro-intestinal and sexual symptomatology. Acta Endoscopica 2002;32:275–85.CrossRefGoogle Scholar
  31. 31.
    Van Lunsen HW. Wie is er bang voor het gynaecologisch onderzoek? Het gynaecologisch onderzoek: Een kritisch moment voor patiënten, studenten en docenten. Dissertatie, Rijksuniversiteit Groningen, 1986.Google Scholar
  32. 32.
    Voorham-van der Zalm PJ, et al. Diagnostic investigation of the pelvic floor? A helpful tool in the approach in patients with complaints of micturition, defecation, and/or sexual dysfunction. J Sex Med, 2008; 5:864–871.CrossRefGoogle Scholar
  33. 33.
    Wijma B, Gullberg M, Kjessler B. Attitudes towards pelvic examination in a random sample of Swedish women. Acta Obstet Gynecol Scand 1998;77:422–8.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  34. 34.
    Oscarsson M, Benzein E. Women’s experiences of pelvic examination: An interview study. J Psychosom Obstet Gynecol 2002;23:17–25.CrossRefGoogle Scholar
  35. 35.
    Van Ravensteijn H, Hageraats E, Rethans JJ. Training of the gynaecological examination in The Netherlands. Med Teach 2007;29:e93–9.CrossRefGoogle Scholar
  36. 36.
    Abraham S, Chapman M, Taylor A, et al. Anxiety and feelings of medical students conducting their first gynaecological examination. J Psychosom Obstet Gynecol 2003;24:39–44.CrossRefGoogle Scholar
  37. 37.
    Bachman G, Bancroft J, Braunstein G, et al. Female androgen insufficiency: the Princeton consensus statement on definition, classification, and assessment. Fertil Steril 2002;77:660–5.CrossRefGoogle Scholar
  38. 38.
    Apperloo MJ, Van der Stege JG, Hoek A, Weijmar Schultz WC. In the mood for sex: The value of androgens. J Sex Marital Ther 2003;29:87–102.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  39. 39.
    Speel TG, Van Langen H, Meuleman EJ. The risk of coronary heart disease in men with erectile dysfunction. Eur Urol 2003;44:366–70.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  40. 40.
    Pukall CF, Binik YM, Khalife S, et al. Vestibular tactile and pain thresholds in women with vulvar vestibulitis syndrome. Pain 2002;96:163–75.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  41. 41.
    Vardi Y, Gruenwald I, Sprecher E, Gertman I, Yartnitsky D. Normative values for female genital sensation. Urology 2000;56:1035–40.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  42. 42.
    Kukkonen TM, Binik YM, Amsel R, Carrier S. Thermography as a physiological measure of sexual arousal in both men and women. J Sex Med 2007;4: 93–105.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  43. 43.
    Maravilla KR, Heiman JR, Garland PA, et al. Dynamic MR Imaging of the sexual arousal response in women. J Sex Marital Ther 2003;29(supp1):71–6.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  44. 44.
    Arnow BA, Desmond JE, Banner LL, et al. Brain activation and sexual arousal in healthy, heterosexual males. Brain 2002;125:1014–23.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  45. 45.
    Arrindell WA, Ettema JHM. SCL-90: Handleiding bij een multidimensionele psychopathologie-indicator. Lisse: Swets & Zeitlinger, 2003.Google Scholar
  46. 46.
    Lange A, Appelo M. De Korte Klachten Lijst, KKL. Handleiding. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2007.Google Scholar
  47. 47.
    Van der Does AJW. Handleiding bij de Nederlandse versie van Beck Depression Inventory, second edition (BDI–II–NL). San Antonio, TX/Lisse, NL: The Psychological Corportation/Swets Test Publishers, 2002.Google Scholar
  48. 48.
    Hovens JE, Bramsen I, Van Der Ploeg HM. ZIL: Zelfinventarisatielijst Posttraumatische Stressstoornis, handleiding. Lisse: Swets & Zeitlinger, 2000.Google Scholar
  49. 49.
    Germans S, Van Heck GL, Hodiamont PPG. Een korte screeningstest voor persoonlijkheidsstoornissen. T Psychiatrie 2005;47:330.Google Scholar
  50. 50.
    Arrindell WA, Boelens W, Lambert H. On the psychometric properties of the Maudsley Marital Questionnaire (MMQ): Evaluation of self-ratings in distressed and ‘normal’ Volunteer couples based on the Dutch version. Pers Ind Dif 1983;4:293–306.CrossRefGoogle Scholar
  51. 51.
    Barelds DPH, Luteijn F, Arrindell WA. Handleiding Nederlandse relatie vragenlijst (NRV). Lisse: Swets en Zeitlinger 2003.Google Scholar
  52. 52.
    Lange A. Interactionele Probleemoplossings Vragenlijst, IPOV. Handleiding en onderzoek. Deventer: Van Loghum Slaterus, 1983.Google Scholar
  53. 53.
    Offringa M, Assendelft WJJ, Scholten RPJM. Inleiding. In: Offringa M, Assendelft WJJ, Scholten RPJM, redactie. Inleiding in evidence-based medicine. Klinisch handelen gebaseerd op bewijsmateriaal. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2000:1–10.Google Scholar
  54. 54.
    Nathan PE, Gorman JM, editors. A guide to treatments that work. 2nd ed. Oxford: University Press Oxford, 2002.Google Scholar
  55. 55.
    Franx G, Eland A, Verburg H. Transparante zorg in de GGZ: van de bomen en het bos. Onderscheid en samenhang tussen richtlijnen, protocollen en zorgprogramma’s. MGv 2002;57:1036–1050.Google Scholar
  56. 56.
    McGuire H, Hawton K. Interventions for vaginismus (Cochrane Methodology Review) In: The Cochrane Library, Issue 4, 2003. Chichester: John Wiley & Sons Ltd. 2003Google Scholar
  57. 57.
    Ramakers MJ, Tuin-Batstra L van der, Balkema M, et al. Polikliniek Seksuologie Nieuwe Stijl. Zorgprogramma. Groningen/Leeuwarden/Utrecht: Universitair Medisch Centrum Groningen/Medisch Centrum Leeuwarden/Rutgers Nisso Groep, 2005.Google Scholar
  58. 58.
    Hengeveld MW, Brewaeys A, redactie. Behandelingsstrategieën bij seksuele disfuncties. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2001.Google Scholar
  59. 59.
    Heiman JR, Meston CM. Empirically validated treatment of sexual dysfunction. Ann Rev Sex Res 1997;8:148–94.Google Scholar
  60. 60.
    Masters WH, Johnson VE. Human sexual inadequacy. Boston: Little Brown, 1970.Google Scholar
  61. 61.
    Kaplan HS. The new sex therapy: Active treatment of sexual dysfunctions. New York: Brunner/Mazel, 1974.Google Scholar
  62. 62.
    Van Lankveld JJDM. Seksuele dysfuncties. Praktijkreeks Gedragstherapie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 1998.Google Scholar
  63. 63.
    Vansteenwegen A. Helpen bij partnerrelatieproblemen. Houten/Diegem: Bohn Stafleu van Loghum, 1996.Google Scholar
  64. 64.
    Schnarch DM. Constructing the sexual crucible. New York: Norton & Co, 1991.Google Scholar
  65. 65.
    Meinhardt W, Kropman RF, Vermeij P, et al. The influence of medication on erectile function. Int J Imp Res 1997;9:17–27.CrossRefGoogle Scholar
  66. 66.
    Souverein PC, Egberts ACG, Meuleman EJH, et al. Incidence and determinants of sildenafil (dis)continuation: The Dutch cohort of sildenafil users. Int J Imp Res 2002;14:259–65.CrossRefGoogle Scholar
  67. 67.
    Laan E, Van Lunsen RHW, Everaerd WTM, et al. The enhancement of vaginal vasocongestion by sildenafil in healthy premenopausal women. J Womens Health Gend Based Med 2002;11:357–65.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  68. 68.
    Nurnberg HG, Hensley PL, Heiman JR, et al. Sildenafil treatment of women with anti-depressantassociated sexual dysfunction. A randomized controlled trial. J Am Med Ass, 2008;300;4:395–404.CrossRefGoogle Scholar
  69. 69.
    Basson R, Leiblum S. The making of a disease: Female sexual dysfunction. Without industry funding little new research will be possible. BMJ 2003; 326:658.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  70. 70.
    Bergeron S, Binik YM, Khalife S, et al. A randomized comparison of group cognitive-behavioral therapy, surface electromyographic biofeedback, and vestibulectomy in the treatment of dyspareunia resulting from vulvar vestibulitis. Pain 2001;91:297–306.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  71. 71.
    Bergeron S, Lord M. The integration of pelvi-perineal re-education and cognitive behavioural therapy in the multidisciplinay treatment of sexual pain disorders. Sex Rel Ther 2003;18:135 41.Google Scholar
  72. 72.
    Sims JM. On vaginismus. Transactions Obstetrical Society. London, 1861.Google Scholar
  73. 73.
    Baker Brown I. On the curability of certain forms of insanity, epilepsy, catalepsy and hysteria in females, 1866. Herdrukt in: Barreca R, editor. Desire and imagination. Classic essays in sexuality. Londen: Plume, 1995.Google Scholar
  74. 74.
    Drenth J. De oorsprong van de wereld. Feiten en mythen over het vrouwelijk geslacht. Amsterdam: de Arbeiderspers, 2001.Google Scholar
  75. 75.
    Meuleman EJH, Deunk L, Schreuder Bais C, Rabsztyn PRI. Teleurstellende lange termijnservaringen van patiënten met een erectieprothese. Ned Tijdschr Geneeskd 2001;145:787–90.PubMedGoogle Scholar
  76. 76.
    De Waard J, Weijenborg PTM, Ter Kuile MM, Jansen FW. Verzoek om labiumcorrectie: soms meer dan een simpele vraag. Ned Tijdsch Geneeskd 2002;146: 1209–12.Google Scholar
  77. 77.
    Pastoor H. Mag het ietsje meer zijn? Penisverlenging: oplossing of illusie? Tijdschr Seksuol 2003;27: 139–145.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij 2009

Authors and Affiliations

  • Rik van Lunsen
  • Philomeen Weijenborg
  • Jos Vroege
  • Wim Meinhardt
    • 1
  1. 1.Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, Nederlands Kanker Instituut, AmsterdamAmsterdam

Personalised recommendations