Skip to main content

Overheidsbeleid inzake geweld tegen vrouwen in relaties

van gezondheids- tot veiligheidsprobleem

  • Chapter
Vrouwenhulpverlening 1975-2000
  • 179 Accesses

Het bestrijden van geweld tegen vrouwen vormt een van de eerste aandachtspunten in de tweede feministische golf. Het is ook een van de eerste onderwerpen waarover de landelijke overheid zich uitspreekt en waarvoor beleid wordt ontwikkeld. Wat dat betreft zien we het laatste kwartaal van de twintigste eeuw niets minder dan een historische omslag: van een nauwelijks benoemd privé-probleem wordt geweld tegen vrouwen voorwerp van publieke zorg. Verschillende groot opgezette onderzoeken in de jaren '80 tonen aan dat geweld in de privésfeer niet alleen veel voorkomt, maar ook een onderwerp is dat vanuit heel uiteenlopende invalshoeken kan worden bekeken. Dat betekent dat het raakt aan tal van beleidsterreinen. In dit hoofdstuk wordt uiteengezet hoe die verschillende invalshoeken in de loop der jaren in het Nederlandse beleid gestalte hebben gekregen1 en welke verschuivingen zich in de loop der jaren in het Nederlandse beleid hebben voorgedaan. In de eerste jaren stond de opvang van slachtoffers centraal. Vanaf 1990 is er een toenemende nadruk op integratie van autonome hulpverleningsprojecten in bestaande hulpverleningsvoorzieningen en vanaf het midden van de jaren negentig is er een toenemende aandacht voor de dader en de juridische aspecten van de problematiek. De term ‘huiselijk geweld’ komt in zwang en het probleem wordt niet langer alleen als een gezondheids- maar ook als een veiligheidsvraagstuk gedefinieerd.

This is a preview of subscription content, log in via an institution to check access.

Access this chapter

Institutional subscriptions

Preview

Unable to display preview. Download preview PDF.

Unable to display preview. Download preview PDF.

Similar content being viewed by others

Literatuur

  1. Voor een recent overzicht van de belangrijkste Europese ontwikkelingen, zie: Carol Hagemann-White et al., Combating violence against women. Stocktaking study on the measures and actions taken in Council of Europe Member States (Strasbourg: Council of Europe, Directorate General of Human Rights 2006). De basis van dit artikel wordt gevormd door een VN-rapport van Renée Roömkens uit 2000, waarvoor zij onderzoek deed in het archief van de Tweede Kamer. Delen uit dit rapport zijn door Marijke Naezer overgenomen, herschreven en aangevuld met ander materiaal en een interview met Renée R ömkens. Het rapport van Römkens is verwerkt in hoofdstuk 3 en 4 van: Ineke Boerefijn, Mignon van der LietSenders en Titia Loenen (red.). Het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen. Een verdiepend onderzoek naar het Nederlandse beleid in het licht van de verplichtingen die voortvloeien uit het Vrouwenverdrag (Den Haag: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 2000).

    Google Scholar 

  2. Conny Roggeband, Over de grenzen van politiek: Een vergelijkende studie naar de opkomst en ontwikkeling van de vrouwenbeweging tegen seksueel geweld in Nederland en Spanje (Assen: Koninklijke Van Gorcum 2002), p. 40.

    Google Scholar 

  3. Roggeband (2002), p. 37.

    Google Scholar 

  4. Roggeband (2002), p. 54.

    Google Scholar 

  5. Marijke Prins, Verkrachting in de politiek: Verkrachting en seksueel geweld als onderdelen van seksuele politiek en zedelijkheidswetgeving in Nederland, 1969–1984 (Amsterdam:UvA 1984), p. 81.

    Google Scholar 

  6. Roggeband (2002), p. 55.

    Google Scholar 

  7. Openbare Commissievergadering, 11 september 1978, p. 937.

    Google Scholar 

  8. Openbare Commissievergadering, 25 september 1978, p. 27.

    Google Scholar 

  9. Prins (1984), pp. 64–66. Zie ook Van Besouw, ‘De strijd van Bvml’, dit boek.

    Google Scholar 

  10. Motie nr 80, voorgesteld op 28 januari 1981. Geciteerd in: Hanneke Acker en Marijke Rawie, Seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes (Den Haag: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie CoöRdinatie Emancipatiebeleid (Dce) 1982), p. 168.

    Google Scholar 

  11. Geciteerd in Acker en Rawie (1982), p. 8.

    Google Scholar 

  12. Wetenschappelijke bijdragen worden geleverd door Bernadine Ensink en Lydia Vorrink (samen met vertegenwoordigsters van Blijf Van M'n Lijf), Saskia Grotenhuis, Nel Draijer en Renée Römkens.

    Google Scholar 

  13. Acker en Rawie (1982), p. 9. Aanwezige organisaties uit de vrouwenbeweging zijn Vrouwen Tegen Verkrachting, Vrouwen Tegen Porno, Blijf Van M'n Lijf Amsterdam, Utrecht, Groningen, Haarlem en Hilversum, Vereniging Tegen Seksuele Kindermishandeling Binnen Het Gezin, Hindoestaanse Vrouwen In Den Haag, Tante Sjaan, Vrouwenopvang Rijnmond, Mr. De Graaf Stichting, Stichting Vrouwen In De Prostitutie, Vrouwen Tegen Seksueel Geweld, vormingscentrum en onderwijsproject Surinaamse En Antilliaanse Vrouwen. Voor een compleet overzicht van alle deelnemers zie Acker en Rawie (1982), pp. 188–191. Zie ook Van Mens-Verhulst en Waaldijk, ‘Vrouwenhulpverlening in Nederland’, dit boek.

    Google Scholar 

  14. 19 mei vrouwentribunaal Stop geweld tegen vrouwen (Nijmegen: Tribunaal over geweld tegen vrouwen 1982).

    Google Scholar 

  15. Acker en Rawie (1982), p. 11.

    Google Scholar 

  16. Bijvoorbeeld: Steven Kroon et al., Slachtofferzorg in Nederland (Den Haag: B&A Groep 1998); Lisette van Gurp, Slachtoffers van seksueel geweld: De opvang door de politie (Utrecht: Transact 1999); Dorine van der Ent et al., Thuisgeweld. Een zorg voor de politie (Den Haag: Elsevier Bedrijfsinformatie 2001).

    Google Scholar 

  17. Zie Boet, ‘Vereniging tegen Seksuele Kindermishandeling’, dit boek.

    Google Scholar 

  18. Acker en Rawie (1982).

    Google Scholar 

  19. Het wetenschappelijke rapport van Nel Draijer verschijnt onder de titel Seksueel misbruik van meisjes door verwanten. Een landelijk onderzoek naar de omvang, de aard, de gezinsachtergronden, de emotionele betekenis en de psychische en psychosomatische gevolgen (1988). Het rapport van Renée Römkens draagt de titel Geweld tegen vrouwen in heteroseksuele relaties. Een landelijk onderzoek naar de omvang, aard, de gevolgen en de achtergronden (1989). Van beide rapporten verschijnen publieksversies, onder de titels Een lege plek in mijn geheugen en Onder ons gezegd en gezwegen.

    Google Scholar 

  20. De thematiek van seksuele kindermishandeling komt aan bod in het hoofdstuk van Boet, ‘Vereniging tegen Seksuele Kindermishandeling’, dit boek.

    Google Scholar 

  21. Elsbeth Klink, Pleitbezorgers en policy windows: De institutionalisering van de integratie van emancipatie-aspecten in het nieuwe adviesstelsel (Leiden: Universiteit Leiden 2000). Zie ook www.home.planet.nl/ffimklink. Toegang 13-1-2008.

  22. TK 1990–1991, 22 028.

    Google Scholar 

  23. TK 1990–1991, 22 028, p.2.

    Google Scholar 

  24. Een half jaar later, in 1991, opent ook Metis haar deuren. Zij is de opvolgster van het Landelijk Steunpunt Vrouwenhulpverlening, Informatie En Advies (Via). Meer over Metis en Medusa is te lezen in Van Mens-Verhulst en Waaldijk, ‘Vrouwenhulpverlening in Nederland’, dit boek en in Van Mens-Verhulst, ‘Vrouwen(zelf)hulp’, dit boek.

    Google Scholar 

  25. Henriëtte Lakmaker, ‘Griekse godinnen oogsten lof: Metis en Medusa gieten idealen vrouwenhulpverlening in functionele vorm’, Welzijnsweekblad, 1992 (4), pp. 8–13.

    Google Scholar 

  26. Lakmaker (1992), p. 13.

    Google Scholar 

  27. Lakmaker (1992), p. 13. Zie ook Boet, ‘Vereniging tegen Seksuele kindermishandeling’, dit boek.

    Google Scholar 

  28. TK 1996–1997, 25 102, nr. 1.

    Google Scholar 

  29. TK 1990–1991, 18 542, nr. 17, p. 10.

    Google Scholar 

  30. Pas in 2002 kwam geweld in het gezin – of ‘huiselijk geweld’ zoals het inmiddels werd genoemd – op de agenda als samenhangend probleem waar niet één Ministerie maar het kabinet zich over uitsprak. Zie de kabinetsnota Privégeweld, publieke zaak. Een nota over de gezamenlijke aanpak van huiselijk geweld (2002), op www.huiselijkgeweld.nl/doc/BELEID/BELEID_prive_geweld_publiek_zaak.pdf. Toegang op 13-1-2008.

  31. Leonardus Martinus Moerings en Bart Swier, Recht rond zedendelicten: Handboek voor de (juridische) hulpverlening (Utrecht: Samsom 1997), pp. 14–15.

    Google Scholar 

  32. Nicolle Zeegers, Dwang en vrijwilligheid in heteroseksuele relaties. De politieke strijd over verkrachting in het strafrecht 1975–1995 (Amsterdam: Thela Thesis 1999).

    Google Scholar 

  33. Lezing in verband met de landelijke perspresentatie van het OM te Den Bosch op 9 maart 2000: Slachtofferzorg door het Openbaar Ministerie, een stand van zaken. Zie www.om.nl. Toegang 13-1-2008.

  34. NRC Handelsblad, 24-07-1998.

    Google Scholar 

  35. TK, 1996–1997, 25 078, nr. 1.

    Google Scholar 

  36. TK, 1996–1997, 25 078, nr. 1, p. 2.

    Google Scholar 

  37. TK, 1996–1997, 25 078, nr. 1, p. 11.

    Google Scholar 

  38. Zie Boet, ‘Vereniging tegen Seksuele Kindermishandeling’, dit boek.

    Google Scholar 

  39. Dorine van der Ent en Thérèse Evers, Vrouwenmishandeling: Een zorg voor de politie! (Utrecht: Politie Regio Utrecht 1996).

    Google Scholar 

  40. Dorine van der Ent en Thérèse Evers in Trouw, 26-03-1996.

    Google Scholar 

  41. Tom van Dijk et al., Huiselijk geweld. Aard, omvang en hulpverlening (Den Haag: Ministerie van Justitie 1997).

    Google Scholar 

  42. Namelijk door Christien Brinkgreve, ‘Huiselijk geweld’, Amsterdams Sociologisch Tijdschrift, 1991, 18 (3), pp. 138–164.

    Google Scholar 

  43. Van Dijk et al. (1997), p. 81.

    Google Scholar 

  44. TK 1997–1998, 26 119, nr. 1-2, Emancipatienota Justitie 2000+, p. 25.

    Google Scholar 

  45. TK 1999–2000, 26 604, nr. 5.

    Google Scholar 

  46. TK 1996–1997, 25 016, Beleidsvoornemens Politie 1997.

    Google Scholar 

  47. Zie voor de opleidingsperikelen Van Gorp, ‘Opleidingen Vhv’, dit boek.

    Google Scholar 

  48. Zie Noordenbos, ‘Mannenhulpverlening’, dit boek.

    Google Scholar 

  49. Op Je Flikker Gehad?! Verslag 1984–1989 (Amsterdam: Stichting Op Je Flikker Gehad?! 1989).

    Google Scholar 

  50. Karin Spaink, ‘Dames als daders: incest, mishandeling en ander grof vuil’, Opzij, 1990 (10).

    Google Scholar 

  51. Dit heeft deels te maken met het gegeven dat het voor veel slachtoffers al moeilijk genoeg is geweest om ‘uit de kast te komen’, en dat ze bang zijn dat het geweld door de buitenwereld gebruikt wordt als argument tegen homoseksualiteit. Andere slachtoffers (vrouwen) zijn bang dat het door mannen wordt gebruikt om de strijd tegen geweld door mannen te bagatelliseren. Weer anderen zijn bang de sterke cohesie van ‘de groep’ (de lesbische subcultuur) aan te tasten. Zie voor een uitgebreide beschrijving van deze problematiek Spaink (1990).

    Google Scholar 

  52. Diana van Oort, (On)zichtbaar. (Seksueel) geweld tegen lesbische en biseksuele vrouwen en meisjes (Utrecht: Interfacultaire Werkgroep Homostudies 1993).

    Google Scholar 

  53. Febe Deug, En dan ben je pas echt ver van huis. Turkse en Marokkaanse vrouwen en meisjes over seksueel geweld en de hulpverlening (Utrecht: Stichting Tegen Seksueel Geweld 1990). In 1991 herdrukt door Medusa.

    Google Scholar 

  54. Stella ter Harmsel (red.) Vrouwen over grenzen: hulp na seksueel geweld aan vluchtelingen- en migrantenvrouwen (Leiden: Vrouwengezondheidscentrum 1995).

    Google Scholar 

  55. Zie bijvoorbeeld Naezer, ‘De Maan’, dit boek; Koster, ‘Targuia’, dit boek; Kortram, ‘Multicultureel werken’, dit boek.

    Google Scholar 

  56. Zie Renée Römkens, ‘Over cultuurbarbarij gesproken’, in: Rikky Holtmaat (red.) Een verdrag voor alle vrouwen. Verkenningen van de betekenis van het VN-vrouwenverdrag voor de multiculturele samenleving (Den Haag: E-quality 2002), pp. 41–56.

    Google Scholar 

  57. Transact, Activiteiten 1999. Meerjarendoelen 1999–2001 (Utrecht: Transact 1999); Transact, Activiteiten 2000 (Utrecht: Transact 1999).

    Google Scholar 

  58. Zie Noordenbos, ‘Mannenhulpverlening’, dit boek.

    Google Scholar 

  59. TK 1985–1986, 19 209, nr. 1-2.

    Google Scholar 

  60. TK 1994–1995, 24131, nr. 1.

    Google Scholar 

  61. TK 1994–1995, 24 131, nr. 1.

    Google Scholar 

  62. TK 1998–1999, 26 206, nr. 2.

    Google Scholar 

  63. Stella ter Harmsel, Een gezamenlijk probleem. Drie preventieprojecten vrouwenmishandeling (Utrecht: Transact 1996).

    Google Scholar 

Download references

Authors

Editor information

Janneke van Mens-Verhulst Berteke Waaldijk

Copyright information

© 2008 Bohn Stafleu van Loghum

About this chapter

Cite this chapter

Naezer, M., Römkens, R. (2008). Overheidsbeleid inzake geweld tegen vrouwen in relaties. In: van Mens-Verhulst, J., Waaldijk, B. (eds) Vrouwenhulpverlening 1975-2000. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-6307-0_4

Download citation

  • DOI: https://doi.org/10.1007/978-90-313-6307-0_4

  • Publisher Name: Bohn Stafleu van Loghum, Houten

  • Print ISBN: 978-90-313-5542-6

  • Online ISBN: 978-90-313-6307-0

  • eBook Packages: Dutch language eBook collection

Publish with us

Policies and ethics