Skip to main content

Vrouwenhulpverlening en de transformatie van de Nederlandse verzorgingsstaat

de vhv in context

  • Chapter
Vrouwenhulpverlening 1975-2000
  • 160 Accesses

In dit hoofdstuk komt aan de orde welke rol de Nederlandse context gespeeld heeft in de beweging voor vrouwenhulpverlening (Vhv). Meer specifiek, hoe de politieke cultuur en de sociaal-economische verhoudingen van Nederland in het laatste kwart van de 20ste eeuw de Vhv-beweging hebben beïnvloed, ook al waren de betrokkenen zich daar misschien niet altijd van bewust. Die context is geen tijdloze structuur waarbinnen vrouwen en mannen gevangen zitten, maar een discursieve ruimte, die verandert door degenen die deze ruimte benutten, daarbinnen spreken en zwijgen.1 Om deze ruimte te beschrijven is een historische invalshoek gekozen. Er kwamen tussen 1975 en 2000 drie structurele ontwikkelingen in Nederland samen en die bepaalden mede hoe en in welke hoedanigheid activisten in de Vhv-beweging konden spreken over een seksespecifieke invulling van gezondheidszorg. Ten eerste was er de specifiek Nederlandse politieke cultuur van de verzuiling en ontzuiling. Deze cultuur leverde veel mogelijkheden voor subsidies en hing samen met een traditie van de zogenaamde ‘souvereiniteit in eigen kring’. Dit was het idee dat de overheid zich niet direct bemoeide met de inhoud van onderwijs, welzijn en gezondheidszorg maar dat overliet aan een naar ideologie verdeeld maatschappelijk middenveld. Ten tweede was er in deze periode sprake van een inhaalslag die Nederlandse vrouwen maakten op het gebied van arbeidsmarktparticipatie. Deze verschuiving veranderde de positie van waaruit vrouwen deelnamen aan de openbaarheid. Ten slotte kreeg de Vhv-beweging gestalte in een context van ‘crisis van de verzorgingsstaat’. De overtuiging dat de verzorgingsstaat onbetaalbaar zou worden, deed zich in verschillende rijke Westerse landen voor en ging gepaard met ideologische verschuivingen. De Vhv heeft haar plaats moeten bepalen temidden van die transformatie van de Nederlandse verzorgingsstaat.

This is a preview of subscription content, log in via an institution to check access.

Access this chapter

Institutional subscriptions

Preview

Unable to display preview. Download preview PDF.

Unable to display preview. Download preview PDF.

Similar content being viewed by others

Literatuur

  1. Michel Foucault, ‘The subject and Power’, in: Hubert Dreyfus en Paul Rabinow (red.) Michel Foucault. Beyond Structuralism and Hermeneutics (Brighton: Harvester Press 1982); Joan Scott, ‘Experience’, in: Judith Butler en Joan Scott (red.) Feminists Theorize the Political (New York: Routledge 1992), pp. 22–40.

    Google Scholar 

  2. Michiel Leezenberg en Gerard de Vries, Wetenschapsfilosofie voor geesteswetenschappen (Amsterdam: Amsterdam University Press 2003).

    Google Scholar 

  3. Donna Haraway, ‘The Virtual Speculum in the New World Order’, Feminist Review, 1997, 55, pp. 22–72.

    Google Scholar 

  4. KathyDavis,The Making of Our Bodies, Our Selves. How Feminism Travels across Borders (Londen: Duke University Press 2007). Zie over het probleem van onzichtbaarheid van de vrouwenbeweging ook Grietje Keller en Josien Pieterse, ‘Dance around the camera. Experiences with Recording Video Oral History from the Second Wave Women's Movement’, in Saskia Wieringa, ed. Traveling Heritages New Perspectives on Collecting, Preserving and Sharing Women's History (Amsterdam: Iiav 2008), pp 229–242.

    Google Scholar 

  5. Karen Beckwith, ‘Beyond Compare? Women's movements in comparative perspective’, European Journal of Political Research, 2000, 37, pp. 431–468. Zie voor resultaten van grootscheeps vergelijkend project www.LIBARTS.wsu.edu/polisci/rngs/. Toegang 23-5-2008.

  6. Jantine Oldersma, ‘More women or more feminists in politics? Advocacy coalitions and the representation of women in the Netherlands 1967–1992’, Acta Politica, 2002, 37 (3), pp. 283–317; Johanna Kantola en Joyce Outshoorn (red.), Changing state feminism (Basingstroke: Palgrave MacMillan 2007); Vincent Post, Jantine Oldersma en Joyce Outshoorn, ‘Overwinteren of geruisloze mobilisatie? Ontwikkelingen in de vrouwenbeweging in Nederland sinds de jaren negentig’, Tijdschrift voor Genderstudies, 2006, 9 (2), pp. 12–25; Conny Roggeband, Over de grenzen van politiek: Een vergelijkende studie naar de opkomst en ontwikkeling van de vrouwenbeweging tegen seksueel geweld in Nederland en Spanje (Assen: Koninklijke Van Gorcum 2002).

    Google Scholar 

  7. Joop Ellemers, ‘Pillarization as a Process of Modernization’, Acta Politica XIX, 1984, 19 (1), pp. 129–144.

    Google Scholar 

  8. Berteke Waaldijk, Het Amerika der Vrouw. Sekse en geschiedenis van het Maatschappelijk werk in Nederland en de Verenigde Staten (Groningen: Wolters-Noordhoff 1996).

    Google Scholar 

  9. Anneke Ribberink, ‘Man Vrouw Maatschappij in actie: Een politieke organisatie in de tweeslachtige late jaren zestig’, in: M. van der Klein en Saskia Wieringa (red.) Alles kon anders: Protestrepertoires in Nederland, 1965–2005 (Amsterdam: Aksant 2006), p. 93.

    Google Scholar 

  10. Iiav, archief Emancipade.

    Google Scholar 

  11. Roggeband (2002), p. 277.

    Google Scholar 

  12. Post, Oldersma en Outshoorn(2006).

    Google Scholar 

  13. Outshoorn en Kantola (2007), pp. 1–19.

    Google Scholar 

  14. Elizabeth Wilson, Women and the welfare state (Londen: Tavistock Publications 1977).

    Google Scholar 

  15. Anneke van Baalen, ‘Tien jaar radikale vrouwenbeweging’, Vrouwenkrant, 1981 (71). Herdrukt in Anneke van Baalen Brusterschap. Memoires Artikelen 1971–1997 (Amsterdam: Sara 2003), pp. 159–163.

    Google Scholar 

  16. Ingrid Foeken en Riek Stienstra, Verslag van een studiereis door de Verenigde Staten van Amerika 22 juni-18 augustus 1985, p. 16. In bezit van auteur.

    Google Scholar 

  17. Brigitte Young, ‘Globalization and Gender: a European Perspective’, in: Regina Becker-Schmidt (red.) Gender and Work in Transition Globalization in Western, Middle and Eastern Europe (Opladen: Leske & Budrich, 2002).

    Google Scholar 

  18. Cas Wouters en Bram van Stolk, Vrouwen in tweestrijd. Tussen thuis en tehuis: relatieproblemen in de verzorgingsstaat, opgetekend in een crisicentrum (Deventer: Van Loghum Slaterus 1983).

    Google Scholar 

  19. Bas van Bavel, Markt, mensen, groei en duurzaam welzijn? Economie en samenleving van de Middeleeuwen als laboratorium (Utrecht: Universiteit Utrecht 2008).

    Google Scholar 

  20. Zie Van Mens-Verhulst, ‘De kleine integratie’, dit boek.

    Google Scholar 

  21. Voor dit verschijnsel zijn verschillende verklaringen gegeven. Zie Janneke Plantenga, Een afwijkend patroon, honderd jaar vrouwenarbeid in Nederland en (West-) Duitsland (Amsterdam: SUA 1993).

    Google Scholar 

  22. Mieke Aerts, De politiek van de Katholieke vrouwenemancipatie (Amsterdam: SUA 1994) pp. 177 e.v.

    Google Scholar 

  23. Marie Muller-Lulofs, ‘Armenzorg en de vrouw’, in: Cornelia Werker-Beaujon, Clara Wichmann en Willem Werker (red.) De Vrouw, de Vrouwenbeweging en het Vrouwenvraagstuk. Encyclopedisch Handboek (Amsterdam: Elsevier 1914–1918), pp. 460–492.

    Google Scholar 

  24. Amedee Suijver, De draad van Ariadne (Groningen: Gopher Publishers 2005).

    Google Scholar 

  25. Zie Van Gorp, ‘Opleidingen Vhv, dit boek.

    Google Scholar 

  26. Cees Gorter, ‘The Dutch Miracle?’, in: Gösting Esping-Andersen en Marino Regini (red.) Why Deregulate Labour Markets? (Oxford: Oxford University Press 2000).

    Google Scholar 

  27. Lex Herweijer, Tussen overschot en tekort. De aansluiting tussen onderwijs en arbeid in de quartaire sector en in de marktsector vergeleken (Den Haag : Sociaal en Cultureel Planbureau 1999).

    Google Scholar 

  28. Zie Waaldijk en Van Mens-Verhulst, ‘Ervan van de Vhv’, dit boek.

    Google Scholar 

  29. Zie Van Mens, ‘Vrouwen(zelf)hulp’, dit boek.

    Google Scholar 

  30. Abram De Swaan, Zorg en de Staat: welzijn, onderwijs en gezondheidszorg in Europa en de Verenigde Staten in de nieuwe tijd (Amsterdam: Bakker 1996).

    Google Scholar 

  31. Joop Roebroek en Mirjam Hertogh, De beschavende invloed des tijds: Twee eeuwen sociale politiek, verzorgingsstaat en sociale zekerheid in Nederland (Den Haag: vuga 1998).

    Google Scholar 

  32. Jet Bussemaker en Kees Kersbergen, ‘Contemporary Social-Capitalist Welfare States and Gender Inequality’, in: Diane Sainsbury (red.) Gender and Welfare state regimes (Oxford: Oxford University Press 1999), pp. 15–46.

    Chapter  Google Scholar 

  33. Bussemaker en Kersbergen (1999).

    Google Scholar 

  34. Zie eerste commissie Verhagen over het verstrekken van psycho-therapie – men heeft de indruk dat het de spuitgaten uitloopt.

    Google Scholar 

  35. Jet Bussemaker, Betwiste zelfstandigheid: individualisering, sekse en verzorgingsstaat (Amsterdam: SUA 1993).

    Google Scholar 

  36. Mieke Verloo en Conny Roggeband, ‘Nederlandse vrouwen zijn geëmancipeerd, allochtone vrouwen zijn een probleem. De ontwikkeling van beleidskaders over gender en migratie’, Migrantenstudies, 2006, 22 (4), pp. 615–632.

    Google Scholar 

  37. Anoushka Boet, ‘De zorg als één geheel’, in: Aaf Tiems, De eerste jaren. Werkprogramma Vrouwenhulpverlening (Den Haag: Ministerie van Volksgezondheid,Welzijn en Sport 1996), pp. 17–21.

    Google Scholar 

  38. Tiems (1996), p. 10.

    Google Scholar 

  39. Zie Tiems, ‘Vhv in het overheidsbeleid’, dit boek.

    Google Scholar 

  40. Van Besouw, ‘De strijd van Blijf Van M'N Lijf’, dit boek.

    Google Scholar 

  41. Koster, ‘Targuia’, dit boek.

    Google Scholar 

  42. Halleh Gorashi, ‘Paradoxen van culturele erkenning: Management van diversiteit in nieuw Nederland (Amsterdam: VU 2006).

    Google Scholar 

  43. Annemiek Meinen, Vrouwen kiezen met zorg. Congresverslag (Utrecht: Metis 1994).

    Google Scholar 

  44. Claar Parlevliet en Selma Sevenhuysen, Zorg bekeken door een andere bril: vrouwen en het debat over keuzen in de zorg (Utrecht: Werkgroep Vrouwenstudies Sociale Wetenschappen Universiteit Utrecht 1992); Annemiek Meinen, Claar Poortvliet en Selma Sevenhuysen, Op haar recept. Vrouwen in politiek debat over gezondheidszorg (Amsterdam: Metis, Vakgroep Vrouwenstudies, De Balie 1994).

    Google Scholar 

  45. Janneke Van Mens-Verhulst en Lies Schilder, ‘Beweging van de beweging: epiloog met het oog op de toekomst’, in: Janneke Van Mens-Verhulst en Lies Schilder (red.) Debatten in de Vrouwenhulpverlening (Amsterdam: Babylon-De Geus 1994), pp. 205–225.

    Google Scholar 

  46. Zie Tiems, ‘Vhv in het overheidsbeleid, dit boek.

    Google Scholar 

Download references

Authors

Editor information

Janneke van Mens-Verhulst Berteke Waaldijk

Copyright information

© 2008 Bohn Stafleu van Loghum

About this chapter

Cite this chapter

Waaldijk, B. (2008). Vrouwenhulpverlening en de transformatie van de Nederlandse verzorgingsstaat. In: van Mens-Verhulst, J., Waaldijk, B. (eds) Vrouwenhulpverlening 1975-2000. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-6307-0_16

Download citation

  • DOI: https://doi.org/10.1007/978-90-313-6307-0_16

  • Publisher Name: Bohn Stafleu van Loghum, Houten

  • Print ISBN: 978-90-313-5542-6

  • Online ISBN: 978-90-313-6307-0

  • eBook Packages: Dutch language eBook collection

Publish with us

Policies and ethics