Advertisement

Introduction

  • Stefaan MarteelEmail author
Chapter
Part of the Palgrave Studies in Political History book series (PSPH)

Abstract

This chapter first provides an overview of the debates on the causes of the Belgian Revolution in Belgian and Dutch historiography. Secondly, it formulates the question concerning the intellectual origins of the Belgian Revolution in relation to recent scholarship on the political history of Belgium and the Netherlands in the Restoration era. Thirdly, the chapter discusses how recent trends in the history of the political languages and the intellectual origins of the French Revolution have been the main source of inspiration for the book, and also why intellectual history of the post-revolutionary period stands apart from the time before. The chapter ends with an overview of the political developments in the Northern and Southern Netherlands in the years preceding the establishment of the ‘united’ Kingdom of the Netherlands.

References

  1. Aerts, Remieg. 2006. Een andere geschiedenis: Een beschouwing over de scheiding van 1830. In Rietbergen and Verschaffel 2006, 15–34.Google Scholar
  2. Aerts, Remieg. 2009. Nationale beginselen? Een transnationale geschiedenis van politiek en grondwet in de negentiende eeuw. Bijdragen en mededelingen betreffende de geschiedenis der Nederlanden 124 (4): 580–598.Google Scholar
  3. Aerts, Remieg, and Gita Deneckere, eds. 2015. Het (on)verenigd Koninkrijk. Een politiek experiment in de Lage Landen. Rekkem.Google Scholar
  4. Alen, André, Dirk Heirbaut, A.W. Heringa, and C.J. Rotteveel Mansveld, eds. 2016. De Grondwet van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden van 1815. Staatkundige en historische beschouwingen uit België en Nederland. Boom: Die Keure.Google Scholar
  5. Aubert, Rogier. 1968. L’Église et l’État en Belgique au XIXe siècle. Res Publica. Revue de l’Institut Belge de Science Politique 10: 9–31.Google Scholar
  6. Aubert, Rogier. 1974. Les débuts du catholicisme libéral en Belgique. In Les catholiques libéraux au XIXe siècle. Actes du Colloque international d’histoire religieuse de Grenoble de 30 septembre – 3 octobre 1971, 67–78. Grenoble.Google Scholar
  7. Baker, Keith. 1990. Inventing the French Revolution: Essays on French Political Culture in the Eighteenth Century. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  8. Bartier, John. 1975. Aux sources de l’Unionisme et du Libéralisme: L’Observateur belge 1815–1820. In L’Église et l’État à l’époque contemporaine: Mélanges dédiés à la mémoire de mgr. Alois Simon, ed. Gaston Braive and Jacques Lory, 37–68. Brussels.Google Scholar
  9. Bevir, Mark. 2000. Begriffsgeschichte. History and Theory 39 (2): 273–284.Google Scholar
  10. Beyen, Marnix. 2015. Terug naar het oude Vaderland: De desintegratie van het Verenigd Koninkrijk. In Aerts and Deneckere 2015, 140–150.Google Scholar
  11. Bödeker, Hans Erich. 1998. Concept—Meaning—Discourse. Begriffsgeschichte Reconsidered. In Hampsher-Monk, Tilmans and Vree 1998, 51–64.Google Scholar
  12. Brecht Deseure, Brecht. 2014. Onhoudbaar verleden. Geschiedenis als politiek instrument tijdens de Franse Periode in België. Leuven: Universitaire Pers Leuven.Google Scholar
  13. Cobban, Alfred. 1964. The Social Interpretation of the French Revolution. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  14. Craiutu, Aurelian. 2003a. Rethinking Political Power: The Case of the French Doctrinaires. European Journal of Political Theory 2 (2): 125–155.Google Scholar
  15. Craiutu, Aurelian. 2003b. Liberalism Under Siege: The Political Thought of the French Doctrinaires. Lanham: Lexington Books.Google Scholar
  16. de Broux, Pierre-Olivier. 2015. Het bestuur van de Belgische departementen tijdens de overgangsperiode 1814–1815. In Judo and van de Perre 2015a, 27–51.Google Scholar
  17. de Dijn, Annelien. 2002. A Pragmatic Conservatism. Montesquieu and the Framing of the Belgian Constitution, 1830–1831. History of European Ideas 28 (4): 227–245.Google Scholar
  18. de Haan, Ido. 2014. Een nieuwe staat. In de Haan, den Hoed, and te Velde 2014, 9–33.Google Scholar
  19. de Haan, Ido, Paul den Hoed, and Henk te Velde, eds. 2014. Een nieuwe staat: Het begin van het Koninkrijk der Nederlanden. Amsterdam: Prometheus.Google Scholar
  20. Delbecke, Bram. 2012. De lange schaduw van de grondwetgever. Perswetgeving en persmisdrijven in België, 1831–1914. Ghent: Academia Press.Google Scholar
  21. Demoulin, Robert. 1989. De liberale stroming tijdens het Koninkrijk der Nederlanden (1815–1830) en de Omwenteling van 1830. In Het liberalisme in België: Tweehonderd jaar geschiedenis, ed. Adriaan Verhulst and Hervé Hasquin, 29–38. Brussels.Google Scholar
  22. Deneckere, Gita. 2015. ‘Almost Romantick’: Het huis van Oranje in het Europees Concert, 1813–1815. In Aerts and Deneckere 2015, 24–39.Google Scholar
  23. Deseure, Brecht. 2016. National Sovereignty in the Belgian Constitution of 1831: On the Meaning(s) of Article 25. In Reconsidering Constitutional Formation/National Sovereignty. Studies in the History of Law and Justice 6, ed. Ulrike Müssig, 93–157. Cham: Springer.Google Scholar
  24. de Smaele, Henk. 2005. Eclectisch en toch nieuw. De uitvinding van het Belgisch parlement in 1830–1831. Bijdragen en mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden 120 (3): 408–416.Google Scholar
  25. de Smaele, Henk. 2009. Rechts Vlaanderen. Religie en stemgedrag in negentiende-eeuws België. Leuven.Google Scholar
  26. de Valk, J.P. 1998. Roomser dan de Paus? Studies over de betrekking tussen de Heilige Stoel en het Nederlands katholicisme, 1815–1940. Nijmegen.Google Scholar
  27. Dhondt, Jan. 1963. Histoire de Belgique. Paris.Google Scholar
  28. Dhondt, Jan. 1976. De politieke groei in België tussen 1789 en 1856. In Machten en Mensen: De belangrijkste studies van Jan Dhondt over de geschiedenis van de 19de en 20ste eeuw, 531–558. Ghent. Originally published in De Vlaamse Gids 37 (1953): 385–401.Google Scholar
  29. Dubois, Sebastian. 2005. L’invention de la Belgique. Genèse d’un État-nation, 1648–1830. Brussels.Google Scholar
  30. François, Luc. 1993. Het nationaal gevoel in de Zuidelijke Nederlanden: betekenis en invloed ten tijde van de vorming van het Verenigd Koninkrijk. In Het politiek personeel tijdens de overgang van het Ancien Regime naar het nieuwe regime in België, 1780–1830, ed. P. Lenders, 85–97. Special issue, Standen en Landen 96. Kortrijk: UGA.Google Scholar
  31. Furet, François. 1971. Le catéchisme révolutionnaire. Annales. Économies, Sociétés, Civilisations 26 (2): 255–289.Google Scholar
  32. Furet, François. 1978. Penser la Révolution française. Paris.Google Scholar
  33. Gauchet, Marcel. 1995. La Révolution des pouvoirs. La souveraineté, le people et la representation, 1789–1799. Paris: Gallimard.Google Scholar
  34. Geenens, Raf, and Stefan Sottiaux. 2015. Sovereignty and Direct Democracy: Lessons from Constant and the Belgian Constitution. European Constitutional Law Review 11 (2): 293–320.Google Scholar
  35. Grijzenhout, Frans, Niek van Sas and Wyger Velema, eds. 2013. Het Bataafse experiment: Politiek en cultuur rond 1800. Nijmegen.Google Scholar
  36. Haag, Henri. 1950. Les origines du catholicisme libéral en Belgique, 1789–1839. Leuven.Google Scholar
  37. Hampsher-Monk, Iain, Karin Tilmans, and Frank van Vree, eds. 1998. History of Concepts: Comparative Perspectives. Amsterdam.Google Scholar
  38. Harsin, Paul. 1930. Essai sur l’Opinion publique en Belgique de 1815 à 1830. Charleroi.Google Scholar
  39. Hasquin, Hervé, ed. 1993. België onder Frans bewind, 1792–1815. Brussels.Google Scholar
  40. Hunt, Lynn. 1981. Review Essay on Furet, Penser la Révolution française. History and Theory 20: 313–323.Google Scholar
  41. Janssens, Guy, and Kris Steyaert. 2007. Het onderwijs van het Nederlands in de Waalse provincies en Luxemburg onder koning Willem I (1814–1830): niets meer dan een boon in een brouwketel? Brussels.Google Scholar
  42. Jaume, Lucien. 1997. L’individu effacé ou le paradoxe du libéralisme français. Paris.Google Scholar
  43. Joris Oddens, Joris. 2012. Pioniers in schaduwbeeld: Het eerste parlement van Nederland 1796–1798. Nijmegen.Google Scholar
  44. Judge, Jane. 2016. Nation and State in the Belgian Revolution, 1787–1790. PhD diss., University of Edinburgh.Google Scholar
  45. Judo, Frank. 2015. Een huisgemaakte hereniging? De ‘passiviteit’ van de Zuid-Nederlandse elites in een context geplaatst. In Judo and van de Perre 2015a, 53–77.Google Scholar
  46. Judo, Frank, and Stijn van de Perre, eds. 2015a. Belg en Bataaf: De wording van het Verenigd Koninkrijk. Kalmthout.Google Scholar
  47. Judo, Frank, and Stijn van de Perre. 2015b. De droom van een vorst. In Judo and van de Perre 2015a, 7–25.Google Scholar
  48. Jürgensen, Kurt. 1963. Lamennais und die Gestaltung des Belgischen Staates: Der liberale Katholizismus in der Verfassungsbewegung des 19. Jahrhunderts. Wiesbaden.Google Scholar
  49. Kaplan, Steven Laurence. 1995. Farewell, Revolution: The Historians’ Feud, France, 1789/1989. London: Cornell University Press.Google Scholar
  50. Klein, S.R.E. 1995. Patriots Republikanisme. Politieke cultuur in Nederland, 1766–1787. Amsterdam.Google Scholar
  51. Koch, Jeroen. 2013. Koning Willem I, 1772–1843. Amsterdam.Google Scholar
  52. Koll, Johannes. 2003. Die Belgische Nation’. Patriotismus und Nationalbewustsein in Südliche Niederlanden im späten 18. Jahrhundert. München.Google Scholar
  53. Kossmann, E.H. 1978. The Low Countries, 1780–1940. Oxford: Oxford University Press.Google Scholar
  54. Kossmann, E.H. 1994. Een tuchteloos probleem: De natie in de Nederlanden. Leuven.Google Scholar
  55. Lamberts, Emiel. 1972. Kerk en liberalisme in het bisdom Gent, 1821–1857: Bijdrage tot de studie van het liberaal- katholicisme en het ultramontanisme. Leuven.Google Scholar
  56. Lamberts, Emiel. 2014. Het Verenigd Koninkrijk als Europese creatie. In Haan, Hoed, and Velde 2014, 113–133.Google Scholar
  57. Leerssen, Joep. 2014. De Nederlandse natie. In de Haan, den Hoed, and te Velde 2014, 319–339.Google Scholar
  58. Lemmens, Wim. 2011. Het ontluikend liberalisme: Franse migranten, hun netwerken en journalistieke activiteiten in de Zuidelijke Nederlanden, 1815–1820. Belgisch Tijdschrift voor Filologie en Geschiedenis/Revue Belge de Philologie et d’Histoire 89: 1165–1193.Google Scholar
  59. Lemmens, Wim. 2013. Een studie van liberale bewegingen in het vroegnegentiende-eeuwse België. Mededelingenblad van de Belgische Vereniging voor Nieuwste Geschiedenis 35 (4): 15–18.Google Scholar
  60. Lok, Matthijs. 2009. Windvanen. Napoleontische Bestuurders In De Nederlandse En Franse Restauratie, 1813–1820. Amsterdam.Google Scholar
  61. Lok, Matthijs. 2011. De cultuur van het vergeten onder Willem I. In Vosters and Weijermars 2011, 61–86.Google Scholar
  62. Mah, Harold. 2000. Phantasies of the Public Sphere: Rethinking the Habermas of Historians. The Journal of Modern History. New Work on the Old Regime and the French Revolution: A Special Issue in Honour of François Furet 71 (1): 153–182.Google Scholar
  63. Marteel, Stefaan. 2007. Constitutional Thought Under the Union of the Netherlands: The ‘Fundamental Law’ of 1814–1815 in the Political and Intellectual Context of the Restoration. Parliaments, Estates and Representation 27 (1): 77–94.Google Scholar
  64. Marteel, Stefaan. 2011. Polemieken over natievorming in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden: Een blik op de intellectuele wortels van het Belgisch nationalisme. In Vosters and Weijermars 2011, 35–60.Google Scholar
  65. Pocock, J.G.A. 1971. The Ancient Law and the Feudal Law: A Study of English Historical Thought in the Seventeenth Century; A Reissue with Retrospect. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  66. Polasky, Janet L. 1984. Revolution in Brussels, 1787–1793. Brussels.Google Scholar
  67. Prutsch, Markus. 2013. Making Sense of Constitutional Monarchism in Post-napoleonic France and Germany. Basingstoke: Palgrave Macmillan.Google Scholar
  68. Rials, Stéphane. 1988. La Déclaration des droits de l’homme et du citoyen. Paris.Google Scholar
  69. Rietbergen, Peter and Tom Verschaffel, eds. 2006. De erfenis van 1830. Leuven.Google Scholar
  70. Roegiers, Jan, and N.C.F. Van Sas. 1993. Revolutie in Noord en Zuid, 1780–1830. In Geschiedenis van de Nederlanden, ed. J.C.H. Blom and E. Lamberts, 222–256. Amersfoort.Google Scholar
  71. Rosanvallon, Pierre. 1985. Le moment Guizot. Paris.Google Scholar
  72. Rutjes, Mart. 2012. Door gelijkheid gegrepen: Democratie, burgerschap en staat in Nederland 1795–1801. Nijmegen.Google Scholar
  73. Siedentop, Larry. 2012. Two Liberal Traditions. In French Liberalism from Montesquieu to the Present Day, ed. Raf Geenens and Helena Rosenblatt, 15–35. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  74. Simon, Aloïs. 1963. Recontres Mennaisiennes en Belgiques. Brussels.Google Scholar
  75. Stengers, Jean. 2000. Les racines de la Belgique jusqu’à la Révolution de 1830. Vol. 1 of Histoire du sentiment national en Belgique des origines à 1918, tome 1. Brussels.Google Scholar
  76. Tassier, Suzanne. 1934. Histoire de la Belgique sous l’occupation française en 1792 et 1793. Brussels.Google Scholar
  77. te Velde, Henk. 1991. Nederlands nationaal besef sinds 1800. In Het Europees labyrinth: Nationalisme en natievorming in Europa, ed. Ton Zwaan, 173–188. Amsterdam.Google Scholar
  78. Tollebeek, Jo. 1998. Historical Representation and the Nation-State in Belgium, 1830–1850. Journal of the History of Ideas 59: 329–353.Google Scholar
  79. Van den Bossche, Geert. 2001. Enlightened Innovation and the Ancient Constitution: The Intellectual Justifications of Revolution in Brabant, 1787–1790. Brussels.Google Scholar
  80. van der Burg, Martijn. 2010. Transforming the Dutch Republic into the Kingdom of Holland: The Netherlands Between Republicanism and Monarchy, 1795–1815. European Review of History 17 (2): 151–170.Google Scholar
  81. van Gelderen, Martin. 1998. Between Cambridge and Heidelberg: Concepts, Languages and Images in Intellectual History. In Hampsher-Monk, Tilmans, and Vree, 227–238.Google Scholar
  82. Van Ginderachter, Maarten. 2005. Het rode vaderland: De vergeten geschiedenis van de communautaire spanningen in het Belgische socialisme voor WOI. Tielt.Google Scholar
  83. Van Ginderachter, Maarten. 2009. Het vaderland vanuit kikkerperspectief: recent Belgisch en Nederlands onderzoek naar natievorming tijdens de lange negentiende eeuw. Tijdschrift voor geschiedenis 122 (4): 522–537.Google Scholar
  84. Van Kalken, Frans. 1926. Esquisse des origines du libéralisme en Belgique. Le thème politique du centre modérateur. Revue d’histoire moderne 1 (3): 161–197.Google Scholar
  85. van Sas, N.C.F. 1985. Onze Natuurlijkste Bondgenoot. Groningen.Google Scholar
  86. van Sas, N.C.F. 2004. De metamorfose van Nederland: Van oude orde naar moderniteit, 1750–1900. Amsterdam.Google Scholar
  87. van Sas, N.C.F. 2006. Grote verhalen en kleine lettertjes: 1830 in de Nederlandse geschiedschrijving. In Rietbergen and Verschaffel 2006, 53–74.Google Scholar
  88. van Sas, Niek. 2011. Bataafse Terreur: De betekenis van 1798; Daendelslezing, 21 januari 2011. Nijmegen.Google Scholar
  89. van Sas, Niek. 2013. De Republiek voorbij: Over de transitie van republikanisme naar liberalisme. In Grijzenhout, van Sas, and Velema, 65–100.Google Scholar
  90. van Velzen, Peter. 2005. De ongekende ministeriële verantwoordelijkheid: Theorie en praktijk, 1813–1840. Nijmegen.Google Scholar
  91. van Zanten, Jeroen. 2004. Schielijk, Winzucht, Zwaarhoofd en Bedaard: Politieke discussie en oppositievorming, 1813–1840. Amsterdam.Google Scholar
  92. Velema, Wyger. 2006. Lodewijk Napoleon en het einde van de republikeinse politiek. In Het Koninkrijk Holland, 1806–1810. Special issue, De negentiende eeuw 30 (3–4): 147–158.Google Scholar
  93. Velema, Wyger. 2007. Republicans: Essays on Eighteenth-Century Dutch Political Thought. Leiden: Brill.Google Scholar
  94. Velema, Wyger. 2013. Republikeinse democratie: De politieke wereld van de Bataafse Revolutie, 1795–1798. In Grijzenhout, van Sas and Velema 2013, 27–63.Google Scholar
  95. Verschaffel, Tom. 1987. Beeld en geschiedenis: Het Belgische en Vlaamse verleden in de Belgische boekillustraties. Turnhout.Google Scholar
  96. Verschaffel, Tom. 1996. Passé compose. Geschiedschrijving in België in de Franse Tijd. De Achttiende Eeuw 28: 47–59.Google Scholar
  97. Verschaffel, Tom. 1998. De hoed en de hond. Geschiedschrijving in de Zuidelijke Nederlanden, 1715–1794. Hilversum.Google Scholar
  98. Vosters, Rik, and Janneke Weijermars, eds. 2011. Taal, cultuurbeleid en natievorming onder Willem I. Brussel: Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten.Google Scholar
  99. Weijermars, Janneke. 2012. Stiefbroeders. Zuid-Nederlandse letteren en natievorming onder Willem I, 1814–1834. Hilversum.Google Scholar
  100. Wils, Lode. 1997. Het Verenigd Koninkrijk van koning Willem I (1815–1830) en de natievorming. Bijdragen en mededelingen betreffende de geschiedenis der Nederlanden 112 (4): 502–516.Google Scholar
  101. Wils, Lode. 1999. De twee Belgische Revoluties. In Nationalisme in België: Identiteiten in beweging, 1780–2000, ed. Kas Deprez and Louis Vos, 43–50. Antwerp.Google Scholar
  102. Witte, Els. 1973. Politieke machttstrijd in en om de voornaamste Belgische steden, 1830–1848. 2 Vols. Brussels.Google Scholar
  103. Witte, Els. 2001. Op zoek naar het natiegevoel in België. Enkele kanttekeningen bij “Les racines de Belgique” van Jean Stengers. Wetenschappelijke Tijdingen 60 (3): 176–187.Google Scholar
  104. Witte, Els. 2006a. De constructie van België, 1828–1847. Leuven.Google Scholar
  105. Witte, Els. 2006b. Het natiebegrip in het Zuidelijk krantendiscours aan de vooravond van de Belgische opstand. Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden 121 (2): 222–239.Google Scholar
  106. Witte, Els. 2014. Het Verloren Koninkrijk: Het harde verzet van de Belgische orangisten tegen de revolutie 1828–1850. Antwerp: De Bezige Bij.Google Scholar
  107. Witte, Els. 2016. Tweehonderd jaar Verenigd Koninkrijk der Nederlanden: tussen verdeeld herdenken en vernieuwend herschrijven. Belgisch Tijdschrift in Filologie en Geschiedenis 94: 277–312.Google Scholar

Copyright information

© The Author(s) 2018

Authors and Affiliations

  1. 1.Radboud University NijmegenNijmegenThe Netherlands

Personalised recommendations