The God Worshipper Movement in Serbian Society in the Twentieth Century: Emergence, Development, and Structures

  • Radmila Radić
  • Aleksandra Djurić Milovanović
Chapter
Part of the Christianity and Renewal - Interdisciplinary Studies book series (CHARIS)

Abstract

This chapter is an attempt to present the formation, main characteristics, and development of the God Worshipper movement on the basis of historical sources and the press. It further seeks to offer an answer to the question of to what extent this movement was indigenous or influenced by other similar movements. The God Worshipper movement emerged in the Kingdom of Serbia in the second half of the nineteenth century. Movement received the official blessing of the Church in 1920; it quickly spread in the Kingdom of Yugoslavia and from 1932 received an ‘institutional-religious framework’. Worshippers influenced monastic life in the Serbian Orthodox Church (SOC), helping to increase the number of monks. After 1945, the God Worshipper Movement retreated underground and slowly disappeared.

Keywords

God worshipper movement Kingdom of Yugoslavia Serbian Orthodox Church 

References

Archival Sources

  1. Archive of Serbian Orthodox Church (ASOC).Google Scholar
  2. Military Archives of the Ministry of Defence of the Republic of Serbia (MA).Google Scholar
  3. Archives of Yugoslavia (AY).Google Scholar

Printed Sources

  1. “Bogomoljački pokret i sveštenstvo”. 1934. Pregled crkve eparhije žičke (PCEŽ), 11, 304–308.Google Scholar
  2. “Duhovni koncert u Pirotu”. 1933. Pravda, No. 10286, June 29, 4.Google Scholar
  3. “Godišnji izveštaj PNHZ o radu u 1933/34. god. za Sabor u m-ru Blagoveštenju u Ovčaru”. 1934. Hrišćanska zajednica (HZ), 9 –10, 9–17.Google Scholar
  4. “Izveštaj organizacije i rada NHZ u 1924. god.”. 1925. Pravoslavna hrišanska zajednica (PHZ), 1, 20–21.Google Scholar
  5. “Jedno potrebno objašnjenje. 1933. HZ, 10–11, 4.Google Scholar
  6. “Juče se razišao skup hrišćanskih zajednica, bratstava i bogomoljaca u manastiru Bogovađi”. 1928. Vreme, September 13, 7.Google Scholar
  7. “Misionarski rad Hrišć. Zajednice”. 1926. Pravoslavna hrišćanska zajednica (PHZ), 1, 18.Google Scholar
  8. “Molitveni sabori. Osvrt na molitveni sabor održan u Dalju. 1934. HZ, 6.Google Scholar
  9. “Monasi i Bogomoljački pokret”. 1934. PCEŽ, 11, Nov., 309–313.Google Scholar
  10. “Na napis `Pokret bogomoljački`”. 1924. Vesnik, 29, Nov. 20, 2.Google Scholar
  11. “Na sastanku u jednoj šumi kod Požarevca bogomoljci se zaverili da se bore protiv spekulanata”. 1940. Vreme, Sept. 29, 11.Google Scholar
  12. “Nešto o Pravoslavnim-hrišćanskim bratstvima u Bugarskoj”. 1934. HZ, 3-4, 24–28.Google Scholar
  13. “O duhovnim pojavama uopšte. 1931. Duhovni život, 5, Oct. 1, 1–9.Google Scholar
  14. “Odluka 6. svešteničke skupštine na Cetinju o bogomoljcima. 1925. PHZ, 10–11, 1–5.Google Scholar
  15. “Odluke Prvog Narodnog Pravoslavnog Sabora NHZ i SBPH”. 1926. PHZ, 11–12, 23–27.Google Scholar
  16. “Pravac rada Narodne hrišćanske zajednice u 1925. god. 1925. PHZ, 2–3, 1–3.Google Scholar
  17. “Saveti članovima N. H. Zajednice”. 1929. PHZ, 4, 1.Google Scholar
  18. “Tasina pisma”. 1898. Policijski glasnik, 21, Feb.Google Scholar
  19. “Zašto je Pr. E. Nikolaj protivnik duhovnih pojava?. 1932. Duhovni život, 4, April.Google Scholar
  20. “Završen je veliki Svešteno-narodni sabor u Žiči. Na čelo Hrišćanskog pokreta ponovo je izabran episkop g. dr. Nikolaj”. 1940. Vreme, Sept. 23.Google Scholar
  21. “Životna pravila jednog nepismenog člana naše zajednice”. 1934. HZ, 5, 13.Google Scholar
  22. Osnovna pravila i uredba Narodne Hrišćanske Zajednice. 1925. Kragujevac: Narodna Hrišćanska Zajednica.Google Scholar
  23. Aleksov, Bojan. 2006. Religious Dissent between the Modern and the National. Nazarenes in Hungary and Serbia 1850–1914. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.Google Scholar
  24. Anđelković, Miloš. 1922. Naš religiozni pokret. Vesnik Srpske Crkve, April-May, 323–326.Google Scholar
  25. Anđelković, Miloš. 1922. Otklik na poklič ‘Ne odbacujte ih!’. Glasnik srpske patrijaršije, 21, 342–343.Google Scholar
  26. Bast. (V. Stajić). 1896. Nazarenstvo sa gledišta moderne društvene nauke. Zastava, 4, Sept.Google Scholar
  27. Beleslijin, Ilija. 1904. “K pitanju o „pobožnima”. Bogoslovski glasnik, 5, 278–289.Google Scholar
  28. Bogomoljački pokret i njegov značaj, http://www.istocnik.info/index.php/78-2012-06-07-08-00-10, (Oct. 9, 2015).
  29. Bogomoljački pokret u Šabačko-valjevskoj Eparhiji sa posebnim osvrtom na period 1962–1985. godine, http://www.rastko.rs/svecovek/zajednice/index.html (July 24, 2014).
  30. Bojović, Boško. 2014. L’église Orthodoxe Serbe. Histoire - Spiritualité – Modernité. Belgrade: Balkanološki institut SANU.Google Scholar
  31. Bota, Đ. 1922. “Bogomoljci ili pobožni”. Glasnik Srpske pravoslavne patrijaršije, 9, 135–136.Google Scholar
  32. Bremer, Tomas. 1997. Vera, kultura i politika. Eklezijalna struktura i ekleziologija u Srpskoj pravoslavnoj crkvi u XIX i XX veku. Niš: Gradina.Google Scholar
  33. Byford, Jovan. 2006. Distinguishing ‘anti-Judaism’ from ‘anti-Semitism’: Recent championing of Serbian Bishop Nikolaj Velimirović. Sociologija 48 (2): 163–192.Google Scholar
  34. „Centrala NHZ“. 1929. PHZ, 7–8, 1–6.Google Scholar
  35. D., L. 1933. “Šta čita narod u Srbiji”, Težak, Dec. 15, 831.Google Scholar
  36. Dimitrijević, Vladimir. 1925a. “Promena naziva Bogomoljačkog bratstva u Kragujevcu”. Vesnik, 22, Avg. 1, 1–2.Google Scholar
  37. Dimitrijević, Steva. 1925b. “Pokret pobožnih u našem narodu”, Vesnik Srpske crkve, April, 193–200.Google Scholar
  38. Dimitrijević, Vladimir. 1926. “Bogomoljačka književnost”. Vesnik Srpske Crkve, 319–328.Google Scholar
  39. Dionisije, Archimandrite. 1929a. “Reorganizacija NHZ”. PHZ, 5–6, 5–12, 15.Google Scholar
  40. Dionisije, Archimandrite. 1929b. “Vreme je…”. PHZ, January 2–3.Google Scholar
  41. Dionisije, Jeromonah. 1927. “Nova opomena…”. PHZ, 3–4, 5–9.Google Scholar
  42. Dionisije, Jeromonah. 1930. “Još neki zaostali pogrešni pojmovi o našem pokretu”. PHZ, 4, 1–3.Google Scholar
  43. Dionisije, Jeromonah. 1932a. “Organizacija našeg pokreta”. in PHZ, 7–8.Google Scholar
  44. Dionisije, Jeromonah. 1932b. “Vođama bratstava i čitaonica”. PHZ, 2, February, 1–5.Google Scholar
  45. Dionisije, Milivojević. 1928. Zvanična Crkva i Narodna Hrišćanska Zajednica. PHZ, 9, 1–3.Google Scholar
  46. Dionisije, Milivojević. 1930. „Nešto o spiritizmu u našem narodu”. Vesnik, 18, 12 Oct., 3–4.Google Scholar
  47. Dionisije, Milivojević. 1932. “Spiritizam i Teosofija”, PHZ, Dec. 6–12.Google Scholar
  48. Đorđević, Oliver. 2011. “Duhovni sabori u Žiči i sv.vladika Nikolaj u pisanoj zaostavštini mati Ane (Adžić), igumanije manastira Vraćevšnice”. Naša prošlost, 7, 51–62.Google Scholar
  49. F., A. 1937. “Sa pokajničkog pohoda u Rasnici. I u selu Rasnici učesnici pokajničkog pohoda molili su se za zdravlje Nj. Sv. Patrijarha”. Pravda, No. 11761, July 17, 5.Google Scholar
  50. Fruškogorac, Vikentije. 1896. “Književni prikazi. ‘Nazareni’. Roman, napisao J. Tomić”. Srpski Sion, Oct. 20 and 26, 43–44; 715–718; 728–732.Google Scholar
  51. Grdanički, Damaskin. 1925. O verskom, zvanom ‘bogomoljačkom’ pokretu kod nas. Vesnik Srpske crkve, Septembar–Octobar, 543–549.Google Scholar
  52. Jevtić, Pavle. 1924. “Spiritizam”. Hrišćanski život, 2, 80–85, 3, 118–132.Google Scholar
  53. Jurišić, Radovan. 1924. “Nešto o pokretu bogomoljaca”. Glas crkve, 4, April, 238–244.Google Scholar
  54. Kaličanin, M. 1940. U manastiru Žiči počeo je juče Bogomoljački sabor, kome prisustvuje nekoliko hiljada članova pokreta. Politika, Sept. 22, 4.Google Scholar
  55. Kovačević, B. 1971. Srpski patrijarsi poslednjih pedeset godina. SPC 1920–1970, Beograd: Sveti Arhijerejskog Sinod, 465–486.Google Scholar
  56. Marinković, Živan. 1933a. Pomozite nam! HZ, 8.Google Scholar
  57. Marinković, Živan. 1933b. Posle godišnjeg sabora. PHZ, Sept. 9, 1–3.Google Scholar
  58. Marinković, Živan. 1923. Još koja reč o Bogomoljcima. Vesnik Srpske Crkve, Januar-Februar, 29–40.Google Scholar
  59. Matić, M. 1927. Vapaj pravoslavnih Srba u Rumunskom Banatu. PHZ, 11–12, 6–7.Google Scholar
  60. Medaković, Rev. Mihailo. 1924. Mogu li bogomoljci propovijedati u crkvi. Vesnik, 30, Dec. 20.Google Scholar
  61. Milivojević, Dionisije. 1930. Spiritizam i pravoslavlje. PHZ, 1.Google Scholar
  62. Milivojević, Dionisije. 1924. Nešto o poreklu i karakteru bogomoljaca. Hrišćanski život, 7–8, 352–358.Google Scholar
  63. Milivojević, Dragoljub. 1923. Pravac našega pokreta. HZ, 6 –7, 2–15.Google Scholar
  64. Milivojević, Dragoljub. 1926. „Bogomoljačka književnost”. in PHZ, 6–7, 1–11.Google Scholar
  65. Milivojević, D. 1927. Nova vera ili nova opasnost. PHZ, 8.Google Scholar
  66. Monah. 1922. Pokret bogomoljaca. Glasnik srpske patrijaršije, 16, 258.Google Scholar
  67. Nikolaj, Velimirocić. 1921. “Ne odbacujte ih!”, Glasnik Srpske pravoslavne patrijaršije, 17, 273–274.Google Scholar
  68. Nikolaj, Velimirović. 1922. “Naši‚ Bogomoljci’. Ne odbacujte ih. Jedna opomena sveštenicima”, Vesnik Srpske Crkve, March, 47−56. Google Scholar
  69. Nikolaj, Velimirović. 1931a. “Naši ‘Bogomoljci’. Ne odbacujte ih. Jedna napomena sveštenicima”, PHZ, 7, July, 1–4.Google Scholar
  70. Nikolaj, Velimirović. 1931b. „Pažnja članovima PNHZ“, PHZ, 7, July, 1–4.Google Scholar
  71. Nikolaj, Velimirović, Divan, svetijakov.org, https://sites.google.com/site/vladikanikolajvelimirovic/divan.
  72. Nikolaj, Velimirović. 1953. Divan. Biblioteka. Minhen: “Svečanik”.Google Scholar
  73. Ninković, Nedeljko. 2006. Bogomoljački pokret u okolini Donjeg Vakufa. Kupreški sabornik, 2–3, 121–125.Google Scholar
  74. Osnovna pravila Narodne hrišćanske zajednice, Kragujevac, 1925.Google Scholar
  75. Pavlović, Radoslav-Braca. 1994. Monah i mučenik Jovan Rapajić (1910–1945). Beograd.Google Scholar
  76. Pekarović, Milan. 1927. Nekoliko reči o t. zv. ‚Bogomoljcima‘. Glasnik SPP, 20, Oct. 15/28, 312.Google Scholar
  77. Petrović, M. M. 1924. Bogomoljački pokret. Vesnik, 26, Oct. 20.Google Scholar
  78. Petrović, Sava M. 1926. Bogomoljci. PCEŽ, 1, Jan., 12–16.Google Scholar
  79. Radosavljević, Jovan. 1993. Život i stradanja Žiče i Studenice pod okupatorom (1938–1945). Manastir Hilandar.Google Scholar
  80. Radić, Radmila. 2002. Država i verske zajednice 19471970, I–II. Beograd: INIS.Google Scholar
  81. Radić, Radmila. 2009. Narodna verovanja, religija i spiritizam u srpskom društvu 19. i u. prvoj polovini 20. veka. Beograd: INIS.Google Scholar
  82. Savić, Velimir. 1924. Crkva i bogomoljci. Vesnik, 24, Oct. 1, 3–4.Google Scholar
  83. “Skupština Hrišćanske Zajednice, bratstava i bogomoljaca u manastiru Bogovađi”. 1928. Vreme, Sept. 12, 5.Google Scholar
  84. Saračević, Jovan. 1928. Pogled na veru i moral naše inteligencije. PHZ, 11–12, 10–13.Google Scholar
  85. Sava, episkop šumadijski. 1996. Srpski jerarsi od devetog do dvadesetog veka. Beograd–Podgorica–Kragujevac.Google Scholar
  86. Sekulić, Milisav. 2014. Sveštenici u istoriji srpske vojske /1800-1920/. Valjevo: Hrišćanska misao.Google Scholar
  87. Slijepčević, Đoko. 1986. Istorija Srpske pravoslavne crkve. III. Keln: Iskra.Google Scholar
  88. Stefanović, Mladen. 1984. Zbor Dimitrija Ljotića 1934—1945. Beograd: Narodna knjiga.Google Scholar
  89. Sveti vladika Nikolaj. 1997. Sabrana dela, 15, Šabac: Glas crkve.Google Scholar
  90. Subotić, Dragan. Bogomoljci - hrišćanska Srbija (No. 200, April 28, 1997), http://www.pogledi.rs/;http://www.manastir-lepavina.org/vijest_cir.php?id=4930 (Oct. 21, 2015).
  91. Subotić, Dragan. 1996. Episkop Nikolaj i pravoslavni bogomoljački pokret. Beograd: Nova Iskra.Google Scholar
  92. Teofanović, Vasilije. 1921. Čuruški bogomoljci. Glasnik Srpske pravoslavne patrijaršije, 21, 351–354.Google Scholar
  93. Tomasevich, Jozo. 2002. War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration. Stanford: Stanford University Press.Google Scholar
  94. Tomić, Jaša. 1896/2006. Nazareni. Novi Sad: Prometej.Google Scholar
  95. Tufegdžić, Rev. Drag. Đ.. 1922. Naši ‚bogomoljci‘. O pokretu ‘bogomoljaca’ u Mačvi. Vesnik Srpske Crkve, May, 323–326.Google Scholar
  96. Velimirović, Nikolaj. 1939. Bogomoljci–junaci naših dana. Misionar, 5.Google Scholar
  97. Velimirović, Nikolaj. 1983. Ognjište vere u mraku današnjice. Sabrana dela, XI. Himelstir.Google Scholar
  98. Vojinović, Hrizostom Episkop braničevski. 1971. Narodna Hrišćanska Zajednica. SPC 1920–1970, Beograd: Sveti Arhijerejskog Sinod, 345–362.Google Scholar
  99. Vojinović, Hrizostom Episkop braničevski. 1991. Tihi glas. Beograd: Sveti arhijerejski sinod SPC.Google Scholar
  100. Vučković, Jovan. 1903. Pobožni ljudi, bogomoljci, ili evangeliste. Bogoslovski Glasnik, II (3), 21–41.Google Scholar
  101. Vukićević, Veselin M. 1921. Jedan lažan apostol. Nova Evropa, III, 10, Nov. 11, 306–311.Google Scholar

Copyright information

© The Author(s) 2017

Authors and Affiliations

  • Radmila Radić
    • 1
  • Aleksandra Djurić Milovanović
    • 2
  1. 1.Institute for Recent History of SerbiaBelgradeSerbia
  2. 2.Institute for Balkan Studies SASABelgradeSerbia

Personalised recommendations