Pastoral Psychology as a Point of Transfer from Systematic Theology to the Psychology of Religion

  • Heije Faber
  • Jacob A. BelzenEmail author
Part of the Path in Psychology book series (PATH)


My first encounter with the psychology of religion must have been through the man I have always considered my true teacher: H. T. de Graaf.1,2 He was a typical liberal Protestant, who did not believe in the bodily resurrection, and for whom the significance of Easter and Ascension and other Christian feast days was not fixed, but formed the subject of inquisitive contemplation. He was a great scholar, an original and independent thinker, and a man of integrity and deep faith, but he was older than Roessingh, his predecessor at the University of Leiden, who died young.3 He ­commanded the respect of the students, but did not move them as Roessingh had done. During lectures he gave the impression of being someone who was genuinely interested in many things, who was very knowledgeable, thought about things seriously, and therefore had a lot to offer, yet struggled to find an adequate way of doing this (his explanations were dry and rather uninspiring) as well as being someone who lived a deeply pious life but was unable to share this with others.


Pastoral Work Pastoral Care Religious Life Pastoral Theology Empirical Psychology 
These keywords were added by machine and not by the authors. This process is experimental and the keywords may be updated as the learning algorithm improves.


  1. Belzen, J. A. (1991). Rümke, religie en godsdienstpsychologie: Achtergronden en vooronderstellingen. [Rümke, religion and the psychology of religion]. Kampen: Kok.Google Scholar
  2. Belzen, J. A. (Ed.). (1997). Metabletica & wetenschap: Kritische bestandsopname van het werk van J.H. van den Berg. [Metabletics and Science]. Rotterdam: Erasmus.Google Scholar
  3. Belzen, J. A. (2007). Psychologie en het raadsel van de religie: Beschouwingen bij een eeuw godsdienstpsychologie in Nederland. [Psychology and the riddle of religion]. Amsterdam: Boom.Google Scholar
  4. Belzen, J. A. (2010). Beyond Freud in psychoanalytic psychology of religion? On the discussion of religion as projection. Journal of Religion in Europe, 3, 1–33.CrossRefGoogle Scholar
  5. de Graaf, H. T. (1905). Over godsdienstpsychologie [On the psychology of religion]. Teekenen des Tijds, 7, 28–38.Google Scholar
  6. de Graaf, H. T. (1914). Temperament en karakter: Inleiding tot een onderzoek naar karakter en behandeling van veroordeelden wegens landlooperij en bedelarij. [Disposition and character]. Groningen: Noordhoff.Google Scholar
  7. de Graaf, H. T. (1928). De godsdienst in het licht der zielkunde. [Religion from the perspective of psychology]. van Assen: Gorcum.Google Scholar
  8. de Groot, A. D. (1961). Methodologie: Grondslagen van onderzoek en denken in de gedragswetenschappen. [Methodology. Foundations of research and thought in the behavioral sciences]. The Hague: Mouton.Google Scholar
  9. Faber, H. (1933). De geschiedenis als theologisch probleem: Een studie naar aanleiding van Ernst Troeltsch “Der Historismus und seine Probleme”. [History as a theological question]. Arnhem: Van Loghum Slaterus.Google Scholar
  10. Faber, H. (1950–51). Onderzoek naar het voorkomen van numineuze gevoelens bij kinderen. [Research into the occurence of numinous feelings in children]. Nederlands Theologisch Tijdschrift, 5, 21–42.Google Scholar
  11. Faber, H. (1956). Over ziek zijn. [On being ill]. Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  12. Faber, H. (1961a). Pastoraal-psychologische opstellen. [Pastoral-psychological essays]. The Hague: Boekencentrum.Google Scholar
  13. Faber, H. (1961b). Pastoral care and clinical training in America: Report of a three months visit. Arnhem: Van Loghum Slaterus.Google Scholar
  14. Faber, H. (1967). Het appel van prof. Dr. J. H. van den Berg. [The appeal of Prof. Dr. J. H. van den Berg]. Wending, 22, 800–806.Google Scholar
  15. Faber, H. (1969). Geloof en ongeloof in een industrieel tijdperk: Een verkenning. [Belief and unbelief in an industrial era]. Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  16. Faber, H. (1972a). Cirkelen om een geheim. [Circling around a secret]. Meppel: Boom.Google Scholar
  17. Faber, H. (1972b). Religionspsychologie. Gütersloh: Mohn.Google Scholar
  18. Faber, H. (1972c). Psychology of religion. London: SCM.Google Scholar
  19. Faber, H. (1979). Gods glimlach: Een bundel overpeinzingen. [The smile of God. Reflections]. Hilversum: Gooi en Sticht.Google Scholar
  20. Faber, H. (1980). De zeilen strijken: Over het ouder worden Een pastoraal-psychologische visie op ouder worden in onze samenleving. [Lowering the sails. A pastoral-psychological perspective on growing older in modern society]. Hilversum: Gooi en Sticht.Google Scholar
  21. Faber, H. (1982). Zicht op de structuur van de godsdienstige ervaring: Twee boeken. [A perspective on the structure of religious experience]. Nederlands Theologisch Tijdschrift, 36, 311–331.Google Scholar
  22. Faber, H. (1984). De betekenis van de groep voor de godsdienstige ervaring. [The significance of the group for the religious experience]. Tijdschrift voor Theologie, 24, 275–290.Google Scholar
  23. Faber, H. (1985). Een nieuwe kijk op projectie als godsdienstig verschijnsel. [A fresh view on projection as a religious phenomenon]. Nederlands Theologisch Tijdschrift, 39, 110–127.Google Scholar
  24. Faber, H. (1986a). De wijsbegeerte in het licht van de psychoanalyse [Philosophy in the light of psychoanalysis]. Algemeen Nederlands Tijdschrift voor Wijsbegeerte, 78, 237–250.Google Scholar
  25. Faber, H. (1986b). De betekenis van de huidige psychoanalyse voor het inzicht in religie. [The meaning of contemporary psychoanalysis for the understanding of religion]. In J. A. van Belzen & J. M. van der Lans (Eds.), Rond godsdienst en psychoanalyse: Essays voor dr. Arnold Uleyn (pp. 9–22). Kampen: Kok.Google Scholar
  26. Faber, H. (1987). Boven de boomgrens: Op weg naar een hedendaagse spiritualiteit. [Above the treeline. Towards contemporary spirituality]. Baarn: Ten Have.Google Scholar
  27. Faber, H. (1991). Het lichtend geheim: Perspectieven in de godsdienstpsychologie. [The shining secret. Perspectives in the psychology of religion]. Baarn: Ten Have.Google Scholar
  28. Faber, H. (1993). Rekenschap van een zoektocht: Een autobiografie. [Account of a quest. An autobiography]. Baarn: Ten Have.Google Scholar
  29. Fortmann, H. M. M. (1959/1971). Wat is er met de mens gebeurd? Over de taak van een vergelijkende cultuurpsychologie. [What has happened to man? On the task of a comparative cultural psychology]. Baarn: Ambo.Google Scholar
  30. Jaspers, K. (1913). Allgemeine psychopathologie. Berlin: Springer.Google Scholar
  31. Jaspers, K. (1919). Psychologie der Weltanschauungen. Berlin: Springer.Google Scholar
  32. Mitscherlich, A. (1963). Auf dem Weg zur vaterlosen Gesellschaft: Ideen zur Sozialpsychologie. Munich: Piper.Google Scholar
  33. Roels, F. (1934–1947). Handboek der psychologie. [Handbook of psychology] (Vol. 5). Utrecht/Nijmegen: Dekker and Van de Vegt.Google Scholar
  34. Rümke, H. C. (1939). Karakter en aanleg in verband met het ongeloof. [Character and disposition in relation to unbelief]. Amsterdam: Ten Have.Google Scholar

Copyright information

© Springer Science+Business Media, LLC 2012

Authors and Affiliations

  1. 1.University of AmsterdamAmsterdamThe Netherlands

Personalised recommendations