The Politics of Human Embryo Research in Poland

Chapter
Part of the The International Library of Ethics, Law and Technology book series (ELTE, volume 9)

Abstract

In comparative surveys Poland is classified as a country where embryo research is prohibited. The starting point for this article is that such a classification is incorrect. It can be attributed to Poland’s fairly complex legal situation involving the concept of the “conceived child”, which has been the legal term for the embryo since the “war on abortion” in the 1990s and the lack of regulations concerning assisted reproductive technologies (ART). The aim of this study is to explain how the high moral and legal status of the embryo is compatible with the politics of non-decisions. The lack of regulations implies that Poland de facto functions as a country with a permissive policy design. In short, I argue that the abortion struggle has been decisive in forming the public sphere and established a hegemonic paradigm of “public morals,” thus hindering a policy-oriented discussion on bioethical dilemmas. This is compounded with a limited policy-making capacity, which makes it extremely difficult to decide on contentious issues and reinforces strategies of evading the issue altogether. This is particularly true within the biomedical policy field where specialized forms of expertise are required. An attempt to activate an “informed” discussion was made by the leftist government in 2004 enacting a so-called “societal consultation” on the use of human embryonic stem (ES) cells for research, which was triggered by Poland’s accession to the European Union. Although this consultation process was at least partly able to enhance communication between pro-lifers and research advocates, it was not able to find a compromise, which would make legislature more feasible.

Keywords

Assisted Reproductive Technology Penal Code Embryo Research Public Moral Abortion Debate 
These keywords were added by machine and not by the authors. This process is experimental and the keywords may be updated as the learning algorithm improves.

References

  1. Abels, G., K. Braun, and T. Kulawik. eds. 2003. Geschlecht und Biomedizinpolitik. Vergleichende Perspektiven. Special Issue: Österreichische Zeitschrift für Politikwissenschaft 32:3.Google Scholar
  2. Bacchi, C., and Ch. Beasley. 2002. Citizen bodies: Is embodied citizenship a contradiction in terms? Critical Social Policy 22 (2):324–352.Google Scholar
  3. Bleiklie, I., M., Goggin, and C., Rothmayr. 2004. Governing assisted reproductive technology. A cross-country comparison. London, New York: Routledge.Google Scholar
  4. Bołoz, Wojciech, and Gerhard Höver. 2002. Utylitaryzm w bioetyce.Jego założenia i skutki na przykładzie poglądów Petera Singera. Warszawa: Publikacje Centrum Ekologii i Bioetyki Kardinał Stefan-Wyszyński Universytet. German edition =Utilitarismus in der Bioetik. Münster–Hamburg–London: Litverlag.Google Scholar
  5. Brier, R. 2009. The roots of the ‘fourth republic’: Solidarity’s cultural legacy to Polish politics. East European Politics and Societies 23(1):63–85.CrossRefGoogle Scholar
  6. Chyrowicz, Barbara (ed.). 1999. Klonowanie człowieka. Fantazje, zagrożenia, nadzieje. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.Google Scholar
  7. Chyrowicz, B. 2000. Bioetyka i ryzyko. Argument ‘równi pochyłej’ w dyskusji wokół osiągnięć współczesnej genetyki. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.Google Scholar
  8. Czaczkowska, E. 2008. Tusk: wszyscy powinni mieć dostęp do in vitro. Rzeczpospoplita, 27 November, available at http://www.rp.pl/artykul/81429,225384-Tusk–wszyscy-powinni-miec-dostep-do-in-vitro-.html.
  9. Duden, B. 1994. Der Frauenleib als öffentlicher Ort. Vom Mißbrauch des Begriffs Leben. München: Luchterhand.Google Scholar
  10. Döring, M., and J., Zinken. 2005. The cultural crafting of embryonic stem cells: the metaphorical schematisation of stem cell research in the Polish and French press. Available at http://www.metaphorik.de. Accessed 26 April 2006.
  11. Elam, M., and M., Bertilsson. 2003. Consuming, engaging and confronting science: The emerging dimension of scientific citizenship. European Journal of Social Theory 6: 233–251.CrossRefGoogle Scholar
  12. Episkopat Polski. 2007. Rada do spraw rodziny, http://www.episkopat.pl/?a=dokumentyKEP&doc=20071218.
  13. EU Directive 2004/23/EC of 31 March 2004 on setting standards of quality and safety for the donation, procurement, testing, processing, preservation, storage and distribution of human tissues and cells http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:102:0048:0058:EN:PDF.
  14. EU Directive 2006/86/EC of 24 October 2006 implementing Directive 2004/23/EC as regards implementing Directive 2004/23/EC of the European Parliament and of the Council as regards traceability requirements, notification of serious adverse reactions and events and certain technical requirements for the coding, processing, preservation, storage and distribution of human tissues and cells http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/l_294/l_29420061025en00320050.pdf.
  15. Fuchs, G. 2003. Die Zivilgesellschaft mitgestalten. Frauenorganisationen im polnischen Demokratieprozess. Frankfurt/M.: Campus Verlag.Google Scholar
  16. Gal, S. and G. Kligman. eds. 2000. Reproducing gender. politics, publics, and everyday life after socialism. Princeton, NJ: Princeton University Press.Google Scholar
  17. Gaskell, G., et al. 2006. Europeans and Biotechnology in 2005: Patterns and Trends. A report to the European Commission’s Directorate-General for Research, Available at http://www.ec.europa.eu/research/press/2006/pdf/pr1906_eb_64_3_final_report-may2006_en.pdf. Accessed 18 July 2007.
  18. Gazeta Wyborcza. 2004. Gen ciekawości. In Z wybitnymi naukowcami rozmawiają dziennikarze Gazety Wyborczej. Warszawa: Prószyński i S-ka.Google Scholar
  19. Gottweis, H. 1998. Governing molecules. The discursive politics of genetic engineering in Europe and in the United States. Cambridge, MA: The MIT Press.Google Scholar
  20. Graff, A. 2009. Gender, sexuality, and nation – here and now. reflections on the gendered and sexualized aspects of contemporary Polish nationalism. In Intimate Citizenships. gender, sexualities, polities, ed. E. Oleksy. New York, London: Routledge.Google Scholar
  21. Gόrski, E. 2002. From ‘socialist’ to postmodern pluralism in Poland. East European Politics and Societies 16(1):249–277.Google Scholar
  22. Hierlemann, D. 2005. Lobbying der katholischen Kirche. Das Einflussnetz des Klerus in Polen, Vol. 211. Wiesbaden: Verlag für Sozialwissenschaften.Google Scholar
  23. Holmes, S. 1996. Cultural legacies or state collapse? Probing the postcommunist dilemma. In Postcommunism: Four perspectives, ed. M. Mandelbaum, 22–76. New York, NY: Council of Foreign Relations.Google Scholar
  24. Immergut, E.M. 1998. The theoretical core of the new institutionalism. Politics and Society 26(1):5–34.CrossRefGoogle Scholar
  25. Jacorzyński, W., and M., Kozłowski. 2005. Auf dem Weg nach (n)irgendwo: die polnische Debatte zur Stamzellforschung. In Grenzüberschreitungen: kulturelle, religiöse und politische Differenzen im Kontext der Stammzellenforschung, eds. W. Bender, Ch. Hauskeller and A. Manzei, 469–487. Münster: Agenda-Verlag.Google Scholar
  26. Jarosław, M., and W., Wróbel. 1993. Prawnokarna ochrona dziecka poczętego. Państwo i Prawo 5:35–44.Google Scholar
  27. Jasanoff, S. 2005. Designs on nature. science and democracy in Europe and the United States. Princeton, NJ: Princeton University Press.Google Scholar
  28. Just, E.M. 2008. New reproductive assemblages: Understanding, managing and ‘using’ human in vitro fertilization (IVF). PhD Dissertation, Utrecht University.Google Scholar
  29. Kaluza, A. 1998. Der polnische Parteistaat und seine politischen Gegener 1944–1956. Frankfurt/M: Vittorio Klostermann.Google Scholar
  30. Kancleria Prezesa Rady Ministrów. 2008. Raport Zespoła ds. Konwencji Bioetycznej, 28 october 2008, Warsaw.Google Scholar
  31. Katolo, A.J. 2000. Embrion ludzki, osoba czy rzecz? status i moralne prawa nienarodzonego we włoskiej literaturze teologiczno – bioetycznej po Soborze Watykańskim II. Lublin, Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne w Sandomierzu.Google Scholar
  32. KBN 2003. Stanowisko Komitetu Badań Naukowych w sprawie badań nad komórkami macierzystymi i wykorzystaniem ich w medycynie (18 September 2003). Available at <http://kbn.icm.edu.pl/komorki_macierzyste/20040126_1.html>, last accessed: 24 June 2004.
  33. Komitet Etyki w Nauce przy Prezydium PAN. 1997. Zagrożenia i mity wynikające z rozwoju genetyki. Odbitki materiałów ze wspólnej konferencji … 23 October 1996. Special Issue: Nauka 3(2).Google Scholar
  34. Korohoda, W. 2002. Inżynieria komórkowa i tkankowa na początku XXI wieku – nowe nadzieje i nowe zagrożenia. In Zagrożenia Cywilizacyjne, 123–137, Vol 5. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.Google Scholar
  35. Kończą się prace nad rekomendacjami ws. ustawy bioetycznej, Rzeczpospolita, 4 March 2009, Availabe at http://www.rp.pl/artykul/81429,271685_Koncza_sie_prace_nad_rekomendacjami_ws__ustawy_bioetycznej.html, last accessed 6e april 2009.
  36. Kramer, A.-M. 2009. The Polish Parliament and the making of politics through abortion: Nation, gender and democracy in the 1996 Liberalization Amendment Debate. International Feminist Journal of Politics 11 (1): 81–101 March.CrossRefGoogle Scholar
  37. Kubik, J. 2003. Cultural legacies of state socialism. history making and cultural-political entrepreneurship in postcommunist Poland and Russia. In Capitalism and democracy in Central and Eastern Europe: Assessing the legacy of communist rule, eds. G. Ekiert and S.E. Hanson, 317–352. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  38. Kulawik, T. 2009a. Feminist discursive institutionalism. Gender and Politics, Special Issue “Critical Perspectives on Feminist Institutionalism.” 5(2):262–271.CrossRefGoogle Scholar
  39. Kulawik, T. 2009b. Science Policy and Public Accountability in Poland. The case of embryonic stem cell research. Science and Public Policy 36(7):469–482, July.CrossRefGoogle Scholar
  40. Łuków, P. 2001. Moralne aspekty klonowania człowieka a światopglądy. Medycyna wieku rozwojowego 5(suppl 1):103–111.Google Scholar
  41. MNI, Ministry of Science and Information Technology. 2003. Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. Komórki macierzyste – życie za życie? Wykorzystywanie zarodkowych komórekmacierzystych – aspekty medyczne i etyczne (15 December).Available at http://kbn.icm.edu.pl/komorki_macierzyste/20040217.html. Accessed 24 June 2004.
  42. MNI. 2004a. Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. Komórki macierzyste – życie za życie? Wykorzystywanie zarodkowych komórek macierzystych – aspekty medyczne i etyczne (8 March). Available at http://kbn.icm.edu.pl/komorki_macierzyste/20040414.html. Accessed 24 June 2004.
  43. MNI. 2004b. Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. Komórki macierzyste – życie za życie? Wykorzystywanie zarodkowych komórek macierzystych – aspekty medyczne i etyczne (19 April). Availabe at http://www.mnii.gov.pl/_gAllery/30/95/3095.rtf. Accessed 24 June 2004.
  44. MNI. 2004c. Ministerstwo Nauki i Informatyzacji, Komórki macierzyste – życie za życie? Wykorzystywanie zarodkowych komórek macierzystych – aspekty medyczne i etyczne (23 June). Available at http://kbn.icm.edu.pl/komorki_macierzyste/. Accessed 15 September 2004.
  45. MNI. 2005. Ministerstwo Nauki i Informatyzacji, Komórki macierzyste – życie za życie? Podsumowanie Debaty. Available at <http://www.mnii.gov.pl/mnii/index.jsp?place=Lead02&news_cat_id=135&news_id=695&layout=1&page=text>, last accessed 11 August 2005.
  46. Matuchniak-Krasuska, A. 1991. Kategorie i reguły polskiego dyskursu o aborcji. In Cudze problemy. O ważność tego, co nieważne. Analiza dyskursu publicznego w Polsce, eds. M. Czyżewski, K. Dunin, and A. Piotrowski, 100–122. Warszawa: Ośrodek Badań Spotecznych.Google Scholar
  47. Medycyna wieku rozwojowego. 1999. Special Issue on Cloning 3(3), supplement. Medycyna wieku rozwojowego 2001. Special Issue on Cloning 5(1), supplement.Google Scholar
  48. Metzler, I. 2007. ‘Nationalizing embryos’: the politics of human embryonic stem cell research in Italy. BioSocieties 2(4):413–427.CrossRefGoogle Scholar
  49. Michalski, K. 2003. Technikbewertung in Polen. Tradition, Wandel, Perspektiven. In Technik-System-Verantwortung, ed. K. Kornwachs, 425–434. Münster: Lit Verlag.Google Scholar
  50. Nauka. 2003. “Nauki przyrodnicze na drodze pomiędzy bioetyką i biopolityką. Materiały z konferencji…20.5. 2002.” Special Issue: Nauka 10.Google Scholar
  51. Pawlik, W. 1991. Spór o aborcje czyli sztuka parlamenternej erystyki. In Cudze problemy. O ważność tego, co nieważne. Analiza dyskursu publicznego w Polsce, eds. Marek Czyżewski, Kinga Dunin, and Anrzej Piotrowski, 123–151. Warszawa: Ośrodek Badań Spotecznych.Google Scholar
  52. Pezda, A. 2008. In vitro w szufladzie. Gazeta Wyborcza, 6th march. Available at http://wyborcza.pl/1,87495,4814208.html
  53. Planert, U. 2000. Der dreifache Körper des Volkes: Sexualität, Biopolitik und die Wissenschaften vom Leben. Geschichte und Gesellschaft 26(H. 4, S.):539–576.Google Scholar
  54. PO nie złoży projektu ustawy o in vitro. 2009. Rzeczpospolita, 18.3. 2009, Available at http://www.rp.pl/artykul/81429,290762_Ustawa_o_in_vitro__odlozona_do_szuflady.html. Accessed 6 Apr 2009.
  55. Przestalski, A., B., Suchocki, and T., Twardowski. 2001. Poland: Arrival of the Gene Law. In Biotechnology 1996–2000, the years of controversy, eds. G. Gaskell and M.W. Bauer. London: Science Museum.Google Scholar
  56. Przyłuska-Fiszer, A. 2005. Die bioethische Diskussion über Reproduktionstechnologien und Embryonenforschung in Polen. In Hofmann, 55–84; Special Issue on Cloning, Medycyna wieku rozwojowego. 3, 3, suppl. (1999) and 5, 1, suppl. (2001).Google Scholar
  57. Raciborski, J., and J.J., Wiatr. 2005. Demokratie in Polen. Elemente des politischen Systems. Opladen: Verlag Barbara Budrich.Google Scholar
  58. Russel, A., and J., Vogler. eds. 2000. The international politics of biotechnology. Investigating global futures. Manchester University Press.Google Scholar
  59. Safjan, M. 1992. O metodach rozwiązywania dylematów bioetyki. Państwo i Prawo 5:51–59.Google Scholar
  60. Safjan, M. 2000. Nowy wspaniałym człowiek, Interview with Ewa Siedlecka and Sławomir Zagórski. Gazeta Wyborcza, Świąteczna (weekend supplement), 15–16 April, 10.Google Scholar
  61. Safjan, M. 2001. Rozwój nauk biomedychnych a granice ochrony prawnej. In Współczesne problemy bioetyki w obszare regulacji prawnych. Materiały z konferencji. …, ed. Senat R.P., 29–54, 45–46. Warszawa: Dział Wydawniczy Kancelarii Senatu, 3 April 2001.Google Scholar
  62. Safjan, M. 2003. Konwencja Bioetyczna – jej znaczenie dla kształtowania standardu prawnego. In Zastosowanie ideologii w Medycynie A Godność Osoby Ludzkiej – aspekty etyczne i prawne, ed. Polskie Towarzystwo Genetyki Człowieka, 28–42, 40. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.Google Scholar
  63. Safjan, M. 2004. Interview of the author with Marek Safjan, Constitutional Tribunal, Warsaw (1st July 2004).Google Scholar
  64. Sandor, J. ed. 2003. Society and genetic information: Codes and laws in the Genetic Era. Budapest: Central European University.Google Scholar
  65. Schmidt, V. 2008. Discursive institutionalism: The explanatory power of ideas and discourses. Annual Review of Political Science 11:303–326, June.CrossRefGoogle Scholar
  66. Staskiewicz, W. 2008. The legislative process. In Democracy in Poland 2005–2007, eds. L. Kolarska-Bobinska, J. Kucharczyk, and J. Zbieranek, 31–38. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.Google Scholar
  67. Środa, M. 2005. Hindernisse und Chancen der Moraldebatte in Polen und dieMarginalisierung der Frauen. In Biopolitik grenzenlos. Stimmen aus Polen, ed. H. Hofmann, 85–106. Herbolzheim: Centaurus Verlag.Google Scholar
  68. Twardowski, T., and A., Michalska. 2000. Dylemmaty Współczesnej Biotechnologii z perspektywy biotechnologa iprawnika. Toruń: Wydawnictwo Dom Organizatora.Google Scholar
  69. UN, United Nations General Assembly. 2005. A/59/PV.82, 59th session, 82nd plenary meeting, (8 March): 7 (Mr Zyman).Available at http://www.un.org/law/cloning/. Accessed 18 July 2006.
  70. Wiesemann, C. 2003. Wie kann über den Embryo in einer lebensweltlich angemessenen Weise gesprochen werden? Eine Kritik der Debatte um den moralischen Status des Embryo. In Verkörperte Technik – Entkörperte Frau. Biopolitik und Geschlecht, eds. S. Graumann and I. Schneider, 141–151. Frankfurt/M: Campus Verlag.Google Scholar
  71. Youval-Davis, N. 1998. Gender and Nation. London: Sage.Google Scholar
  72. Zielińska, E. (1995) ”Z problematyki wykładni przepisów karnych dotyczących ochrony płodu ludzkiego. Państwo i Prawo (2):25–29.Google Scholar
  73. Zielińska, E. 1999. Rady Bioetyczne i ich rola w rozwiązywaniu dylematów bioetyki. Prawo i Medycyna 1(2):28–37.Google Scholar
  74. Zielińska, E. 2000. Between ideology, politics, and common sense: The discourse of reproductive rights in Poland. In Reproducing gender. politics, publics, and everyday life after socialism, eds. S. Gal and G. Kligman, 23–57. Princeton, NJ: Princeton University Press.Google Scholar
  75. Zielińska, E. 2005. Der Schutz des Embryos und die Rechte der Frauen bei der Reproduktion in Polen. In Biopolitik grenzenlos. Stimmen aus Polen, ed. H. Hofmann, 216, 21–31. Herbolzheim: Vcentaurus Verlag.Google Scholar
  76. Ziemer, K., and C., Matthes. 2004. Das politische system polens. In Die Politischen Systeme Osteuropas, ed. W. Ismayr aktualisierte und überarbeitete Auflage, Vol. 2, 189–246. Opladen: Leske+Budrich.Google Scholar

Copyright information

© Springer Science+Business Media B.V. 2012

Authors and Affiliations

  1. 1.Södertörn UniversityStockholmSweden

Personalised recommendations