Advertisement

De ideale leraar

Een historisch perspectief op het belang van kennis voor het leraarschap
  • Hilda Amsing
  • Mineke van Essen
Chapter

Abstract

De ideale onderwijzer van nu is interpersoonlijk, pedagogisch, vakinhoudelijk, didactisch en organisatorisch competent. Hij sluit aan bij behoeften en capaciteiten van leerlingen, zorgt voor een veilig klimaat in zijn klas, kan goed communiceren met collega's en ouders, en reflecteert op eigen opvattingen en bekwaamheid. Deze karakterisering is afkomstig van de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (SBL) die in opdracht van de minister de bekwaamheidseisen voor leraren formuleerde, op basis van een inventarisatie van opvattingen uit de beroepsgroep zelf (Stichting Beroepskwaliteit Leraren, 2004). Volgens de SBL is de ideale leraar veelzijdig, maar – zo blijkt ook uit de SBL-weergave van het leraarschap – een leraar hoeft geen schaap met vijf poten te zijn. Het hebben van vakinhoudelijke kennis wordt niet zo hoog gewaardeerd. In het document ontbreekt namelijk een omschrijving van het kennisniveau van de schoolvakken waarover de leraar minimaal dient te beschikken en ook ontbreekt een uitspraak over culturele geletterdheid of algemene vorming in brede zin, waarin kennis van samenleving, kunst en geschiedenis een belangrijke rol speelt (zie ook Van Essen & Timmerman, 2008). Er is, met andere woorden, nauwelijks aandacht voor wat, soms badinerend, declaratieve kennis wordt genoemd, kennis van begrippen en feiten, waarbij het erom gaat dat je weet dat iets zo is, om ‘knowing that’ (Boekaerts & Simons, 1995; Shavelson, Araceli Ruiz-Primo & Wiley, 2005).

Preview

Unable to display preview. Download preview PDF.

Unable to display preview. Download preview PDF.

Literatuur

  1. Amsing, H.T.A. (2004). Didactiek zonder persoon. Leon van Gelder over de persoonlijke factor in het didactisch handelen (1958). In D. Leyder, B. Vanobbergen & N. Vansieleghem (red.), Opvoeding: een (on)persoonlijke aangelegenheid. Bijdragen aan de 11de Landelijke Pedagogendag (pp. 20–27). Amsterdam: SWP.Google Scholar
  2. Andel, A. van (red.) (1954). Een eeuw van zorg en zegen. Gedenkboek uitgegeven ter herdenking van honderd jaar Vereniging van Christelijke Onderwijzers. Meppel: Ten Brink.Google Scholar
  3. Bakker, N., Boekholt, P., Crombrugge, H. van, Depaepe, M., & Simon, F. (red.). (2001). Reformpedagogiek in België en Nederland. Jaarboek voor de geschiedenis van opvoeding en onderwijs. Assen: Koninklijke Van Gorcum.Google Scholar
  4. Bevelander, C. (1954). De cultureel-maatschappelijke vorming van de onderwijzer. Vernieuwing van opvoeding en onderwijs, 12, 148–151.Google Scholar
  5. Bij het eeuwfeest der Haarlemmer Rijkskweekschool 1862–1962; tien jaar Kweekschoolwet 1952–1962. (1964). Groningen: Wolters.Google Scholar
  6. Boekaerts, M., & Simons, P.R.J. (1995). Leren en instructie. Psychologie van de leerling en het leerproces. Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  7. Boeke, C. (1946a). Verslag landelijk congres te Utrecht op 24, 25 en 26 april 1946. Vernieuwingsraad.Google Scholar
  8. Boeke, C. (1946b). Onderwijsvernieuwingsrapport: rapport aangeboden aan de Nederlandse regering door de Vernieuwingsraad voor het onderwijs.Google Scholar
  9. Boekholt, P.Th.F.M., & Booy, E.P. de (1987). Geschiedenis van de school in Nederland vanaf de middeleeuwen tot aan de huidige tijd. Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  10. Brinksma, J.D. (1981). Van Gelder en het paedagogisch centrum van de NOV. In B.P.M. Creemers (red.), Onderwijskunde als opdracht. Een bundel artikelen over de ontwikkelingen in de onderwijskunde bij het afscheid van L. van Gelder als hoogleraar aan de Rijksuniversiteit te Groningen (pp. 130–149). Groningen: Wolters-Noordhoff,.Google Scholar
  11. Brugsma, B. (1838). Kort overzicht van de leer der opvoeding, door het onderwijs in de lagere scholen. Groningen: Zuidema.Google Scholar
  12. Carlgren, I., Handal, G., & Vaage, S. (red.). (1994). Teachers' minds and actions: research on teachers' thinking and practice. Londen: The Falmer Press.Google Scholar
  13. Christelijke Normaalschool te Zetten 1864–1914. (z.j.).Google Scholar
  14. Clark, C.M., & Peterson, P.L. (1986). Teachers' Thought Processes. In M.C. Wittrock (red.), Handbook of research on teaching. Third Edition (pp. 255–298). New York: Macmillan Publishing Company.Google Scholar
  15. Combs, A.W. (1965). The professional education of teachers: a perceptual view of teacher preparation. Boston: Allyn and Bacon Inc.Google Scholar
  16. Creemers, B., Peters, T., & Reynolds, D. (red.). (1989). School effectiveness and schoolimprovement: proceedings of the second international congress Rotterdam 1989. Amsterdam: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  17. Deinum, J.F., Maandag, D.W., Hofman,W.H.A., & Buitink, J. (2005). Aspecten van opleiden in de school. Een vergelijkend internationaal overzicht. Den Haag: Onderwijsraad.Google Scholar
  18. Dochy, F., & Nickmans, G. (2005). Competentiegericht opleiden en toetsen. Theorie en praktijk van flexibel leren. Utrecht: Lemma.Google Scholar
  19. Essen, M. van (2006). Kwekeling tussen akte en ideaal. De opleiding tot onderwijzer(es) vanaf 1800. Amsterdam: SUN.Google Scholar
  20. Essen, M. van (2008). De mythe van de knappe meester. Over de betekenis van kennis op de pabo. In S. Goorhuis-Brouwer, M. van Essen, B. Levering & G. van der Werf (red.), Mythes in het onderwijs (pp. 83–95). Amsterdam: SWP.Google Scholar
  21. Essen, M. van, & Timmerman, G. (2004). Geen feminisering zonder professionalisering. In M. D'Hoker & M. Depaepe (red.), Op eigen vleugels. Liber amicorum prof. Dr. An Hermans (pp. 327–337). Antwerpen/Apeldoorn: Garant.Google Scholar
  22. Essen, M. van, & Timmerman, G. (2008). Better than before or back to the beginning? A History of and Comparative Reflection on the ‘New Education Paradigm’ for Dutch Primary Teacher Education. In J. Ax & P. Ponte (red.), Critiquing Praxis. Conceptual and Empirical Trends in the Teaching Profession (pp. 47–66). Rotterdam/Taipei: Sense Publishers.Google Scholar
  23. Gelder, L. van, Peters, J.J., Oudkerk Pool, Th.& Sixma, J. (red.) (1973). Didactische Analyse Werk-en Studieboek 2. Groningen: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  24. Gelder, L. van, Peters, J.J., Oudkerk Pool, Th., & Sixma, J. (red.) (1974). Didactische Analyse 3a. Algemeen gedeelte. Groningen: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  25. Gelder, L. van, Peters, J.J., Oudkerk Pool, Th.& Sixma, J. (red.) (1975). Didactische Analyse. Informatie en achtergronden. Groningen: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  26. Gielen, J.J., & Strasser S. (1957). Grondbeginselen ener opvoedkunde. Voor de Tweede Leerkring. 's- Hertogenbosch: Malmberg.Google Scholar
  27. Hogeschool van Amsterdam (2008). Opleiden in de school. Intensief kennismaken in de praktijk. Amsterdam: Hogeschool van Amsterdam.Google Scholar
  28. Jansen, J. (1963). Naar een hogere pedagogische school. De Nederlandse onderwijzersopleiding ver-geleken met die in Duitsland. Amsterdam:Meulenhoff. Stichting onderwijs oriëntatie: Serie Verdiept Inzicht nr. 14.Google Scholar
  29. Kieviet, F.K. (1979). Inleiding. In F.K. Kieviet (red.), Nieuwe methoden in de opleiding van onderwijsgevenden (pp. 1–16). Groningen: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  30. Klinken, L. van (1946a). Noodzakelijke voorwaarden van Schoolhervorming en Onderwijsvernieuwing. Kampen: Kok.Google Scholar
  31. Klinken, L. van (1946b). Wijsgerige achtergronden van de paedagogische verscheidenheid bij het lager onderwijs in Nederland in de 20ste eeuw. Kampen: Kok. Proefschrift Universiteit Amsterdam VU.Google Scholar
  32. Kock, A. de (2004). Arranging learning environments for new learning. Educational theory, practical knowledge, and every day practice. Ridderkerk: Offsettdrukkerij Ridderprint.Google Scholar
  33. Kwakman, K., & Berg, E. van den (2004). Professionele ontwikkeling als kennisontwikkeling door leraren: naar een betere interactie tussen praktijk en theorie. VELON, 25, 7–12.Google Scholar
  34. Laban, P., & Ligtvoet, J.C. (1928). Lager Onderwijswet 1920, met aanteekeningen, ontleend aan de officieele stukken der Staten-Generaal, aan administratieve beslissingen en aan de litteratuur. Alphen aan den Rijn: N. Samson.Google Scholar
  35. Lierop, J.W. van (1971). Ten geleide. Pedagogische Studiën, 48, 189–193.Google Scholar
  36. Meester, A. (1954). De geest van de nieuwe Kweekschoolwet. Vernieuwing van opvoeding en onderwijs, 12, 140–144.Google Scholar
  37. Milligen, G. van (1869). Toespraak bij de heropening der lessen aan de Rijkskweekschool voor onderwijzers te Groningen, den 1sten september 1969. Overdruk uit de Nieuwe Bijdragen, september 1869.Google Scholar
  38. Meulen, Jr. van der (1950). Terwille van ‘onze’ kinderen. Purmerend: Muusses.Google Scholar
  39. Onderwijsraad (2006a). Versteviging van kennis in het onderwijs. Verkenning. Den Haag: Onderwijsraad.Google Scholar
  40. Onderwijsraad (2006b). Waardering voor het leraarschap. Advies. Den Haag: Onderwijsraad.Google Scholar
  41. Opleiding van de onderwijzer in de nieuwe kweekschool. Rapport over de opleiding van de onderwijzer in de tweede leerkring der kweekschool, uitgebracht door een commissie van de Katholieke Paedagogische Vereniging aan den Bond van r.k. Kweekscholen (z.j.). 's-Gravenhage: Katholiek pedagogisch bureau voor het lager onderwijs.Google Scholar
  42. Nutsinstituut voor Volkontwikkeling. (1920). De nieuwe kweekschool en opleidingsschool. Rapport uitgebracht aan het Nutsinstituut voor volksontwikkeling. Amsterdam: Nutsuitgeverij.Google Scholar
  43. Renes, P.B. (1969). Recrutering en selectie van leerkrachten voor het lager onderwijs in Nederland. Groningen: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  44. Rombouts, S. (1933). De opvoeders. Katholieke Pedagogiek deel 1. Tilburg: Drukkerij van het r.k.jongensweeshuis.Google Scholar
  45. Roos, A. de (1947). Achtergronden van de onderwijsvernieuwing. Uitgave van de paedagogische commissie van de N.O.V. Groningen: J.B. Wolters' Uitgeversmaatschappij.Google Scholar
  46. Scheerens, J., & Bosker, R. (1997). The foundations of educational effectiveness. Oxford: Pergamon.Google Scholar
  47. Schuyt, K., & Taverne, E. (2004). Dutch culture in a European perspective. 1950 Prosperity and welfare. Assen: Royal van Gorcum.Google Scholar
  48. Shavelson, R.J., Araceli Ruiz-Primo, M., & Wiley, E.W. (2005). Windows of the mind. Higher education 49, 413–430.CrossRefGoogle Scholar
  49. Stichting Beroepskwaliteit Leraren (2004). In bekwame handen. Bekwaamheidseisen voor leraren (cd-rom). Stichting Beroepskwaliteit Leraren.Google Scholar
  50. Torff, B., & Sternberg, R.J. (red.). (2001). Understanding and teaching the intuitive mind: student and teacher learning. Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates.Google Scholar
  51. Verloop, N. (1995). De leraar. In J. Lowyck & N. Verloop (red.), Onderwijskunde. Een kennisbasis voor professionals (pp. 109–150). Groningen: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  52. Verloop, N. (2003). De leraar. In N. Verloop & J. Lowyck (red.), Onderwijskunde. Een kennisbasis voor professionals (pp. 194–248). Groningen/Houten: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  53. Vermunt, J.D.H.M. (2006). Docent van deze tijd: Leren en laten leren. Utrecht: Rijksuniversiteit Utrecht. Oratie.Google Scholar
  54. Vos, J., & Linden, J. van der (2004). Waarvan akte. Geschiedenis van deMO-opleidingen, 1912–1987. Assen: Koninklijke Van Gorcum.Google Scholar
  55. Vries, G. de (2004). De opleiding van de christelijke onderwijzer. Het karakter van de protestantschristelijke onderwijzersopleidingen, in het bijzonder in Friesland 1880–1980. Leeuwarden: Fryske Akademy.Google Scholar
  56. Vugt, J. van (1994). Broeders in de katholieke beweging. De werkzaamheden van vijf Nederlandse onderwijscongregaties van broeders en fraters, 1840–1970. Nijmegen: kdc/ksc.Google Scholar
  57. Wardekker, W. (2006). Onderwijs met pedagogische kwaliteit. In G. Geerdink, M. Volman & W. Wardekker (red.), Pedagogische kwaliteit in de basisschool. Baarn: HBuitgevers.Google Scholar
  58. Wirtz, Czn, J.C. (1916). Onbevredigende bevrediging. Meppel: Ten Brink.Google Scholar
  59. Wolthuis, J. (1981). Onderwijsvakorganisatie. Overzicht van het optreden van de algemene vakorganisaties in en om het onderwijs. Amsterdam: Uitgeverij SUA.Google Scholar
  60. Zee, S. van der (2005). Onderwijzen tussen kunst en kunde. Het beeld van de ideale leerkracht in het onderwijsleerpakket ‘Didactische Analyse’. Scriptie Rijksuniversiteit Groningen.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij 2009

Authors and Affiliations

  • Hilda Amsing
  • Mineke van Essen

There are no affiliations available

Personalised recommendations