Advertisement

18 Verstandelijke beperking

  • Albert Ponsioen
  • Jan Plas

Samenvatting

De hulpverlening heeft in elk tijdsgewricht haar eigen etiquetteboekjes met daarin de goedgekeurde, correcte termen en de termen die absoluut niet meer kunnen. Zo zijn aanduidingen als ‘debiel’ en ‘imbeciel’ uit den boze, ook al waren dat lange tijd nog de officiële benamingen in psychiatrische classificatiesystemen zoals de DSM (APA, 2004). De term ‘verstandelijk gehandicapt’ is ook niet meer vanzelfsprekend, men spreekt tegenwoordig liever van een ‘verstandelijke beperking’. Nog beter zou het volgens sommigen zijn te spreken over ‘mensen met mogelijkheden’. Deze trend heeft echter ook weer bezwaren opgeleverd, omdat de nieuwe termen te verhullend zouden zijn, te veel de problemen ontkennen. De waarheid ligt zoals vaak ergens in het midden: het gaat om mensen die hun beperkingen hebben maar die in andere opzichten over mogelijkheden beschikken. Een term die of alleen de beperkingen of alleen de mogelijkheden benadrukt schiet per definitie tekort.

Literatuur

  1. Aalsvoort, G.M. van der (2000). De ontwikkeling van kinderen. In G.M. van der Aalsvoort & A.J.J.M. Ruijssenaars (Red.), Jonge risicokinderen. Achtergronden, onderkenning, aanpak en praktijk. Rotterdam: Lemniscaat.Google Scholar
  2. Albrecht, G., & Slot, W. (1999). Competentiegericht werken met licht verstandelijk gehandicapte kinderen. Handleiding voor het werken in residentiële groepen. Duivendrecht: PI Research.Google Scholar
  3. American Psychiatric Association/Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (2004). Diagnostische Criteria van de DSM-IV-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fourth edition, text revision. DSM-IV-TR). Lisse: Harcourt Book Publishers.Google Scholar
  4. Bleeker, J.K., Beek, D.T., & Molen, H.T. van der (1990). Effecten van een sociaal redzaamheidsprogramma voor zwakbegaafde jongeren, II. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 29, 309-324.Google Scholar
  5. Bleichrodt, N., Drenth, P.J.D., Zaal, J.N., & Resing, W.C.M. (1987). Revisie Amsterdamse Kinder Intelligentie Test. Handleiding. Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  6. Bon, W.H.J. van (1982). Handleiding Taaltest voor Kinderen, TvK. Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  7. Collin, P.J.L., Boer, H., Vogels, A., & Curfs, I.M.G. (2005). Psychose bij kinderen met het Prader-Willi syndroom. Tijdschrift voor Psychiatrie, 47, 325-328.Google Scholar
  8. Crone, E.A. (2004). Het brein in ontwikkeling: consequenties voor zelfregulatie. Neuropraxis, 5, 131-137.Google Scholar
  9. Curfs, L., Schrander-Stumpel, C., & Didden, R. (2006). Lichte verstandelijke beperking: een klinisch-genetische invalshoek. In R. Didden (Red.), In perspectief. Gedragsproblemen, psychiatrische stoornissen en lichte verstandelijke beperking (pp. 41-51). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  10. Das, J.P., Naglieri, J.A., & Kirby, J.R. (1994). Assessment of cognitive processes (the PASS theory of intelligence). Boston: Allyn and Bacon.Google Scholar
  11. Dekker, M., Douma, J., Ruiter, K. de, & Koot, J. (2006). Aard, ernst, comorbiditeit en beloop van gedragsproblemen en psychische stoornissen bij kinderen en jeugdigen met een verstandelijke beperking. In R. Didden (Red.), In perspectief. Gedragsproblemen, psychiatrische stoornissen en lichte verstandelijke beperking (pp. 21-40). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  12. Didden, R., Korzilius, H., Oorschouw, W. van, & Sturmey, P. (2007). Behavioral treatment of challenging behaviors in individuals with mild mental retardation: meta-analysis of single-subject research. American Journal on Mental Retardation, III, 290-298.Google Scholar
  13. Dodge, K.A., & Rabiner, D.L. (2004). Returning to roots: on social information processing and moral development. Child Development, 75, (4), 1003-1008.Google Scholar
  14. Došen, A. (2005). Psychische stoornissen, gedragsproblemen en verstandelijke handicap. Een integratieve benadering bij kinderen en volwassenen. Assen: Koninklijke Van Gorcum.Google Scholar
  15. Douma, J.C.H., Kersten, M.C.O., Koopman, H.M., Schuurman, M.I.M., et al. (2001). Het ‘meten’ van kwaliteit van bestaan van mensen met een verstandelijke handicap. Nederlands Tijdschrift voor de Zorg aan Verstandelijk Gehandicapten, 27, 17-36.Google Scholar
  16. Dumont, J.J. (1971). Leerstoornissen 1. Theorie en model. Rotterdam: Lemniscaat.Google Scholar
  17. Eilander, H., & Haasteren, N. van (1998). Niet-aangeboren hersenletsel. In M.M. de Regt, J. de Moor & A. Mulders, Kinderrevalidatie (pp. 267-296). Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  18. Eldik, M.C.M. van, Schlichting, J.E.P.T., Lutje Spelberg, H.C., et al. (1995). Reynell Test voor Taalbegrip. Nijmegen: Berkhout.Google Scholar
  19. Embregts, P.J.C.M. (2000). Reliability of the child behavior checklist for the assessment of behavioral problems of children and youth with mild mental retardation. Research in Developmental Disabilities, 21, 31-41.Google Scholar
  20. Embregts, P.J.C.M. (2003). Using self-management, video feedback, and graphic feedback to improve sociale behaviour of youth with mild mental retardation. Education and Training in Developmental Disabilities, 38, 105-116.Google Scholar
  21. Evers, A., Vliet-Mulder, J.C. van, & Groot, C.J. (2000). Documentatie van tests en testresearch in Nederland. Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  22. Evenhuis, H.M., Theunissen, M., Denkers, I., Verschuure, H., et al. (2001). Prevalence of visual and hearing impairment in a Dutch institutionalized population with intellectual disability. Journal of Intellectual Disability Research, 45, 457-464.Google Scholar
  23. Ferretti, R.P., Cavalier, A.R., Murphy, M.J., & Murphy, R. (1993). The self-management of skills by persons with mental retardation. Research in Developmental Disabilities, 14, 189-205.Google Scholar
  24. Greenspan, S. (1999). A contextual perspective on adaptive behavior. In R.L. Schalock (Ed.), Adaptive behavior and its measurement. Washington: AAMR.Google Scholar
  25. Gunzburg, H.C. (1973). Sociale vaardigheid voor geestelijk gehandicapten. Rotterdam: Lemniscaat.Google Scholar
  26. Happé, J.F.G.E., & Frith, U. (1995). Theory of mind in autism. In E. Schopler & G.B. Mesibov (Eds.), Learning and cognition in autism (pp. 177-197). New York: Plenum Press.Google Scholar
  27. Janssen, C., & Schuengel, C. (2006). Gehechtheid, stress, gedragsproblemen en psychopathologie bij mensen met een lichte verstandelijke beperking: aanzetten voor interventie. In R. Didden (Red.), In perspectief. Gedragsproblemen, psychiatrische stoornissen en lichte verstandelijke beperking (pp. 67-84). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  28. Klinkenberg, E., & Kooij, A.P. (2005). Technische handleiding WAIS-III. Amsterdam: Harcourt Test Publishers.Google Scholar
  29. Koch, P. (2005). Geen gebrek. Over psychiatrie en mensen met een verstandelijke beperking. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  30. Kort, W., Schittekatte, M., Dekker, P.H., et al. (2005) WISC-III-NL, Wechsler Intelligence Scale for Children, derde editie NL. Handleiding en Verantwoording. Amsterdam: Harcourt Test Publishers.Google Scholar
  31. Kraijer, D.W., Bildt, A.A. de, Sytema, S., & Minderaa, R.B. (2003). De Vineland-Z. De Vineland Adaptive Behavior Scales genormeerd voor kinderen en jeugdigen met een verstandelijke beperking. Nederlands Tijdschrift voor de Zorg aan Verstandelijk Gehandicapten, 29 (4), 76-93.Google Scholar
  32. Kraijer, D.W., & Kema, G.N. (1994). SMZ, Schaal voor Motoriek-Z. Handleiding. Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  33. Kraijer, D.W., Kema, G.N., & Bildt, A.A. de (2004). SRZ/SRZ-i, Sociale Redzaamheidsschalen. Handleiding. Amsterdam: Harcourt Test Publishers.Google Scholar
  34. Kraijer, D.W., & Kema, G.N. (2004). Sociale Redzaamheidsschaal-Z voor hoger niveau, SRZ-P. Handleiding. Vierde, uitgebreide uitgave. Amsterdam: Harcourt Assessment.Google Scholar
  35. Kraijer, D.W., & Plas, J.J. (2006). Handboek psychodiagnostiek en beperkte begaafdheid. Amsterdam: Harcourt Assessment B.V.Google Scholar
  36. Kraijer, D.W. (2006). Mensen met een lichte verstandelijke beperking: psychodiagnostisch een tussencategorie. In R. Didden (Red.), In perspectief. Gedragsproblemen, psychiatrische stoornissen en lichte verstandelijke beperking (pp. 53-66). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  37. Luckasson, R., Borthwick-Duffy, S., Buntinx, W., Coulter, D., Craig, P., Reeve, A., Schalock, R., Snell, M., Spitalnik, D., Spreat, S., & Tassé, M. (2002). Mental retardation: definition, classification and systems of supports, 10th edition. Washington, DC: AAMR.Google Scholar
  38. Luit, J.E.H. van, Kroesbergen, E.H., & Naglieri, J.A. van (2005). Utility of the PASS Theory and Cognitive Assessment System for Dutch children with and without ADHD. Journal of Learning Disabilities, 38 (5), 434-439.Google Scholar
  39. Luteijn, F., & Barelds, D.P.H. (2004). GIT2. Groninger Intelligentie Test 2. Amsterdam: Harcourt Test Publishers.Google Scholar
  40. Matson, J.L., Smiroldo, B.B., Hamilton, M., & Baglio, C.S. (1997). Do anxiety disorders exist in persons with severe and profound mental retardation? Research in Developmental Disabilities, 18, 39-44.Google Scholar
  41. Meulen, B.F. van der, Ruiter, S.A.J., Lutje Spelberg, H.C., & Smrkovsky, M. (2002). BSID-II-N., Bayley Ontwikkelings Schalen 1-42 maanden. Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  42. Misra, A. (1992). Generalization of social skills through self-monitoring by adults with mild mental retardation. Exceptional Children, 6, 495-507.Google Scholar
  43. Molen, M. van der, & Wessels, M. (1998). Zelf (kunnen) kiezen, dus gelukkig? Keuzevrijheid, keuze-competentie en welbevinden bij licht verstandelijk gehandicapte en zwakbegaafde mensen. Doctoraal werkstuk. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam.Google Scholar
  44. Moonen, X.M.H. (2006). Verblijf, beeld en ervaringen van jongeren opgenomen in een orthopedagogisch centrum voor jeugdigen met een lichte verstandelijke handicap. Dissertatie Universiteit Utrecht. Maastricht: Datawyse.Google Scholar
  45. Mulder, J.L., Dekker, R., & Dekker, P.H. (2005). K-SNAP. Kaufman-Neuropsychological Screening. Nederlandstalige bewerking. Leiden: PITS.Google Scholar
  46. Neutel, R.J., Meulen, B.F. van der, & Lutje Spelberg, H.C. (1996). GOS 2½-4½. Groningse Ontwikkelingsschalen. Handleiding. Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  47. Nieuwenhuijzen, M. van, Bijman, E.R., Lamberix, I.C.W., Wijnroks, L., & Matthys, W. (2001). Handleiding voor de SPT-MLK (Manual for the SPT-MID). Utrecht: Universiteit Utrecht, Department of Special Education.Google Scholar
  48. Nieuwenhuijzen, M. van (2004). Social information processing in children with mild intellectual disabilities (Sociale informatieverwerking van kinderen met lichte verstandelijke beperkingen). Dissertatie. Utrecht: Universiteit Utrecht.Google Scholar
  49. Nieuwenhuijzen, M. van, Orobio de Castro, B., & Matthys, W. (2006). Problematiek en behandeling van LVG-jeugdigen. Een literatuuroverzicht. Nederlands Tijdschrift voor de Zorg aan Verstandelijk Gehandicapten, 32 (4), 211-229.Google Scholar
  50. Olijve, M., & Nieuwland, R. van (2000). De methodiek van IOG-LVG en IPG-LVG. Groningen/Assen: Hulp aan Huis Groningen/Drenthe/Twente.Google Scholar
  51. Oosterhuis, H. (2000). Klinische neurologie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  52. Ottem, E. (2002). Do the Wechsler scales underestimate the difference between verbal and performance abilities in children with language-related disorders? Scandinavian Journal of Psychology, 43, 291-298.Google Scholar
  53. Ponsioen, A.J.G.B., & Molen, M.J. van der (2002). Cognitieve vaardigheden van licht verstandelijk gehandicapte kinderen en jongeren. Een onderzoek naar mogelijkheden. Ermelo: Landelijk Kenniscentrum LVG.Google Scholar
  54. Ponsioen, A.J.G.B. (2005). De waarde van een IQ-score bij kinderen met een lichte verstandelijke beperking. Kind en Adolescent Praktijk, 4 (2), 65-70.Google Scholar
  55. Ponsioen, A.J.G.B., Pesch, W., & Harder, P. (2006). Licht verstandelijk gehandicapte kinderen en de hardnekkige mythe van een IQ-score. Onderzoek & Praktijk. Tijdschrift van het Landelijk Kenniscentrum LVG Utrecht, jaargang 4 (1), 29-34.Google Scholar
  56. Rutter, M., O’Connor, T.G., & the ERA Study Team (2004). Are there biological programming effects for psychological development? Findings from a study of Romanian adoptees. Developmental Psychology, 40, 81-94.Google Scholar
  57. Schrojenstein Lantman-de Valk, H.M.J. van, & Heurn-Nijsten, E.W.A. van (2002). Prevalentieonderzoek: mensen met een verstandelijke beperking in Nederland. Maastricht : Onderzoeksinstituut ExTra.Google Scholar
  58. Soenen, S.M.A., Dijkxhoorn, Y.M., & Berckelaar-Onnes, I.A. van (2003). LVG in beeld; van profilering naar zorgaanbod binnen Come ON, Mobile & Bison. Leiden: Universiteit Leiden.Google Scholar
  59. Steene, G. van der, Bos, A., & Wechsler, D. (1995). Wechsler preschool and primary scales of intelligence. Nederlandstalige uitgave. Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  60. Steerneman, P., Pelzer, H., & Muris, P. (1995). Een ’theory-of-mind’-training bij sociaal-immature kinderen. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, Kinderpsychiatrie en Klinische Kinderpsychologie, 20, 170-178.Google Scholar
  61. Steerneman, P. (2003). TOM-test (druk 3). Apeldoorn: Maklu-Uitgevers nv.Google Scholar
  62. Verhoeven, L., & Vermeer, A. (2001). Taaltoets Alle Kinderen. Arnhem: Cito-groep.Google Scholar
  63. Verhoeven, W.M.A., & Tuinier (1999). Neuropsychiatrische diagnostiek. In W.M.A. Verhoeven, S. Tuinier & L.M.G. Curfs (Red.), Diagnostiek en behandeling van gedragsproblemen bij verstandelijk gehandicapten (pp. 35-46). Houten/Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  64. Verpoorten, R.A.W., Noens, I., & Berckelaer-Onnes, I.A. van (2004). ComVoor, Voorlopers in Communicatie. Leiden: PITS.Google Scholar
  65. Verschueren, K., & Koomen, H.M.Y. (2007). Handboek diagnostiek in de leerlingenbegeleiding. Apeldoorn: Garant Uitgevers nv.Google Scholar
  66. VOBC-LVG (2006). Vereniging Orthopedagogische Behandelcentra/Landelijk Kenniscentrum LVG Kerncijfers Juni 2006. Utrecht: PricewaterhouseCoopers.Google Scholar
  67. Wallander, J.L., Dekker, M.C., & Koot, H.M. (2003). Psychopathology in children and adolescents with intellectual disability: measurement, prevalence, course, and risk. Issues in studying. International Review of Research in Mental Retardation, 26, 93-134.Google Scholar
  68. Weelden, J. van (1988). Moeilijk lerende kinderen. Rotterdam: Lemniscaat.Google Scholar
  69. Wijnroks, L. (2006). Hechting bij kinderen. In P. Stor & H. Storsbergen (Red.), Onveilig gehecht of een hechtingsstoornis. Het onderkennen van hechtingsproblematiek bij mensen met een verstandelijke beperking. Utrecht: LKNG/NIZW Zorg/Uitgeverij Lemma BV.Google Scholar
  70. Willems, J.B.H.G., & Verpoorten, R.A.W. (1996). Handleiding bij het Communicatie Profiel-Z. (CPZ). Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  71. Zeeuw, J. de, Dekker, R., & Resing, W.C.M. (2004). Algemene Psychodiagnostiek I. Testmethoden. Achtste druk, geheel herzien. Leiden: PITS.Google Scholar

Aanbevolen literatuur

  1. Cranenburgh, B. van (2004). Neurorevalidatie. Uitgangspunten voor therapie en training na hersenbeschadiging. Maarssen: Elsevier Gezondheidszorg.Google Scholar
  2. Didden, R. (2006). In perspectief. Gedragsproblemen, psychiatrische stoornissen en lichte verstandelijke beperking. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  3. Stor, P., & Storsbergen, H. (2006). Onveilig gehecht of een hechtingsstoornis. Het onderkennen van hechtingsproblematiek bij mensen met een verstandelijke beperking. Utrecht: LKNG/NIZW Zorg/Uitgeverij Lemma BV.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij 2008

Authors and Affiliations

  • Albert Ponsioen
  • Jan Plas

There are no affiliations available

Personalised recommendations