Advertisement

11 Vroege socialisatieproblemen

  • Joop Bosch

Samenvatting

In hun ontwikkeling tot volwassene hebben kinderen een lange weg te gaan. Vooral in de eerste twee levensjaren heeft er een intensieve wisselwerking plaats tussen rijpings- en leerprocessen. Kinderen moeten leren om zelf te eten, drinken, maar ook om zelf hun behoeften (uitscheidingsfuncties) te leren beheersen. Ook hun slaapritme verandert sterk in die eerste levensjaren. De leerprocessen in deze levensfase zijn sterk afhankelijk van de voortgang in hun fysiologische rijping. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de eerste belangrijke sociale vaardigheden die jonge kinderen te leren hebben om op eigen benen te kunnen staan. Dit vroege losmakingproces van hun primaire verzorger (meestal de moeder) wordt binnen hun ontwikkeling de eerste autonomiefase naar volwassenheid genoemd. Doorgaans verlopen deze ontwikkelingen geleidelijk en zonder problemen. Toch gaat dat niet altijd zo. In deze bijdrage zal vooral worden ingegaan op de problemen rond het slapen, de voeding en de zindelijkheid.

Literatuur

  1. Achenbach, S.A., & Edelbrock, C. (1991). Manual for the Child Behavior Checklist and Profile. Burlington, VT: University of Vermont, Department of Psychiatry.Google Scholar
  2. American Psychiatric Association (1994). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th edition (DSM-IV). Washington, DC: APA.Google Scholar
  3. Beer, R. (2001). Behandeling van bedplassen. In E. de Haan e.a. (red), Directieve therapie bij kinderen en adolescenten, 2de druk (pp. 113-129). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  4. Bentovim, A. (1970). The clinical approach of feeding disorders in childhood. Journal of Psychosomatic Research, 14, 267-276.Google Scholar
  5. Berk, L.E. (2003). Child Development, 6th edition. New York: Pearson Education, Inc.Google Scholar
  6. Beunderman, R., & Bosch, J.D. (2003). Enuresis en encopresis: een bespreking van de state of the art aan de hand van het artikel van Mikkelsen (2001). Kinderpsychotherapie, 30, 1, 6-16.Google Scholar
  7. Birch, L. (1999). Development of food preferences. Annual Review of Nutrition, 19, 41-62.Google Scholar
  8. Bosch, J.D. (2001). Behandeling van encopresis. In E. de Haan e.a. (red), Directieve therapie bij kinderen en adolescenten, 2de druk (pp. 130-143). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  9. Bosch, J.D., Hoogstraten, W.A. van, & Brink, L.T. ten (1995). Gedragsbeoordeling van kinderen met encopresis. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 34, 511-522.Google Scholar
  10. Bosch, J.D., Brink, L.T. ten, Loo, Chr. van, & Hirasing, R.A. (1995). Bedplassen: een probleem apart? Gedragsbeoordeling van kinderen met enuresis nocturna. Gedrag en Gezondheid, 23, 5, 191-200.Google Scholar
  11. Bosch, J.D. (1995). Encopresis. In W.T.A.M. Everaerd, e.a. (red), Handboek Klinische Psychologie, afl.5, D2000 (pp. 1-21) Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  12. Bosch, J.D. (1993). Functionele incontinentiestoornissen bij kinderen: enuresis en encopresis. In P.J.M. Prins (red), Gedragstherapie bij kinderen en jeugdigen. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  13. Bosch, J.D., & Lijftogt, N. (1992). Problemen rond zindelijkheid overdag: instructie voor ouders, deel 1. Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  14. Bosch, J.D., & Legtenberg, M.G.J. (1992). Voedselconsumptie-onderzoek bij obese kinderen: evaluatie van methoden en resultaten. Voeding, 53, 134-138.Google Scholar
  15. Brazelton, T.B. (1962). A child-oriented approach to toileting. Pediatrics, 29, 121-128.Google Scholar
  16. Fergusson, D.M., & Woodward, L.J. (1999). Breast-feeding and later psychosocial adjustment. Paediatric and Perinatal Epidemiology, 13, 144-157.Google Scholar
  17. Gregory, A.M., Caspi, A., Eley, T.C., Moffit, T.E., O’Connor, T.G., & Poulton, R. (2005). Prospective longitudinal associations between persistent sleep problems in childhood and anxiety and depression in adulthood. Journal of Abnormal Child Development, 33, 157-163.Google Scholar
  18. Hagekuhl, B., Bohlin, G., & Rydell, A.M. (1997). Maternal sensitivity, infant temperament and the development of early feeding problems. Infant Mental Health Journal, 18, 92-106.Google Scholar
  19. Hoecke, E. van, Fruyt, F. de, Clercq, B. de, Hoebeke, P., & VandeWalle, J. (2006) Internalizing and externalizing problem behavior in children with nocturnal and diurnal enuresis: a Five Factor Model perspective. Journal of Pediatric Psychology, 31, 460-468.Google Scholar
  20. Johnston, B.D., & Wright, J.A. (1993). Attentional dysfunction in children with encopresis. Developmental and Behavioral Pediatrics, 14, 381-385.Google Scholar
  21. Lam, P., Hiscock, H., & Wake, M. (2003). Outcomes of infant sleep problems: a longitudinal study of sleep, behavior and maternal well-being. Pediatrics, 111, 203-207.Google Scholar
  22. Largo, R.H., & Stutzle, W. (1977). Longitudinal study of bowel and bladder control by day and night in the first six years of life, I: Epidemiology and interactions between bowel and bladder control. Developmental Medicine and Child Neuroloy, 19, 598-606.Google Scholar
  23. Lindberg, L., Bohlin, G., & Hagekuhl, B. (1996). Interactions between mothers and infants showing food refusal. Infant Mental Health Journal, 17, 334-347.Google Scholar
  24. Linscheid, Th.M., Budd, K.S., & Rasnake, L.K. (2003). Pediatric feeding problems. In M.C. Roberts (Ed), Handbook of Pediatric Psychology, 3rd edition (pp. 481-498). New York: The Guilford Press.Google Scholar
  25. Linscheid, T.R. (2006). Behavioral treatments for pediatric feeding disorders. Behavior Modification, 30, 6-23.Google Scholar
  26. Macias, M.M., Roberts, K.M., Saylor, C.F., & Fussell, J.J. (2006). Toileting concerns, parenting stress and behavior problems in children with special health care needs. Clinical Pediatrics, 45, 415-422.Google Scholar
  27. Manikam, R., & Perman, J.A. (2000). Pediatric feeding disoders. Journal of Clinical Gastroenterology, 30, 34-46.Google Scholar
  28. Mikkelsen, E.J. (2001). Enuresis and encopresis: ten years of progress. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 40, 1146-1158.Google Scholar
  29. Morell, J.M.B. (1999). The Infant Sleep Questionnaire: A new tool to assess infant sleep problems in clinical and research purposes. Child Psychology and Psychiatry Review, 4, 20-26.Google Scholar
  30. Nikolopoulou, M., & St James-Roberts, I. (2003). Preventing sleeping problems in infants who are at risk of developing them. Archives of Diseases in Childhood, 88, 108-111.Google Scholar
  31. Owens, J.L., France, K.G., & Wiggs, L.(1999). Behavioural and cognitive-behavioural interventions for sleep disorders in infants and children: a review. Sleep Medicine Reviews, 3, 281-302.Google Scholar
  32. Paavonen, E.J., Almquist, F., Tamminen, T., Moilanen, I., Piha, J., Räsänen, E., & Aronen, E.T. (2002). Poor sleep and psychiatric symptoms at school: an epidemiological study. European Child & Adolescent Psychiatry, 11, 10-17.Google Scholar
  33. Plas, R.N. van der (1998). Clinical management and treatment options in children with defecation disorders. Academisch Proefschrift. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam.Google Scholar
  34. Ramchandani, P., Wiggs, L., Webb, V., & Stores, G. (2000). A systematic review of treatments for settling problems and night waking in young children. BMJ, 320, 209-213.Google Scholar
  35. Richman, N. (1981). A community survey of characteristics of one- to two-year olds with sleep disruptions. Journal of the American Academy of Child Psychiatry, 20, 281-291.Google Scholar
  36. Sadeh, A. (2004). A brief screening questionaire for infant sleep problems: validation and findings for an internet sample. Pediatrics, 113, 570-577.Google Scholar
  37. Streisand, R., & Efron, L.A. (2003). Pediatric sleep problems. In M.C. Roberts (Ed), Handbook of Pediatric Psychology, 3rd edition (pp. 578-598). New York: The Guilford Press.Google Scholar
  38. Taylor, S. (1995). Health Psychology, 3rd edition. New York: McGraw-Hill.Google Scholar
  39. Thurnström, M. (1999). Severe sleep problems among infants in a normal population in Sweden: prevalence, severity and correlates. Acta Pediatrica, 88, 1356-1363.Google Scholar
  40. Wake, M., Morton-Allen, E., Poulakis, Z., Hiscock, H., Gallagher, S., & Oberklaid, F. (2006). Prevalence, stability and outcomes of cry-fuss and sleep problems in the first 2 years of life: prospective community-based study. Pediatrics, 117, 836-842.Google Scholar
  41. Wilson, D.K., & Evans, A.E. (2003). Health promotion in children and adolescents: an integration of psychosocial and environmental approaches. In M.C. Roberts (Ed), Handbook of Pediatric Psychology, 3rd edition (pp. 69-83). New York: The Guilford Press.Google Scholar
  42. Zuckerman, B., Stevenon, J., & Bailey, V. (1987). Sleep problems in early childhood: continuities, predictive factors and behavioral correlates. Pediatrics, 80, 664-671.Google Scholar

Aanbevolen literatuur

  1. Voor een uitgebreider overzicht van interventies bij slaapstoornissen wordt verwezen naar het overzicht van Owens e.a., (1999).Google Scholar
  2. Voor een uitgebreider overzicht van interventies bij voedingsstoornissen wordt verwezen naar het recente overzicht van Linscheid (2006).Google Scholar
  3. Voor een vollediger overzicht van interventies bij zindelijkheidsproblemen (enuresis én encopresis) volstaat nog steeds het overzicht van Bosch (1993).Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij 2008

Authors and Affiliations

  • Joop Bosch

There are no affiliations available

Personalised recommendations