Advertisement

Verwardheid

  • K. van der Meer
  • T. W. D. P. van Os

Verwardheid is een verstoring van het psychisch functioneren waarbij ongeordendheid in het gedrag van de patiënt centraal staat. Een patiënt die in de war is, kan zijn aandacht niet bij het gesprek houden, is onsamenhangend in zijn denken en doen, gedesoriënteerd in plaats en/of persoon en is vaak angstig en onrustig. Het beeld ontwikkelt zich dikwijls in korte tijd. Het is een indrukwekkende gebeurtenis voor de patiënt en zijn omgeving. De arts wordt geconfronteerd met een emotionerende en onoverzichtelijke toestand. Voor de arts is het meestal ook een moeilijke situatie. Men verwacht van hem dat hij handelend optreedt, terwijl hij nog in onzekerheid verkeert over wat er precies aan de hand is. Ook zijn eigen gevoelens van onzekerheid en machteloosheid spelen een rol van betekenis.1 Wat te doen?

Preview

Unable to display preview. Download preview PDF.

Unable to display preview. Download preview PDF.

Literatuur

  1. 1.
    Westing IFM van, Vries H de, Feyen W, et al. Acute psychiatrie in de huisartspraktijk: Angst en onrust. Modern Medicine 2000; 3: 110–116Google Scholar
  2. 2.
    Lipowski ZJ Delirium in the eldery patient. N Engl J Med 1989; 20: 578–582Google Scholar
  3. 3.
    Inouye SK. Delirium in hospitalized older patients. J Geriatr Psychiatry Neurol 1998; 11: 118–125PubMedGoogle Scholar
  4. 4.
    Folstein MF, Bassett SS, Romanoski AJ, et al. The epidemiology of delirium in the community: the Eastern Baltimore Mental Health Survey. Int Psychogeriatr 1991; 3: 169–176PubMedCrossRefGoogle Scholar
  5. 5.
    Martin NJ, Stones J, Young JE, et al. Development of delirium: a prospective cohort study in a community hospital. Int Psychogeriatr 2000; 12: 117–127PubMedCrossRefGoogle Scholar
  6. 6.
    Hemert AM van, Mast RC van der, Hengeveld MW, et al. Exces mortality in general hospital patients with delirium: a 5-year follow-up of 519 patients seen in psychiatric consultation. J Psychosom Res 1994; 38: 339–346PubMedCrossRefGoogle Scholar
  7. 7.
    Albronda T, Bruijns E, Willekens FLA. Diagnosen en ontslagbestemmingen van patiënten opgenomen wegens psychisch disfunctioneren op een afdeling geriatrie. Ned Tijdschr Geneeskd 1996; 140: 1993–1196PubMedGoogle Scholar
  8. 8.
    Olde Rikkert MGM, Lisdonk EH van de. ABC voor analyse van acute verwardheid bij ouderen. Huisarts Wet 2001; 44: 291–296Google Scholar
  9. 9.
    Hertogh CMPM, Eikelenboom P. Delirium bij ouderen en DSM: is er nu helderheid over verwardheid? Tijdschr Gerontol Geriatr 1995; 26: 51–56PubMedGoogle Scholar
  10. 10.
    DSM-IV Patiëntenzorg. Diagnostiek en classificatie van psychische stoornissen voor de geneeskunde. Lisse: Swets en Zeitlinger; 1996.Google Scholar
  11. 11.
    Werf GTh van der, Smith RJA, Stewart RE, et al. Spiegel op de huisarts. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen, Disciplinegroep Huisartsgeneeskunde; 1998.Google Scholar
  12. 12.
    Lisdonk EH van, Bosch WJHM van den, Huygen FJA, et al. Ziekten in de huisartspraktijk. Utrecht: Wetenschappelijke uitgeverij Bunge; 1990.Google Scholar
  13. 13.
    Afdeling Sociale Geneeskunde, afdeling Psychiatrie, afdeling Huisartsgeneeskunde. Regioproject Nijmegen 2: Psychiatrische morbiditeit in de regio. Nijmegen: Katholieke Universiteit Nijmegen; 1999.Google Scholar
  14. 14.
    Lamberts H. In het huis van de huisarts: Verslag van het Transitieproject. Lelystad: Meditekst; 1991.Google Scholar
  15. 15.
    Francis J, Martin D, Kapoor WN. A prospective study of delirium in hospitalised elderly. JAMA 1990; 263: 1097–1101PubMedCrossRefGoogle Scholar
  16. 16.
    Litaker D, Locala, FK, Bronson DL, et al. Preoperative risk postoperative delirium. Gen Hosp Psychiatry 2001; 23: 84–89PubMedCrossRefGoogle Scholar
  17. 17.
    Elie M, Cole MG, Primeau FJ, et al. Delirium risk factors in elderly hospitalized patients. J Gen Intern Med 1998; 13: 204–212PubMedCrossRefGoogle Scholar
  18. 18.
    Schor JD, Levkoff SE, Lipsitz LA, et al. Risk factors for delirium in hospitalized elderly. JAMA 1992; 26: 827–831CrossRefGoogle Scholar
  19. 19.
    Elie M, Rousseau F, Cole M, et al. Prevalence and detection of delirium in elderly emergency department patients. CMAJ 2000; 163: 977–981PubMedGoogle Scholar
  20. 20.
    Levkoff SE, Evans DA, Liptzin B, et al. J. Delirium. The occurence and persistance of symptoms among elderly hospitalized patients. Arch Intern Med 1992; 152: 334–340PubMedCrossRefGoogle Scholar
  21. 21.
    Marcantonio ER, Flacker JM, Wright RJ, et al. Reducing delirium after hip fracture: a randomized trial. J Am Geriatr Soc 2001; 49: 516–522PubMedCrossRefGoogle Scholar
  22. 22.
    Williams-Russo P, Sharrock NE, Mattis S, et al. Cognitive effects after epidural vs general anesthesia in older adults. A randomized trial. JAMA 1995; 274: 44–50PubMedCrossRefGoogle Scholar
  23. 23.
    Dai YT, Lou MF, Yip PK, et al. Risk factors and incidence of postoperative delirium in elderly Chinese patients. Gerontology 2000; 46: 28–35PubMedCrossRefGoogle Scholar
  24. 24.
    Pfitzenmeyer P, Musat A, Lenfant L, et al. Postoperative cognitive disorders in the elderly. Presse Med 2001; 30: 648–652PubMedGoogle Scholar
  25. 25.
    Crul BJ, Hulstijn W, Burger IC. Influence of the type of anaesthesia on post-operative subjective physical well-being and mental function in elderly patients. Acta Anaesthesiol Scand 1992; 36: 615–620PubMedCrossRefGoogle Scholar
  26. 26.
    Williams-Russo P, Urquhart BL, Sharrock NE, et al. Post-operative delirium: predictors and prognosis in elderly orthopedic patients. J Am Geriatr Soc 1992; 40: 759–767PubMedGoogle Scholar
  27. 27.
    Martin M, Figiel G, Mattingly G, et al. ECT-induced interictal delirium in patients with a history of a CVA. J Gertiatr Psychiatry Neurol 1992; 5: 149–155Google Scholar
  28. 28.
    Verhagen EH, Eliel MR, Graeff A de, et al. Sedatie in de laatste levensfase. Ned Tijdschr Geneeskd 1999; 143: 2601–2603PubMedGoogle Scholar
  29. 29.
    Lawlor PG, Gagnon B, Mancini IL, et al. Occurence, causes and outcome of delirium in patients with advanced cancer: a prospective study. Arch Intern Med 2000; 160: 786–794PubMedCrossRefGoogle Scholar
  30. 30.
    Weinrich S, Sarna L. Delirium in the older person with cancer. Cancer 1994; 74(Suppl): 2079–2091PubMedCrossRefGoogle Scholar
  31. 31.
    Breibart W, Strout D. Delirium in the terminally ill. Clin Geriatr Med 2000; 16: 357–372CrossRefGoogle Scholar
  32. 32.
    Rahkonen T, Luukkainen-Markkula R, Paanila S, et al. Delirium episode as a sign of undetected dementia among community dwelling elderly subjects: a 2 year follow up study. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2000; 69: 519–521PubMedCrossRefGoogle Scholar
  33. 33.
    Marcantonio ER, Juarez G, Goldman I. The relationship of postoperative delirium with psychoactive medications. JAMA 1994; 272: 1518–1522PubMedCrossRefGoogle Scholar
  34. 34.
    Tune LE, Bylsma FW. Benzodiazepine-induced and anticholinergic-induced delirium in the elderly. Int Psychogeriatr 1991; 3: 397–408PubMedCrossRefGoogle Scholar
  35. 35.
    Young BK, Camicioli R, Ganzini L. Neuropsychiatric adverse effects of antiparkinsonian drugs. Drugs Aging 1997; 1: 367–383CrossRefGoogle Scholar
  36. 36.
    Gray SL, Lai KV, Larson EB. Drug-induced cognition disorders in the elderly: incidence, prevention and management. Drug Saf 1999; 21: 101–122PubMedCrossRefGoogle Scholar
  37. 37.
    Moore AR, O’Keeffe ST. Drug-induced cognitive impairment in the elderly. Drugs Aging 1999; 15: 15–28PubMedCrossRefGoogle Scholar
  38. 38.
    Waard JA van, Mast RC van der. Een delirium? Opname in het algemeen ziekenhuis, niet in het psychiatrische. Ned Tijdschr Geneeskd 2000; 144: 913–915Google Scholar
  39. 39.
    Stroomer-van Wijk AJM, Kamperman KM. Ned Tijdschr Geneeskd 2000; 144: 1422–3Google Scholar
  40. 40.
    Mensink HJ, Heeren TJ. Delier in het verpleegtehuis. Ned Tijdschr Geneeskd 1995; 139: 257–259PubMedGoogle Scholar
  41. 41.
    Rahkonen T, Luukkainen-Markkula R, Paanila S, et al. R. Systematic intervention for supporting community care of elderly people after a delirium episode. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2000; 69: 519–521PubMedCrossRefGoogle Scholar
  42. 42.
    Zayas EM, Grossberg GT. The treatment of psychosis in late life. J Clin Psychiatry 1998; 59 Suppl 1: 5–10PubMedGoogle Scholar
  43. 43.
    Flacker JM, Marrcantonio ER. Delirium in the elderly. Optimal management. Drugs Aging 1998; 13: 119–130PubMedCrossRefGoogle Scholar
  44. 44.
    Carter GL, Dawson AH, Lopert R. Drug-induced delirium. Incidence, management and prevention. Drug Saf 1996 Oct; 15(4): 291–301PubMedCrossRefGoogle Scholar
  45. 45.
    Bross MH, Tatum NO. Delirium in the elderly patient. Am Fam Physician 1994; 50: 1325–1332PubMedGoogle Scholar
  46. 46.
    Francis J, Kapoor WN. Prognosis after hospital discharge of older medical patients with delirium. J Am Geriatr Soc 1992; 40: 601–606PubMedGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2007

Authors and Affiliations

  • K. van der Meer
    • 1
  • T. W. D. P. van Os
    • 2
  1. 1.Rijksuniversiteit GroningenGroningen
  2. 2.Academisch ZiekenhuisGroningen

Personalised recommendations