Advertisement

Keuzen in de zorg

  • H. A. M. J. ten Have
  • R. H. J. ter Meulen
  • E. van Leeuwen
Chapter

In de gezondheidszorg is er steeds minder evenwicht tussen de behoefte aan zorg en de beschikbare middelen. Dat betekent dat telkens keuzen gemaakt moeten worden: tussen welke zorg wel verleend wordt en welke niet, tussen wat eerst gedaan moet worden en wat tot later kan worden uitgesteld, tussen patiënten die wel in aanmerking komen voor behandeling en patiënten voor wie dat helaas niet of nog niet geldt. Die keuzen zijn vaak noodgedwongen omdat er beperkingen zijn in onze mogelijkheden. Door tekort aan donororganen kan bijvoorbeeld niet elke patiënt met een transplantatie worden geholpen. Ook is de beschikbare tijd beperkt zodat niet alle patiënten voldoende aandacht krijgen en er soms lange wachttijden zijn. De laatste jaren doen zich echter steeds vaker keuzeproblemen voor omdat de financiële middelen beperkt zijn. In dit hoofdstuk worden de ethische problemen besproken die samenhangen met de noodzaak tot het maken van keuzen als gevolg van schaarste.

Preview

Unable to display preview. Download preview PDF.

Unable to display preview. Download preview PDF.

Noten en literatuur

  1. 1.
    J. Takken, J.J. Polder, W.J.Meerding, G.J.Kommer, L.J. Stolker: Kosten van ziekten in Nederland, RIVM, Bilthoven, 2002.Google Scholar
  2. 2.
    A. van den Berg Jeths, M.J.J.C. Poos,.J.A.M. Hulshof, J.C. Jager: ‘De invloed van de bevolkingssamenstelling op ziektelast en zorgvoorzieningen; Ramingen tot 2005’. In: Commissie Keuzen in de Zorg: Kiezen en Delen. Achtergrondstudies. DOP, ’s-Gravenhage, 1991.Google Scholar
  3. 3.
    Gezondheidsraad: Medisch handelen op de tweesprong. Den Haag, 199l.Google Scholar
  4. 4.
    Commissie Keuzen in de Zorg: Kiezen en Delen. DOP, Rijswijk, 199l.Google Scholar
  5. 5.
    M.A.M. Pijnenburg: Verdelen van gezondheidszorg. Een bezinning vanuit christelijk perspectief. Kerckebosch, Zeist, 1991.Google Scholar
  6. 6.
    D. Callahan: What Kind of Life. The Limits of Medical Progress. Georgetown University Press, Washington DC, 1996 (2nd edition).Google Scholar
  7. 7.
    Dit schema is overgenomen uit: Commissie Keuzen in de Zorg: Kiezen en Delen. Advies in hoofdzaken. Rijswijk, 199l.Google Scholar
  8. 8.
    R. ter Meulen, J. van der Made. ‘The extent and limits of solidarity in Dutch health care’. International Journal of Social Welfare 2000; 9: 250–260.CrossRefGoogle Scholar
  9. 9.
    G. A. van der Wal, ‘Solidariteit, hoe en waarom? Over de betekenis van solidariteit bij de bekostiging van de gezondheidszorg’. In: F.C.L.M. Jacobs en G.A. van der Wal: Medische schaarste en menselijk tekort. Ambo, Baarn, 1988. Reeks Gezondheidsethiek. Nummer 3: p. 79–111.Google Scholar
  10. 10.
    R.H.J. ter Meulen, H.A.M.J. ten Have: Samen kiezen in de zorg. Het voorbeeld Oregon. Ambo, Baarn, 1992.Google Scholar
  11. 11.
    De omschrijving van de criteria volgt de tekst van de Commissie Keuzen in de Zorg in haar rapport Kiezen en Delen. Advies in hoofdzaken, Rijswijk, 1991: p. 39–40.Google Scholar
  12. 12.
    David L. Sackett, William M.C. Rosenberg, J.A. Muir Gray, R. Brian Haynes, W. Scott Richardson: ‘Evidence based medicine: what it is and what it isn’t’. British Medical Journal 1996; 312: 71–72.PubMedGoogle Scholar
  13. 13.
    R. ter Meulen en D. Dickenson: ‘Into the Hidden World Behind Evidence Based Medicine’. Health Care Analysis 2002; 10: 231–241.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  14. 14.
    Th. van Vliet Vlieland: ‘Managing Chronic Disease: Evidence based medicine or Patient centred medicine’. Health Care Analysis 2002; 10: 289–298.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  15. 15.
    T. Hope: Editorial. ‘Evidence-Based Medicine and Ethics’. Journal of Medical Ethics 1995; 21(5): 259–260.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  16. 16.
    G. den Hartogh: ‘Levens wegen’. Wijsgerig Perspectief 1987; 28: 73–80.Google Scholar
  17. 17.
    D. Wikler: ‘Personal Responsibility for Illness’. In: D. Vandeveer, T. Regan: Health Care Ethics. Temple University Press, Philadelphia (PA), 1987: p. 326–358.Google Scholar
  18. 18.
    Commissie Keuzen in de Zorg: O.c. (noot 7): p. 27.Google Scholar
  19. 19.
    D. Callahan: Setting Limits: Medical Goals in an Aging Society. Simon & Schuster, New York, 1987.Google Scholar
  20. 20.
    N. Daniels: Am I My Parents’ Keeper? An Essay on Justice Between the Young and the Old. Oxford University Press, Oxford, 1988; T.M. Smeeding (ed): Should Medical Care Be Rationed By Age? Rowman & Littlefield, Totowa (NJ), 1987.Google Scholar
  21. 21.
    E. Borst-Eilers: ‘Leeftijd als criterium’. In: J.KM. Gevers, J.H. Hubben (red.): Grenzen aan de zorg; zorgen aan de grens. Liber amicorum voor prof dr. H.J.J. Leenen. Samson H.D. Tjeenk Willink, Alphen a/d Rijn, 1990: p. 66–72.Google Scholar
  22. 22.
    J. Harris: The value of life. An introduction to medical ethics. Routledge & Kegan Paul, London/New York, 1985.Google Scholar
  23. 23.
    A.A. Scitovsky, A.M. Capron: ‘Medical care at the end of life: the interaction of economics and ethics’. Annual Review of Public Health 1986; 7: 59–75; D.W. Jahnigen, R.H. Binstock: ‘Economic and Clinical Realities: Health Care for Elderly People’. In: R.H. Binstock, S.G. Post: Too Old for Health Care? John Hopkins University Press, Baltimore/London, 199l: p. 13–43; A.A. Scitovsky: ‘Medical care in the last twelve months of life: the relation between age, functional status, and medical expenditures’. Milbank Memorial Fund Quarterly/Health and Society 1988; 66: 640–660.Google Scholar
  24. 24.
    Gezondheidsraad: Wie is oud? Gezondheidsraad, ’s-Gravenhage, 1998.Google Scholar
  25. 25.
    D.W. Jahnigen, R.H. Binstock: ‘Economic and Clinical Realities. Health Care for Elderly People’. In: R.H. Binstock, S.G. Post (eds.): Too old for Health Care? Controversies in Medicine, Law, Economics and Ethics. Baltimore/London, 1991: 13–43.Google Scholar
  26. 26.
    J. Kilner: Who Lives? Who dies? Yale University Press, New Haven (CT), 1990.Google Scholar
  27. 27.
    H. Maarse: ‘The politics of waiting lists in Dutch health care’. Eurohealth 2002/2003; 8: 27–29.Google Scholar
  28. 28.
    R. ter Meulen, H. Maarse: ‘De Diagnose Behandelings Combinatie. Een gevaar voor de solidariteit?’ TGE 2003; 13: 25–27.Google Scholar

Ter verdere lezing

  1. 29.
    Commissie Keuzen in de Zorg: Kiezen en Delen. Advies in hoofdzaken. Rijswijk, 199l.Google Scholar
  2. 30.
    J. Kilner: Who lives? Who dies? Yale University Press, New Haven (CT), 1990.Google Scholar
  3. 31.
    Health Care Analysis, Special Issue on Ethical issues of Evidence Based Medicine, Volume 10(4), 2002.Google Scholar
  4. 32.
    R. ter Meulen,W. Arts, R. Muffels (eds.), Solidarity in Health and Social Care in Europe. Philosophy and Medicine, Vol 69. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, 2001.Google Scholar
  5. 33.
    J.A. Muir Gray, Evidence-based health care Churchill Livingstone, New York, 1996.Google Scholar
  6. 34.
    M. Verkerk, De mythe van de leeftijd. Ethische kwesties rondom het ouderenbeleid. Meinema, ’s-Gravenhage, 1990.Google Scholar
  7. 35.
    A. Wagemakers, P. van der Wijk, P. Francissen (red.), Wanneer is het leven te kostbaar? Leeftijd en kosteneffectiviteit in de gezondheidszorg. Boom, Amsterdam, 2000.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2006

Authors and Affiliations

  • H. A. M. J. ten Have
  • R. H. J. ter Meulen
  • E. van Leeuwen

There are no affiliations available

Personalised recommendations