Advertisement

Communist Modernization? Economic Development of Poland Under State Socialism (1945–1989)

  • Piotr Koryś
Chapter

Abstract

This chapter concerns the period of state socialism. Firstly, it deals with the rise and institutionalization of state socialism (1945–1970). The problem of dislocation of the state (lost and “regained” lands) and resettlement of people (mass forced migrations in 1940s–1950s, of both Poles and Germans) is discussed. The process of industrialization is discussed, as well as the resulting societal and economic structural changes. Then, the crisis and collapse of state socialism (1970–1989) are presented. Author discusses the sources of recurrent socio-economic crises, workers’ protests, and the role of the Solidarność Movement. Author also analyses new social processes: the formation of a communist ruling class, communist (under)urbanization, mass labour emigration, and the rise of grey and black markets. He analyses the consequences of communism for social cohesion, class relations, and economic development. The idea of communist, non-market, state-led modernization and attempts undertaken towards its implementation are also presented.

References

  1. Bałtowski, M. (2009). Gospodarka socjalistyczna w Polsce: geneza – rozwój – upadek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.Google Scholar
  2. Berend, T. I. (1998). Central and Eastern Europe, 1944–1993: Detour from the periphery to the periphery. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  3. Berend, T. I. (2009). From the Soviet bloc to the European Union: The economic and social transformation of Central and Eastern Europe since 1973. Cambridge, UK and New York: Cambridge University Press.CrossRefGoogle Scholar
  4. Biuro Odszkodowań Wojennych. (1947). Sprawozdanie w przedmiocie strat i szkód wojennych Polski w latach 1939–1945. Warszawa: Biuro Odszkodowań Wojennych przy Prezydium Rady Ministrów.Google Scholar
  5. Borkowski, J., Inglot, S. (Eds.). (1995). Historia chłopów polskich Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.Google Scholar
  6. Brus, W., & Łaski, K. (1989). From Marx to the market: Socialism in search of an economic system. Oxford: Clarendon Press.Google Scholar
  7. Connelly, J. (1996). Internal bolshevisation? Elite social science training in Stalinist Poland. Minerva, 34, 323–346.  https://doi.org/10.1007/BF00127070CrossRefGoogle Scholar
  8. Connelly, J. (2000). Captive university: The Sovietization of East German, Czech and Polish higher education, 1945–1956. Chapel Hill: University of North Carolina Press.Google Scholar
  9. Czarny, B. (2016). Szkice o ekonomii w Polsce w latach 1949–1989: ekonomia w państwie totalitarnym. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Szkoła Główna Handlowa.Google Scholar
  10. Davies, N. (1986). God’s playground: A history of Poland. Vol. 2: To the present. Oxford: Clarendon Press.Google Scholar
  11. Dobieszewski, A. (1993). Kolektywizacja wsi polskiej: 1948–1956. Warszawa: Fundacja im. Kazimierza Kelles-Krauza.Google Scholar
  12. Dudek, A. (Ed.). (2003). Stan wojenny w Polsce 1981–1983. Rzeszów: IPN & Komisja Ścigania Zbrodni Przeciw Narodowi Poleskiemu.Google Scholar
  13. Dudek, A. (2014). Reglamentowana rewolucja: rozkład dyktatury komunistycznej w Polsce 1988–1990. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.Google Scholar
  14. Dwilewicz, Ł., Morawski, W. (Eds.). (2015). Historia polskich okręgów i regionów przemysłowych (T. 1). Warszawa and Zalesie Górne: Pracownia Wydawnicza & Akant.Google Scholar
  15. Eisler, J. (1991). Marzec 1968: geneza, przebieg, konsekwencje. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  16. Fallenbuchl, Z. (1985). National income statistics for Poland, 1970–1980. The World Bank.Google Scholar
  17. Fallenbuchl, Z. M. (1974). The impact of the development strategy on urbanization: Poland 1950–1970. Windsor: Department of Economics University of Windsor.Google Scholar
  18. Fallenbuchl, Z. M. (1980). Polityka gospodarcza PRL. London: Odnowa.Google Scholar
  19. Fallenbuchl, Z. M. (1983). Transfert de technologie entre l’Est et l’Ouest: le cas de la Pologne 1971–1980. Paris: Organisation de Coopération et de Développement Économiques.Google Scholar
  20. Friszke, A. (2010). Anatomia buntu: Kuroń, Modzelewski i komandosi. Kraków: Znak.Google Scholar
  21. Gawryszewski, A. (2005). Ludność Polski w XX wieku. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN.Google Scholar
  22. Ghosh, J. (2016). Michal Kalecki. In Handbook of alternative theories of economic development (pp. 475–484). Edward Elgar Publishing.Google Scholar
  23. Gołębiowski, B., Gałaj, D., & Spółdzielnia Wydawniczo-Handlowa “Książka i Wiedza” (Eds.). (1974). Chłoporobotnicy o sobie: studium autobiografii. Warszawa: Książka i Wiedza.Google Scholar
  24. Golonka-Czajkowska, M. (2013). Nowe miasto nowych ludzi: mitologie nowohuckie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.Google Scholar
  25. Gorzelak, E. (1987). Polityka agrarna PRL. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  26. Gorzelak, E. (2010). Polskie rolnictwo w XX wieku: produkcja i ludność. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa. Google Scholar
  27. Grala, D. (2005). Reformy gospodarcze w PRL (1982–1989): próba uratowania socjalizmu. Warszawa: Wydawnictwo Trio.Google Scholar
  28. Holzer, J. (1990). Solidarność 1980–1981: geneza i historia (Wyd. 1). Warszawa: krajowe. Omnipress.Google Scholar
  29. Jankowiak, S. (2004). Wysiedlenia Niemców z Polski po II wojnie światowej. Pamięć Sprawiedl Biul Gł Kom Badania Zbrod Przeciwko Nar. Pol Inst Pamięci Nar, 139–160.Google Scholar
  30. Jedlicki, J., Janowski, M., Micińska, M., & Korecki, T. (2014). A history of the Polish intelligentsia. Peter Lang Edition.Google Scholar
  31. Jelonek, A. (1967). Ludność miast i osiedli typu miejskiego na ziemiach Polski od 1810 do 1960 r. Instytut Geografii Polskiej Akademii Nauk.Google Scholar
  32. Jezierski, A., & Leszczyńska, C. (2010). Historia gospodarcza Polski. Warszawa: Key Text.Google Scholar
  33. Jezierski, A., & Petz, B. (1988). Historia gospodarcza Polski Ludowej 1944–1985 (Wyd. 3 zm). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  34. Kaliński, J. (1971). Bitwa o handel: 1947–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.Google Scholar
  35. Kaliński, J. (1995). Gospodarka Polski w latach 1944–1989: przemiany strukturalne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne.Google Scholar
  36. Kaliński, J. (2011). Autostrady w Polsce czyli Drogi przez mękę. Warszawa and Łódź: Księży Młyn.Google Scholar
  37. Kaliński, J. (2014). Economy in communist Poland: The road astray. Warsaw: Institute of National Rememberance. Commission of the Prosecution of Crimes against Polish Nation.Google Scholar
  38. Kamiński, Ł., & Waligóra, G. (Eds.). (2010). NSZZ “Solidarność” 1980–1989. T. 2: Ruch społeczny. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.Google Scholar
  39. Karpiński, J. (2001). Wykres gorączki: Polska pod rządami komunistycznymi. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.Google Scholar
  40. Karpiński, J. (2005). Ustrój komunistyczny w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego.Google Scholar
  41. Knyt, A., & Wancerz-Gluza, A. (Eds.). (2004). Prywaciarze 1945–1989. Warszawa: Karta.Google Scholar
  42. Kochanowski, J. (2015). Tylnymi drzwiami: “Czarny rynek” w Polsce 1944–1989 (Wyd. 2, przejrz. i popr). Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. – Grupa Wydawnicza Foksal.Google Scholar
  43. Kociszewski, J. (1999). Proces integracji gospodarczej ziem zachodnich i północnych z Polską. Wrocław: Wydawnictwo. AE.Google Scholar
  44. Koryś, P. (2007). Idea nowoczesności w działaniach i planach partii komunistycznej w Polsce 1945–1980. Przegląd problematyki. In E. Kościk & T. Głowiński (Eds.), Gospodarka i społeczeństwo w czasach PRL-u (1944–1989): Wrocławskie Spotkania z Historią Gospodarczą, spotkanie 2 (pp. 440–455). Wrocław: Gajt.Google Scholar
  45. Koryś, P., & Tymiński, M. (2016a). Od socjalizmu do socjalizmu. Koncepcje reform gospodarczych w PRL po wybuchach społecznych w 1956 i 1980 r. Dzieje Najnow, 48, 125–140.  https://doi.org/10.12775/DN.2016.4.06
  46. Koryś, P., & Tymiński, M. (2016b). The unwanted legacy. In search of historical roots of corruption in Poland. Sociologija, 58, 203–219.CrossRefGoogle Scholar
  47. Kowalik, T. (1992). Historia ekonomii w Polsce 1864–1950. Wrocław and Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.Google Scholar
  48. Kowalik, T. (2006). Spory o ustrój społeczno-gospodarczy w Polsce: lata 1944–1948. Warszawa: Wydawnictwo Key Text: Instytut Nauk Ekonomicznych PAN.Google Scholar
  49. Koziarski, S. (1993). Sieć kolejowa Polski w latach 1918–1992. Opole: Państwowy Instytut Naukowy.Google Scholar
  50. Kubiczek, F., Wyczański, A., & Zakład Wydawnictw Statystycznych (Eds.). (2006). Historia Polski w liczbach. T. 2: Gospodarka. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych.Google Scholar
  51. Kuczyński, W. (1979). Po wielkim skoku. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza.Google Scholar
  52. Kuklo, C., Łukasiewicz, J., & Leszczyńska, C. (2014). Poland in Europe. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych.Google Scholar
  53. Landau, Z. (1969). Tempo wzrostu gospodarki Polski Ludowej. Kwart Hist, 76, 300–318.Google Scholar
  54. Landau, Z., & Roszkowski, W. (1995). Polityka gospodarcza II RP i PRL. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.Google Scholar
  55. Landau, Z., & Tomaszewski, J. (1985). The Polish economy in the twentieth century. London and Sydney: Croom Helm.Google Scholar
  56. Łaski, K. (1956). Akumulacja i spożycie w procesie uprzemysłowienia Polski Ludowej. Warszawa: Książka i Wiedza.Google Scholar
  57. Leder, A. (2014). Prześniona rewolucja: ćwiczenie z logiki historycznej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.Google Scholar
  58. Leszczycki, S., Lijewski, T., & Grzeszczak, J. (Eds.). (1974). Geografia przemysłu Polski: praca zbiorowa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  59. Leszczyńska, C. (2010). Zarys historii polskiej bankowości centralnej. Warszawa: Narodowy Bank Polski.Google Scholar
  60. Lijewski, T. (1978). Uprzemysłowienie Polski 1945–1975: przemiany strukturalne i przestrzenne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  61. López, G. J., & Assous, M. (2010). Michal Kalecki. Basingstoke and New York: Palgrave Macmillan.CrossRefGoogle Scholar
  62. Łukawer, E. (1996). Z historii polskiej myśli ekonomicznej: 1945–1995. Warszawa: Olympus.Google Scholar
  63. Łukawer, E. (2004). Miejsce koncepcji Oskara Langego w poglądach na model funkcjonowania gospodarki socjalistycznej. Kraków: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej.Google Scholar
  64. Luszniewicz, J. (2008) Solidarność, samorząd pracowniczy, transformacja systemu: o programie gospodarczym Sieci Organizacji Zakładowych NSZZ “Solidarność” wiodących zakładów pracy (rok 1981). Warszawa: Szkoła Główna Handlowa. Google Scholar
  65. Luszniewicz, J. (2009). Wizje reformy gospodarczej w koncepcjach pierwszej Solidarności 1980–1981. In E. Kościk & T. Głowiński (Eds.), Między zacofaniem a modernizacją: społeczno-gospodarcze problemy ziem polskich na przestrzeni wieków: Wrocławskie Spotkania z Historią Gospodarczą, spotkanie IV. Wrocław: Gajt.Google Scholar
  66. Marer, P., & Siwiński, W. (1988). Creditworthiness and reform in Poland: Western and Polish perspectives. Indiana University Press.Google Scholar
  67. Markowska, M. (Ed.). (2013). Wyklęci: podziemie zbrojne 1944–1963. Warszawa: Ośrodek Karta.Google Scholar
  68. Mazurek, M. (2016). “Bezdroża kapitalizmu”: Ludwik Landau i jego statystyczna wizja globalnych nierówności. Stan Rzeczy Teoria Społeczna, 127–143.Google Scholar
  69. Misztal, S. (1970). Przemiany w strukturze przestrzennej przemysłu na ziemiach polskich w latach 1860–1965. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  70. Morawski, W. (2011). Dzieje gospodarcze Polski (Wyd. 2). Warszawa: Difin.Google Scholar
  71. Motyka, G. (2011). Od rzezi wołyńskiej do Akcji “Wisła”: konflikt polsko-ukraiński 1943–1947. Kraków: Wydawnictwo Literackie.Google Scholar
  72. Narojek, W. (1991). Socjalistyczne “welfare state”: studium z psychologii społecznej Polski Ludowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.Google Scholar
  73. Olszański, P. (2002). Historia polskiego zadłużenia międzynarodowego na tle wydarzeń społecznych i politycznych. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa.Google Scholar
  74. Orłowski, W. M. (2010). W pogoni za straconym czasem: wzrost gospodarczy w Europie Środkowo-Wschodniej 1950–2030. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.Google Scholar
  75. Paczkowski, A. (2003). The spring will be ours: Poland and the Poles from occupation to freedom. University Park, PA: The Pennsylvania State University Press.Google Scholar
  76. Paczkowski, A. (2015). Revolution and counterrevolution in Poland, 1980–1989: Solidarity, martial law, and the end of communism in Europe. Rochester and Warsaw: University of Rochester Press; Institute of Political Studies of the Polish Academy of Sciences.Google Scholar
  77. Pearson, R. (2002). The rise and fall of the Soviet Empire (2nd ed.). New York: Palgrave.CrossRefGoogle Scholar
  78. Piatkowski, M. (2018). Europe’s growth champion. New York: Oxford University Press.CrossRefGoogle Scholar
  79. Pietrzak-Pawłowska, I. (Ed.). (1970). Uprzemysłowienie ziem polskich w XIX i XX wieku: studia i materiały. Wrocław: Ossolineum.Google Scholar
  80. Pisuliński, J. (2017). Akcja specjalna “Wisła”. Rzeszów: Libra PL.Google Scholar
  81. Pozniak, K. (2014). Nowa Huta: Generations of change in a model socialist town. Pittsburgh, PA: University of Pittsburgh Press.CrossRefGoogle Scholar
  82. Przybysz, K. (Ed.). (1992). Wizje Polski: programy polityczne lat wojny i okupacji 1939–1944. Warszawa: Elipsa.Google Scholar
  83. Roszkowski, W. (2008). Gospodarka: wzrost i upadek systemu nakazowo – rozdzielczego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.Google Scholar
  84. Roszkowski, W. (2011). Najnowsza historia Polski: 1945–1956. Warszawa: Świat Książki.Google Scholar
  85. Rybiński, K. (Ed.). (2011). Dekada Gierka: wnioski dla obecnego okresu modernizacji Polski. Warszawa: Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Informatyczna.Google Scholar
  86. Sikora, M. (2013). Koncesjonowany kapitalizm: Służba Bezpieczeństwa MSW a “spółki polonijne” w PRL (1976–1989). Dzieje Najnow, 45, 125–146.Google Scholar
  87. Simatupang, B. (2003). The Polish economic crisis: Background, circumstances and causes. Taylor & Francis.Google Scholar
  88. Slay, B. (1994). The Polish economy: Crisis, reform, and transformation. Princeton, NJ: Princeton University Press.CrossRefGoogle Scholar
  89. Stola, D. (2000). Kampania antysyjonistyczna w Polsce 1967–1968. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.Google Scholar
  90. Stola, D. (2012). Kraj bez wyjścia? migracje z Polski 1949–1989. Warszawa: IPN & Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.Google Scholar
  91. Szelényi, I., Treiman, D., & Wnuk-Lipiński, E. (Eds.). (1995). Elity w Polsce, w Rosji i na Węgrzech: wymiana czy reprodukcja? Warszawa: ISP PAN.Google Scholar
  92. Tarkowski, J. (1994). Władza i społeczeństwo w systemie autorytarnym. Warszawa: ISP PAN.Google Scholar
  93. Ther, P. (2016). Europe since 1989: A history. Princeton: Princeton UP.Google Scholar
  94. Turnock, D. (2003). The East European economy in context: Communism and transition. Routledge.Google Scholar
  95. Tymiński, M. (2001). PZPR i przedsiębiorstwo: nadzór partyjny nad zakładami przemysłowymi 1956–1970. Warszawa: Wyd. Trio.Google Scholar
  96. Tymiński, M. (2011). Partyjni agenci: analiza instytucjonalna działalności lokalnych instancji PZPR w przemyśle (1949–1955). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.Google Scholar
  97. Vonyó, T. (2017). War and socialism: Why Eastern Europe fell behind between 1950 and 1989: Why Eastern Europe fell behind. The Economic History Review, 70, 248–274.  https://doi.org/10.1111/ehr.12336CrossRefGoogle Scholar
  98. Wagener, H.-J. (1998). Economic thought in communist and post-communist Europe (H.-J. Wagener, Ed.). London: Routledge.Google Scholar
  99. Wapiński, R. (1997). Historia polskiej myśli politycznej XIX i XX wieku. Gdańsk: Arche.Google Scholar
  100. Wyczański, A. (Ed.). (2003). Historia Polski w liczbach. T. 1: Państwo, społeczeństwo. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych.Google Scholar
  101. Zysiak, A. (2016). Punkty za pochodzenie: powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście (Wyd. I). Kraków: Nomos.Google Scholar

Copyright information

© The Author(s) 2018

Authors and Affiliations

  • Piotr Koryś
    • 1
  1. 1.University of WarsawWarsawPoland

Personalised recommendations