Abstract
Application of chemiluminescence (CL) for study of free-radical reactions in human and animal cells and tissues is considered in this review. Historically, the study of intrinsic (ultraweak) luminescence gave place to the measurement of CL in the presence of chemical activators (CL probes) and physical activators (sensitizers) of luminescence, which made the method much more sensitive and specific. The methods of CL and EPR are direct methods of radical investigation, though the advantage of the CL method consists in the fact that CL intensity is directly proportional to a steady-state concentration of the radicals responsible for luminescence (first of all, lipid and oxygen radicals) irrespective the activity of these radicals. The mechanisms of CL reactions in the absence of activators and in the presence of luminol and lucigenin are considered. Examples of various applications of the CL method in medical, biological, and clinical investigations are given including those for estimation of the phagocytic activity of cells, antioxidant activity, determination of toxicity, and other purposes.
This is a preview of subscription content, access via your institution.
Abbreviations
- CL:
-
chemiluminescence
- CL probe:
-
chemiluminescent probe (a chemical compound that enters into a CL reaction with active molecules: free radicals, peroxides, hypochlorite, etc.)
- CL reaction:
-
chemiluminescence reaction (a chemical reaction accompanied by light radiation — in visible, UV, or near IR spectral region)
- Coum-CL:
-
isoquinolizine coumarin C-525-enhanced chemiluminescence
- EPR:
-
electron paramagnetic resonance spectroscopy
- ICL:
-
intrinsic chemiluminescence (ultraweak luminescence)
- LCL:
-
chemiluminescence in the presence of luminol
- LPO:
-
free-radical chain (peroxide) lipid oxidation
- Luc-CL:
-
chemiluminescence in the presence of lucigenin
- ROS:
-
reactive oxygen species
- SAR:
-
superoxide anion-radical (·OO−)
- TAR:
-
total antioxidant reactivity
- TRAP:
-
total reactive antioxidant potentials
References
Gurvich, A. G. (1934) Mitogenetic Radiation [in Russian], Gosmedizdat.
Gurvich, A. G., and Gurvich, L. D. (1945) Mitogenetic Radiation [in Russian], Izd-vo Narkomzdrava SSSR.
Colli, L., and Facchini, U. (1954) Nuovo Cimento, 12, 150.
Colli, L., Facchini, U., Guidotti, G., Lonati, R. D., Arsenigo, M., and Sommariva, O. (1955) Experientia, 11, 479–481.
Colli, L., Facchini, U., and Rossi, A. (1954) Nuovo Cimento, 11, 255.
Vladimirov, Yu. A., and Litvin, F. F. (1959) Biofizika, 4, 601–605.
Tarusov, B. N., Polivoda, A. N., and Zhuravlev, A. I. (1961) Biofizika, 6, 490.
Tarusov, B. N., Polivoda, A. N., and Zhuravlev, A. I. (1961) Radiobiologiya, 1, 150.
Tarusov, B. N., Polivoda, A. N., Zhuravlev, A. I., and Sekamova, E. N. (1962) Tsitologiya, 4, 696.
Vladimirov, Yu. A., and L’vova, O. F. (1964) Biofizika, 9, 506–507.
Vladimirov, Yu. A. (1966) Ultraweak Luminescences on Biochemical Reactions [in Russian], Nauka, Moscow, p. 126.
Vladimirov, Yu. A., L’vova, O. F., and Cheremisina, Z. P. (1966) Biokhimiya, 31, 507–514.
Vladimirov, Yu. A., Suslova, T. B., and Cheremisina, Z. P. (1968) Biokhimiya, 33, 720–723.
Boveris, A., Cadenas, E., and Chance, B. (1981) Fed. Proc., 40, 195–198.
Allen, R. C., Stjernholm, R. L., and Steele, R. H. (1972) Biochem. Biophys. Res. Commun., 47, 679.
Stjernholm, R. L., Allen, R. C., Steele, R. H., Waring, W. W., and Harris, J. A. (1973) Infect. Immun., 7, 313–314.
Allen, R. C., and Loose, L. D. (1976) Biochem. Biophys. Res. Commun., 69, 245–252.
Vladimirov, Yu. A., Azizova, O. A., Deev, A. I., Kozlov, A. V., Osipov, A. N., and Roshchupkin, D. I. (1992) Free Radicals in Living Systems, in Advances in Science and Technology, Ser. Biophysics [in Russian], Vol. 29, VINITI, Moscow, p. 250.
Vladimirov, Yu. A. (1999) Soros. Obrazovat. Zh., 25–32.
Babior, B. M. (1984) J. Clin. Invest., 73, 599–601.
Babior, B. M. (1992) Adv. Enzymol. Relat. Areas Mol. Biol., 65, 49–95.
Turrens, J. F. (1997) Biosci. Rep., 17, 3–8.
Vladimirov, Yu. A. (1998) Vestn. Ros. Akad. Med. Nauk, 7, 43–51.
Liochev, S. L. (1996) Free Radic. Res., 25, 369–384.
Liochev, S. I., and Fridovich, I. (1994) Free Radic. Biol. Med., 16, 29–33.
Osipov, A. N., Yakutova, E. Sh., and Vladimirov, Yu. A. (1993) Biofizika, 38, 390–396.
Halliwell, B., and Gutteridge, J. M. C. (1999) Free Radicals in Biology and Medicine, Oxford University Press, Oxford, p. 783.
Halliwell, B., and Gutteridge, J. M. C. (1999) Free Radicals in Biology and Medicine, Oxford University Press, Oxford-New York, p. 936.
Men’shchikova, E. B., Zenkov, N. K., and Lankin, V. Z. (2008) Oxidative Stress. Pathological States and Diseases [in Russian], ARTA, Novosibirsk, p. 284.
Osipov, A. N., Savov, V. M., Yakh’yaev, A. V., Zubarev, V. E., Azizova, O. A., Kagan, V. E., and Vladimirov, Yu. A. (1984) Biofizika, 29, 533–336.
Azizova, O. A., Osipov, A. N., Savov, V. M., Yakh’yaev, A. V., Zubarev, V. E., Kagan, V. E., and Vladimirov, Yu. A. (1985) Biofizika, 30, 36–39.
Tarusov, B. N., Ivanov, I. I., and Petrusevich, Yu. M. (1967) Ultraweak Luminescence of Biological Systems [in Russian], Moscow University Publishers, Moscow.
Vladimirov, Yu. A., and Archakov, A. I. (1972) Lipid Peroxidation in Biological Membranes [in Russian], Nauka, Moscow.
Boveris, A., Cadenas, E., Reiter, R., Filipkowski, M., Nakase, Y., and Chance, B. (1980) Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 77, 347–351.
Cadenas, E., Arad, I. D., Fisher, A. B., Boveris, A., and Chance, B. (1980) Biochem. J., 192, 303–309.
Cadenas, E., Boveris, A., and Chance, B. (1980) Biochem. J., 188, 577–583.
Cadenas, E., Boveris, A., and Chance, B. (1980) Biochem. J., 186, 659–567.
Cadenas, E., Boveris, A., and Chance, B. (1980) FEBS Lett., 112, 285–288.
Cadenas, E., Boveris, A., and Chance, B. (1980) Biochem. J., 187, 131–140.
Cadenas, E., Ginsberg, M., Rabe, U., and Sies, H. (1984) Biochem. J., 223, 755–759.
Cadenas, E., Varsavsky, A. I., Boveris, A., and Chance, B. (1981) Biochem. J., 198, 645–654.
Kakinuma, K., Cadenas, E., Boveris, A., and Chance, B. (1979) FEBS Lett., 102, 38–42.
Cadenas, E., Varsavsky, A. I., Boveris, A., and Chance, B. (1980) FEBS Lett., 113, 141–144.
Cadenas, E., Arad, I. D., Boveris, A., Fisher, A. B., and Chance, B. (1980) FEBS Lett., 111, 413–418.
Boveris, A., Cadenas, E., Reiter, R., Filipkowski, M., Nakase, Y., and Chance, B. (1980) Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 77, 347–351.
Slawinska, D., and Slawinski, J. (1987) Pigment Cell Res., 1, 171–175.
Vladimirov, Y. A. (1994) Free Radicals in the Environment, Medicine and Toxicology (Nohl, H., et al., eds.) Richelieu Press, London, pp. 345–373.
Vladimirov, Y. A. (1996) Free Radicals. A Practical Approach (Punchard, F. J., ed.) Oxford University Press, Oxford-New York-Tokyo, pp. 65–82.
Vladimirov, Yu. A., and Potapenko, A. Ya. (2006) Physical-Chemical Principles of Photobiological Processes [in Russian], Drofa, Moscow.
Vladimirov, Y. A., and Sherstnev, M. P. (1991) Soviet Medical Reviews. Sec. B. Physicochemical Aspects of Medicine, Vol. 2, Pt. 5 (Lopukhin, Y. M., ed.) Harwood Academic Publishers GmbH, London, pp. 1–43.
Vladimirov, Yu. A., and Sherstnev, M. P. (1989) in Advances in Science and Technology. Ser. Biophysics [in Russian], Vol. 24.
Vladimirov, Y. A., Sharov, V. S., Driomina, E. S., Reznitchenko, A. V., and Gashev, S. B. (1995) Free Rad. Biol. Med., 18, 739–745.
Barnard, M. L., Robertson, B., Watts, B. P., Jr., and Turrens, J. F. (1997) Am. J. Physiol., 272, L262–L267.
Turrens, J. F., Giulivi, C., Pinus, C., Roldan, E., Lavagno, C., and Boveris, A. (1988) Basic Life Sci., 49, 239–242.
Turrens, J. F., Giulivi, C., Pinus, C. R., Lavagno, C., and Boveris, A. (1988) Free Rad. Biol. Med., 5, 319–323.
Vladimirov, Yu. A., Aksentsev, S. L., and Olenev, V. I. (1965) Biofizika, 10, 614–618.
Vladimirov, Yu. A., Suslova, T. B., and Olenev, V. I. (1969) Biofizika, 14, 836–845.
Vladimirov, Yu. A., Olenev, V. I., Suslova, T. B., and Cheremisina, Z. P. (1980) Adv. Lipid Res., 17, 173–249.
Belikova, N. A., Vladimirov, Yu. A., Osipov, A. N., Kapralov, A. A., Tyurin, V. A., Potapovich, M. V., Basova, L. V., Peterson, J., Kurnikov, I. V., and Kagan, V. E. (2006) Biochemistry, 45, 4998–5009.
Kapralov, A. A., Kurnikov, I. V., Vlasova, I. I., Belikova, N. A., Tyurin, V. A., Basova, L. V., Zhao, Q., Tyurina, Y. Y., Jiang, J., Bayir, H., Vladimirov, Yu. A., and Kagan, V. E. (2007) Biochemistry, 46, 14232–14244.
Vladimirov, Yu. A., Proskurnina, E. V., Izmailov, D. Yu., Novikov, A. A., Brusnichkin, A. V., Osipov, A. N., and Kagan, V. E. (2006) Biochemistry (Moscow), 71, 998–1005.
Vladimirov, Yu. A., Proskurnina, E. V., Izmailov, D. Yu., Novikov, A. A., Brusnichkin, A. V., Osipov, A. N., and Kagan, V. E. (2006) Biochemistry (Moscow), 71, 989–997.
Vladimirov, Yu. A., Korchagina, M. V., and Olenev, V. I. (1971) Biofizika, 16, 953.
Vasil’ev, R. F. (1965) Opt. Spektroskop., 18, 236–244.
Vasil’ev, R. F., and Rusina, I. F. (1964) Dokl. AN SSSR, 156, 1402–1405.
Vasil’ev, R. F. (1998) J. Biolum. Chemilum., 13, 69–74.
Vladimirov, Yu. A. (1986) Free Radicals, Aging, and Degenerative Diseases (Johnson, J. E., Jr., et al., eds.) Allan R. Liss, Inc., New York, pp. 141–195.
Vladimirov, Yu. A. (1987) Physicochemical Aspects of Medicine. Reviews. Soviet Medical Reviews, Sec. B. (Lopukhin, Y. M., ed.) Harwood Academic Publishers GmbH, London, pp. 51–127.
Gukasov, V. M., Sergeev, P. V., Seifullo, R. D., and Vladimirov, Y. A. (1974) Byul. Eksp. Biol. Med., 11, 54–56.
Vladimirov, Yu. A., and Petrenko, Yu. M. (1976) Biofizika, 21, 424–427.
Rubene, D. Ya., Sharov, V. S., Olenev, V. I., Tirzit Dubur, G. Ya., and Vladimirov, Yu. A. (1981) Zh. Fiz. Khim., 15, 511–512.
Vladimirov, Yu. A., Boldyrev, A. A., Deev, A. I., Severin, S. E., and Li, H. I. (1988) Biofizika, 33, 140–145.
Klebanov, G. I., Babenkova, I. V., Teselkin, Yu. O., Komarov, O. S., and Vladimirov, Yu. A. (1988) Lab. Delo, No. 5, 59–62.
Li, H. I., Vladimirov, Yu. A., and Deev, A. I. (1990) Biofizika, 35, 82–85.
Epanchitseva, O. M., Parfenov, E. A., Smirnov, L. D., and Vladimirov, Yu. A. (1991) Byul. Eksp. Biol. Med., 112, 358–360.
Vladimirov, Yu. A. (1996) Natural and Synthetic Antioxidants (Packer, L., ed.) ISNA, NY, pp. 125–241.
Olenev, V. I., and Vladimirov, Yu. A. (1973) Stud. Biophys., 38, 131–138.
Sharov, V. S., Driomina, E. S., and Vladimirov, Yu. A. (1996) J. Biolum. Chemilum., 11, 91–98.
Vladimirov, Yu. A., Gutenev, P. I., and Kuznetsov, P. I. (1973) Biofizika, 18, 1024–1030.
Vladimirov, Yu. A., Tafel’shtein, E. E., and Kozlov, Yu. P. (1969) DAN SSSR, 188, 1163–1165.
Vladimirov, Y. A., Sergeev, P. V., Seifullo, R. D., and Rudnev, Yu. N. (1973) Mol. Biol. (Moscow), 7, 247–253.
Gukasov, V. M., Sergeev, P. V., Seifulla, R. D., and Vladimirov, Yu. A. (1974) Byul. Eksp. Biol. Med., 78, 54–57.
Vladimirov, Yu. A., and L’vova, O. F. (1965) Cell Biophysics (Frank, G. M., ed.) [in Russian], Nauka, Moscow, pp. 74–83.
L’vova, O. F., and Vladimirov, Yu. A. (1964) Symp. “Free-Radical Processes in Biological Systems”, June 2–5, Abstracts, p. 34.
L’vova, O. F., and Vladimirov, Yu. A. (1966) Trudy Mosk. Obshch. Ispytatelei Prirody, 16, 214–217.
Pollet, E., Martinez, J. A., Metha, B., Watts, B. P., Jr., and Turrens, J. F. (1998) Arch. Biochem. Biophys., 349, 74–80.
Watts, B. P., Jr., Barnard, M., and Turrens, J. F. (1995) Arch. Biochem. Biophys., 317, 324–330.
Turrens, J. F. (1994) Int. Conf. on Clinical Chemiluminescence, Berlin, April 25–28, 1994, Humboldt University Publishers, Berlin.
Klebanov, G. I., Vladimirov, Yu. A., Benov, L. Ts., and Ribarov, S. R. (1988) Byul. Eksp. Biol. Med., 105, 674–676.
Vladimirov, Yu, A., Ribarov, S. R., Bochev, P. G., Benov, L. C., and Klebanov, G. I. (1990) Gen. Physiol. Biophys., 9, 45–54.
Boullier, A., Bird, D. A., Chang, M. K., Dennis, E. A., Friedman, P., Gillotre-Taylor, K., Horkko, S., Palinski, W., Quehenberger, O., Shaw, P., Steinberg, D., Terpstra, V., and Witztum, J. L. (2001) Ann. N. Y. Acad. Sci., 947, 214–222; discussion 22–23.
Kita, T., Kume, N., Minami, M., Hayashida, K., Murayama, T., Sano, H., Moriwaki, H., Kataoka, H., Nishi, E., Horiuchi, H., Arai, H., and Yokode, M. (2001) Ann. N. Y. Acad. Sci., 947, 199–205; discussion 05–06.
Nakajima, K., Nakano, T., and Tanaka, A. (2006) Clin. Chim. Acta, 367, 36–47.
Nilsson, J., Nordin Fredrikson, G., Schiopu, A., Shah, P. K., Jansson, B., and Carlsson, R. (2007) Curr. Pharm. Des., 13, 1021–1030.
Babior, B. M. (1995) Curr. Opin. Hematol., 2, 55–60.
Klebanov, G. I., and Vladimirov, Yu. A. (1999) Uspekhi Sovrem. Biol., 119, 461–474.
Roshchupkin, D. I., Belakina, N. S., and Murina, M. A. (2006) Biofizika, 51, 99–107.
Merenyi, G., Lind, J., and Eriksen, T. E. (1990) J. Biolum. Chemilum., 5, 53–56.
Krasowska, A., Rosiak, D., Szkapiak, K., Oswiecimska, M., Witek, S., and Lukaszewicz, M. (2001) Cell Mol. Biol. Lett., 6, 71–81.
Ritov, V. B., Goldman, R., Stoyanovsky, D. A., Menshikova, E. V., and Kagan, V. E. (1995) Arch. Biochem. Biophys., 321, 140–152.
Tyurina, Y. Y., Tyurin, V. A., Yalowich, J. C., Quinn, P. J., Claycamp, H. G., Schor, N. F., Pitt, B. R., and Kagan, V. E. (1995) Toxicol. Appl. Pharmacol., 131, 277–288.
Maulik, G., Maulik, N., Bhandari, V., Kagan, V. E., Pakrashi, S., and Das, D. K. (1997) Free Radic. Res., 27, 221–228.
Kagan, V. E., Tsuchiya, M., Serbinova, E., Packer, L., and Sies, H. (1993) Biochem. Pharmacol., 45, 393–400.
Lissi, E., Salim-Hanna, M., Pascual, C., and del Castillo, M. D. (1995) Free Radic. Biol. Med., 18, 153–158.
Dotan, Y., Lichtenberg, D., and Pinchuk, I. (2004) Progr. Lipid Res., 43, 200–227.
Cormier, M. J., and Prichard, P. M. (1968) J. Biol. Chem., 243, 4706–4714.
Lambeir, A. M., Markey, C. M., Dunford, H. B., and Marnett, L. J. (1985) J. Biol. Chem., 260, 14894–14896.
Stepanov, G., Gnedenko, O., Mol’nar, A., Ivanov, A., Vladimirov, Y., and Osipov, A. (2009) FEBS Lett., 583, 97–100.
Demin, E. M., Proskurnina, E. V., and Vladimirov, Yu. A. (2008) Vestn. Mosk. Univ. Ser. 2, Khim., 354–359.
Vladimirov, Yu. A., Proskurnina, E. V., Demin, E. M., Matveeva, N. S., Lubitskiy, O. B., Novikov, A. A., Izmailov, D. Yu., Osipov, A. N., Tikhonov, V. P., and Kagan, V. E. (2009) Biochemistry (Moscow), 74, 301–307.
Osipov, A. N., Stepanov, G. O., Vladimirov, Yu. A., Kozlov, A. V., and Kagan, V. E. (2006) Biochemistry (Moscow), 71, 1128–1132.
Arnhold, J., Mueller, S., Arnold, K., and Sonntag, K. (1993) J. Biolum. Chemilum., 8, 307–313.
Mueller, S., and Arnhold, J. (1995) J. Biolum. Chemilum., 10, 229–237.
Murina, M. A., Belakina, N. S., and Roshchupkin, D. I. (2004) Biofizika, 49, 1099–1105.
Murina, M. A., Roshchupkin, D. I., Belakina, N. S., Filippov, S. V., and Khalilov, E. M. (2005) Biofizika, 50, 1100–1104.
Arnhold, J. (2004) Biochemistry (Moscow), 69, 4–9.
Haqqani, A. S., Sandhu, J. K., and Birnboim, H. C. (1999) Anal. Biochem., 273, 126–132.
Greenlee, L., Fridovich, I., and Handler, P. (1962) Biochemistry, 1, 779–783.
Storch, J., and Ferber, E. (1988) Anal. Biochem., 169, 262–267.
Wilson, M. E., Trush, M. A., van Dyke, K., and Neal, W. (1978) FEBS Lett., 94, 387–390.
Allen, R. C. (1986) Meth. Enzymol., 133, 449–493.
Irani, K., Xia, Y., Zweier, J. L., Sollott, S. J., Der, C. J., Fearon, E. R., Sundaresan, M., Finkel, T., and Goldschmidt-Clermont, P. J. (1997) Science, 275, 1649–1652.
Mohazzab, K. M., Kaminski, P. M., and Wolin, M. S. (1994) Am. J. Physiol., 266, H2568–H2572.
Bhunia, A. K., Han, H., Snowden, A., and Chatterjee, S. (1997) J. Biol. Chem., 272, 15642–15649.
Rembish, S. J., Yang, Y., and Trush, M. A. (1994) Res. Commun. Mol. Pathol. Pharmacol., 85, 115–129.
Rembish, S. J., and Trush, M. A. (1994) Free Radic. Biol. Med., 17, 117–126.
Faulkner, K., and Fridovich, I. (1993) Free Radic. Biol. Med., 15, 447–451.
Liochev, S. I., and Fridovich, I. (1997) Arch. Biochem. Biophys., 337, 115–120.
Li, Y., Zhu, H., Kuppusamy, P., Roubaud, V., Zweier, J. L., and Trush, M. A. (1998) J. Biol. Chem., 273, 2015–2023.
Liochev, S. I., and Fridovich, I. (1998) Free Radic. Biol. Med., 25, 926–928.
Afanas’ev, I. B., Ostrachovitch, E. A., and Korkina, L. G. (1999) Arch. Biochem. Biophys., 366, 267–274.
Kowaltowski, A. J., and Vercesi, A. E. (1999) Free Radic. Biol. Med., 26, 463–471.
Skulachev, V. P. (1998) FEBS Lett., 423, 275–280.
Turrens, J. F., Alexandre, A., and Lehninger, A. L. (1985) Arch. Biochem. Biophys., 237, 408–414.
Vinogradov, A. D., and Grivennikova, V. G. (2005) Biochemistry (Moscow), 70, 120–127.
Li, Y., and Trush, M. A. (1998) Biochem. Biophys. Res. Commun., 253, 295–299.
Kervinen, M., Patsi, J., Finel, M., and Hassinen, I. E. (2004) Anal. Biochem., 324, 45–51.
Matveeva, N. S., Lubitskiy, O. B., Osipov, A. N., and Vladimirov, Yu. A. (2007) Biofizika, 52, 1120–1127.
Imada, I., Sato, E. F., Miyamoto, M., Ichimori, Y., Minamiyama, Y., Konaka, R., and Inoue, M. (1999) Anal. Biochem., 271, 53–58.
Patel, M., Li, Q. Y., Chang, L. Y., Crapo, J., and Liang, L. P. (2005) J. Neurochem., 92, 123–131.
Nakano, M. (1998) Cell Mol. Neurobiol., 18, 565–579.
Tampo, Y., Tsukamoto, M., and Yonaha, M. (1998) FEBS Lett., 430, 348–352.
Guzik, T. J., and Channon, K. M. (2005) Meth. Mol. Med., 108, 73–89.
Brien, J. F., McLaughlin, B. E., Nakatsu, K., and Marks, G. S. (1991) J. Pharmacol. Meth., 25, 19–27.
Hart, C. M., Kleinhenz, D. J., Dikalov, S. I., Boulden, B. M., and Dudley, S. C., Jr. (2005) Meth. Enzymol., 396, 502–514.
Dodeigne, C., Thunus, L., and Lejeune, R. (2000) Talanta, 51, 415–439.
Monig, H., and Konermann, G. (1993) Strahlenther Onkol., 169, 418–426.
Vladimirov, Y. A., Arroyo, A., Taylor, J. M., Tyurina, Y. Y., Matsura, T., Tyurin, V. A., and Kagan, V. E. (2000) Arch. Biochem. Biophys., 384, 154–162.
Sharov, V. S., Briviba, K., and Sies, H. (1996) Free Radic. Biol. Med., 21, 833–843.
Driomina, E., Polnikov, I., Sharov, V., Azizova, O., and Vladimirov, Y. (1994) Free Radic. Res., 20, 279–288.
Sharov, V. S., Driomina, E. S., and Vladimirov, Yu. A. (1995) Biofizika, 40, 428–433.
Kagan, V. E., Tyurin, V. A., Jiang, J., Tyurina, Y. Y., Ritov, V. B., Amoscato, A. A., Osipov, A. N., Belikova, N. A., Kapralov, A. A., Kini, V. V., Vlasova, I. I., Zhao, Q., Zou, M., Di, P., Svistunenko, D. A., Kurnikov, I. V., and Borisenko, G. G. (2005) Nature Chem. Biol., 1, 223–232.
Zenkov, N. K., Lankin, V. Z., and Men’shchikova, E. B. (2001) Oxidative Stress [in Russian], MAIK “Nauka/Interperiodika”, Moscow, p. 343.
Neuzil, J., Rayner, B. S., Lowe, H. C., and Witting, P. K. (2005) Redox Rep., 10, 187–197.
Siesjo, B. K., and Siesjo, P. (1996) Eur. J. Anaesthesiol., 13, 247–268.
Sivonova, M., Kaplan, P., Durackova, Z., Dobrota, D., Drgova, A., Tatarkova, Z., Pavlikova, M., Halasova, E., and Lehotsky, J. (2008) Cell Mol. Neurobiol., 28, 431–441.
Prasad, K., Lee, P., Mantha, S. V., Kalra, J., Prasad, M., and Gupta, J. B. (1992) Mol. Cell Biochem., 115, 49–58.
Bassenge, E., Sommer, O., Schwemmer, M., and Bunger, R. (2000) Am. J. Physiol. Heart Circ. Physiol., 279, H2431–H2438.
Brovkovich, V. M., Nikitchenko, I. U., and Lemeshko, V. V. (1987) Byul. Eksp. Biol. Med., 104, 546–548.
Wahi, S., Kaul, N., Ganguly, N. K., Varma, S., Sharma, B. K., and Wahi, P. L. (1991) Can. J. Cardiol., 7, 229–233.
Hoshida, S., Kuzuya, T., Fuji, H., Oe, H., Hori, M., Kamada, T., and Tada, M. (1993) Cardiovasc. Res., 27, 377–383.
Klebanov, G. I., Kreinina, M. V., Pozin, V. M., Skuratovskaia, S. G., and Pocheptsova, G. A. (1988) Byul. Eksp. Biol. Med., 106, 297–299.
Klebanov, G. I., Kreinina, M. V., Chukaeva, I. I., Barbarash, O. L., Korochkin, I. M., and Vladimirov, Iu. A. (1990) Byul. Eksp. Biol. Med., 109, 334–336.
Medvedeva, L. V., Popova, T. N., Artyukhov, V. G., Matasova, L. V., and Pinheiro de Carvalho, M. A. (2002) Biochemistry (Moscow), 67, 696–705.
Safonova, O. A., Popova, T. N., Matasova, L. V., and Artiukhov, V. G. (2005) Biomed. Khim., 51, 311–320.
Syrkin, A. L., Barsel, V. A., Alliluev, I. G., Kogan, I. G., Aksiutina, M. S., Eliubaeva, I. D., Nesmeianova, M. A., and Drozdov, D. V. (1996) Klin. Med. (Moscow), 74, 24–27.
Baj, Z., Kowalski, J., Kantorski, J., Pokoca, L., Kosmider, M., Pawlicki, L., and Tchorzewski, H. (1994) Atherosclerosis, 106, 159–168.
Giannitsis, E., Tettenborn, I., Schmucker, G., Mitusch, R., Wiegand, U., Potratz, J., Sheikhzadeh, A., and Stierle, U. (1997) Int. J. Cardiol., 61, 229–237.
Siminiak, T., O’Gorman, D. J., Shahi, M., Hackett, D., and Sheridan, D. J. (1995) Br. Heart J., 74, 625–630.
Kowalski, J., Kosmider, M., Pasnik, J., Zeman, K., Baj, Z., Janiszewska-Drobinska, B., and Czekalska, R. (1999) Fundam. Clin. Pharmacol., 13, 237–242.
Fukuda, H., Sawa, Y., Kadoba, K., Taniguchi, K., Shimazaki, Y., and Matsuda, H. (1995) Circulation, 92, II413–II416.
Stevens, R. M., Jahania, M. S., Stivers, J. E., Mentzer, R. M., Jr., and Lasley, R. D. (2002) Ann. Thorac. Surg., 73, 1261–1266.
Akiyama, K., Kimura, A., Suzuki, H., Takeyama, Y., Gluckman, T. L., Terhakopian, A., Katagiri, T., Suh, K. Y., Roseto, J., and Bing, R. J. (1998) J. Am. Coll. Cardiol., 32, 373–379.
Alexandrova, M. L., Bochev, P. G., Markova, V. I., Bechev, B. G., Popova, M. A., Danovska, M. P., and Simeonova, V. K. (2001) Luminescence, 16, 357–365.
Frassetto, S. S., Schetinger, M. R., Webber, A., Sarkis, J. J., and Netto, C. A. (1999) Braz. J. Med. Biol. Res., 32, 1295–1302.
Yamaguchi, S., Ogata, H., Hamaguchi, S., and Kitajima, T. (1998) Can. J. Anaesth., 45, 226–232.
Xie, H., Ray, P. E., and Short, B. L. (2005) Stroke, 36, 1047–1052.
Roitberg, G. E. (ed.) (2007) Metabolic Syndrome [in Russian], MEDpress-inform, Moscow, p. 224.
Florian, M., Freiman, A., and Magder, S. (2004) Steroids, 69, 779–787.
Kougias, P., Chai, H., Lin, P. H., Lumsden, A. B., Yao, Q., and Chen, C. (2005) J. Vasc. Surg., 41, 691–698.
Napoli, C., Aldini, G., Wallace, J. L., de Nigris, F., Maffei, R., Abete, P., Bonaduce, D., Condorelli, G., Rengo, F., Sica, V., D’Armiento, F. P., Mignogna, C., de Rosa, G., Condorelli, M., Lerman, L. O., and Ignarro, L. J. (2002) Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 99, 1689–1694.
Jacobi, J., Kristal, B., Chezar, J., Shaul, S. M., and Sela, S. (2005) Free Radic. Biol. Med., 39, 1238–1248.
Niwa, Y., Sakane, T., Shingu, M., and Yokoyama, M. M. (1983) J. Clin. Immunol., 3, 228–240.
Justice, J. M., Tanner, M. A., and Myers, P. R. (2000) J. Cell. Physiol., 182, 359–365.
Zhu, L., Castranova, V., and He, P. (2005) Am. J. Physiol. Heart Circ. Physiol., 288, H1331–H1338.
Gamkrelidze, M., Mamamtavrishvili, N., Bejitashvili, N., Sanikidze, T., and Ratiani, L. (2008) Georgian Med. News, 54–57.
Zalba, G., Beloqui, O., San Jose, G., Moreno, M. U., Fortuno, A., and Diez, J. (2005) Arterioscler. Thromb. Vasc. Biol., 25, 1452–1457.
Prasad, K., and Lee, P. (2003) J. Cardiovasc. Pharmacol. Ther., 8, 61–69.
Radwanska-Wala, B., Buszman, E., and Druzba, D. (2008) Wiad. Lek., 61, 67–73.
Sayre, L. M., Perry, G., and Smith, M. A. (2008) Chem. Res. Toxicol., 21, 172–188.
Shibata, N., and Kobayashi, M. (2008) Brain Nerve, 60, 157–170.
Repetto, M. G., Reides, C. G., Evelson, P., Kohan, S., de Lustig, E. S., and Llesuy, S. F. (1999) Eur. J. Clin. Invest., 29, 643–649.
Licastro, F., Morini, M. C., Davis, L. J., Malpassi, P., Cucinotta, D., Parente, R., Melotti, C., and Savorani, G. (1994) J. Neuroimmunol., 51, 21–26.
Layton, M. E., and Pazdernik, T. L. (1999) J. Mol. Neurosci., 13, 63–68.
Famulari, A. L., Marschoff, E. R., Llesuy, S. F., Kohan, S., Serra, J. A., Dominguez, R. O., Repetto, M., Reides, C., and Sacerdote de Lustig, E. (1996) J. Neurol. Sci., 141, 69–78.
Gatto, E. M., Carreras, M. C., Pargament, G. A., Riobo, N. A., Reides, C., Repetto, M., Fernandez Pardal, M. M., Llesuy, S., and Poderoso, J. J. (1996) Mov. Disord., 11, 261–267.
Arnhold, J., Sonntag, K., Sauer, H., Hantzschel, H., and Arnold, K. (1994) J. Biolum. Chemilum., 9, 79–86.
Bostan, M., Brasoveanu, L. I., Livescu, A., Manda, G., Neagu, M., and Iordachescu, D. (2001) J. Cell Mol. Med., 5, 188–194.
Crouch, S. P., Crocker, I. P., and Fletcher, J. (1995) J. Immunol., 155, 5436–5443.
Marhoffer, W., Stein, M., and Federlin, K. (1993) Immun. Infekt., 21 (Suppl. 1), 15–16.
Bender, J. G., van Epps, D. E., Searles, R., and Williams, R. C., Jr. (1986) Inflammation, 10, 443–453.
Gale, R., Bertouch, J. V., Bradley, J., and Roberts-Thomson, P. J. (1983) Ann. Rheum. Dis., 42, 158–162.
Nurcombe, H. L., Bucknall, R. C., and Edwards, S. W. (1991) Ann. Rheum. Dis., 50, 147–153.
Gale, R., Bertouch, J. V., Gordon, T. P., Bradley, J., and Roberts-Thomson, P. J. (1984) Ann. Rheum. Dis., 43, 34–39.
D’Onofrio, C., Maly, F. E., Fischer, H., and Maas, D. (1984) Klin. Wochenschr., 62, 710–716.
Bohm, U., Meretey, K., Sesztak, M., Hodinka, L., Koo, E., and Zahumenszky, Z. (1988) Z. Rheumatol., 47, 161–165.
Meske, S., Maly, F. E., Estefan, M., and Muller, W. (1985) Z. Rheumatol., 44, 41–45.
Miesel, R., Murphy, M. P., and Kroger, H. (1996) Free Radic. Res., 25, 161–169.
Meier, B., Radeke, H. H., Selle, S., Raspe, H. H., Sies, H., Resch, K., and Habermehl, G. G. (1990) Free Radic. Res. Commun., 8, 149–160.
Hyvonen, P. M., and Kowolik, M. J. (1991) J. Clin. Lab. Immunol., 35, 47–55.
Hyvonen, P. M., and Kowolik, M. J. (1993) J. Clin. Lab. Immunol., 40, 69–76.
Bostan, M., Galatiuc, C., Hirt, M., Constantin, M. C., Brasoveanu, L. I., and Iordachescu, D. (2003) J. Cell Mol. Med., 7, 57–66.
Chou, C. T., Shaio, M. F., Chang, F. Y., and Chang, M. L. (1991) Zhonghua Min Guo Wei Sheng Wu Ji Mian Yi Xue Za Zhi (Chin. J. Microbiol. Immunol.), 24, 281–288.
Edwards, S. W., Hallett, M. B., and Campbell, A. K. (1984) Biochem. J., 217, 851–854.
Hafstrom, I., Gyllenhammar, H., Palmblad, J., and Ringertz, B. (1989) J. Rheumatol., 16, 1033–1037.
Leirisalo-Repo, M., Paimela, L., Koskimies, S., and Repo, H. (1993) Inflammation, 17, 427–442.
Magaro, M., Altomonte, L., Zoli, A., Mirone, L., De Sole, P., Di Mario, G., Lippa, S., and Oradei, A. (1988) Ann. Rheum. Dis., 47, 793–796.
Magaro, M., Zoli, A., Altomonte, L., Mirone, L., De Sole, P., Di Mario, G., and De Leo, E. (1992) Ann. Rheum. Dis., 51, 877–880.
Halliwell, B. (2007) Biochem. J., 401, 1–11.
Valko, M., Rhodes, C. J., Moncol, J., Izakovic, M., and Mazur, M. (2006) Chem. Biol. Interact., 160, 1–40.
Chen, C., Liu, F. K., Qi, X. P., and Li, J. S. (2003) World J. Gastroenterol., 9, 242–245.
Antonov, A. R., Babyshkina, Yu. G., and Kiselev, A. B. (2004) Vestnik Nov. Med. Tekhnol., 24.
Tullgren, O., Giscombe, R., Holm, G., Johansson, B., Mellstedt, H., and Bjorkholm, M. (1991) Clin. Exp. Immunol., 85, 436–440.
Shaughnessy, S. G., Buchanan, M. R., Turple, S., Richardson, M., and Orr, F. W. (1989) Am. J. Pathol., 134, 787–796.
Bilenko, M. V., Vladimirov, Iu. A., Pavlova, S. A., Thu Thuy, N. T., and Hai Yen, T. T. (2008) Biomed. Khim., 54, 445–453.
Author information
Authors and Affiliations
Corresponding author
Additional information
Original Russian Text © Yu. A. Vladimirov, E. V. Proskurnina, 2009, published in Uspekhi Biologicheskoi Khimii, 2009, Vol. 49, pp. 341–388.
Rights and permissions
About this article
Cite this article
Vladimirov, Y.A., Proskurnina, E.V. Free radicals and cell chemiluminescence. Biochemistry Moscow 74, 1545–1566 (2009). https://doi.org/10.1134/S0006297909130082
Received:
Published:
Issue Date:
DOI: https://doi.org/10.1134/S0006297909130082
Key words
- chemiluminescence
- reactive oxygen species
- luminol
- lucigenin
- cell luminescence
- lipid peroxidation