Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen

, Volume 93, Issue 5, pp 191–196 | Cite as

Betekenissen van burgerschap van ouderen in de participatiesamenleving

Een analyse van ‘Voor Elkaar in Parkstad’
  • Susan van Hees
  • Klasien Horstman
  • Maria Jansen
  • Dirk Ruwaard
Wetenschappelijke artikelen
  • 900 Downloads

Samenvatting

Om de uitdagingen binnen de ouderenzorg aan te kunnen hebben gemeenten en organisaties op het gebied van wonen, welzijn en zorg in Parkstad de handen ineengeslagen. Het stimuleren van burgerschap, eigen verantwoordelijkheid en eigen kracht staat hierbij centraal. Ouderdom wordt vaak geassocieerd met afhankelijkheid en niet met burgerschap. In dit artikel gaan we na wat burgerschap van ouderen betekent voor ouderen zelf en voor bestuurders. Dit is bestudeerd in de context van een zorginnovatie voor ouderen, namelijk de ontwikkeling van een levensloopbestendige buurt in Parkstad. Op basis van de analyse van documenten, interviews, observaties en focusgroepen schetsen we hoe bestuurders vanuit een institutioneel perspectief en ouderen vanuit hun leefwereld betekenis geven aan burgerschap en participatie. De bevindingen laten zien dat de bestuurders en ouderen verschillende talen spreken. Vanuit institutioneel perspectief wordt benadrukt dat ouderen minder hulp kunnen claimen, meer zelfstandig moeten worden en minder rechten kunnen doen gelden. Ouderen zelf vertellen hoe graag ze al zelfstandig en actief zijn, maar ook dat ze vinden dat ze het verdiend hebben om in een lager tempo te leven als ze dat willen.

Trefwoorden:

ouderen burgerschap participatie zorginnovatie samenleving 

Abstract

Notions of citizenship in old age the participatory society: an analysis of ‘Voor Elkaar in Parkstad’

To be able to face the challenges within care for older adults, local governments and organisations in the field of housing, welfare and healthcare in ‘Parkstad’ have decided to join forces. The encouragement of citizenship, own responsibility and own strength are core elements. Old age is often associated with dependency, not with citizenship. This article investigates the question how notions of citizenship in old age are actually constructed by older adults and by local decision makers and directors. This study took place in the context of a healthcare innovation by older adults and by, namely the development of a lifecycle robust neighbourhood in Parkstad. The analysis of documents, interviews, observations and focus groups, helps to sketch how directors construct citizenship and participation in an institutional perspective, while older adults use their own daily environment as a perspective. The findings demonstrate how institutions and older adults speak different languages. Within the institutional perspective the emphasis is laid on how older adults should claim less, be more independent and should have fewer entitlements. Older adults talk about how they love to live independent and be active, but also that they have deserved to live their lives at a slower pace, if they would like to.

Keywords:

older adults citizenship participation care innovation society 

Literatuur

  1. 1.
    Hurenkamp M. Meer samenleving voor minder geld. De participatiesamenleving is geen strovuur maar een veenbrand die teruggaat tot de jaren zeventig. Ging het maar weer eens over ‘demokratisering’. S & D 2014:70(05):54–8.Google Scholar
  2. 2.
    Tonkens E. The embrace of responsibility Citizenship and governance of social care in the Netherlands. In: Newman J, Tonkens E (eds). Participation, Responsibility and Choice. Summoning the active citizen in Western European Welfare States. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2011:45–65.Google Scholar
  3. 3.
    Marshall TH. Citizenship and social class: And other essays. Cambridge: Cambridge University Press, 1950.Google Scholar
  4. 4.
    Wijdeven T van de, Graaf, L de, Hendriks, F. Actief burgerschap: Lijnen in de literatuur. Tilburg / Den Haag: TSPB/BZK2013, 201–3.Google Scholar
  5. 5.
    Kymlicka W, Norman W. Return of the citizen: A survey of recent work on citizenship theory. Ethics 1994:104:352–81.CrossRefGoogle Scholar
  6. 6.
    Lenos S, Sturm P, Vis R. Burgerparticipatie in gemeenteland. Quick scan van 34 coalitieakkoorden en raadsprogramma's voor de periode 2006-2010. Amsterdam: IPP, 2006.Google Scholar
  7. 7.
    Houdt F van, Schinkel W. Aspecten van burgerschap. Een historische analyse van de transformaties van het burgerschapsconcept in Nederland. BenM 2009;36(1):50–8.Google Scholar
  8. 8.
    Tonkens EH. De bal bij de burger: Burgerschap en publieke moraal in een pluriforme, dynamische samenleving. Amsterdam: Vossiuspers UvA, 2006.Google Scholar
  9. 9.
    Putters K. Rijk geschakeerd: Op weg naar de participatiesamenleving. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2014.Google Scholar
  10. 10.
    Kampen T, Verhoeven I, Verplanke L. De affectieve burger. Hoe de overheid verleidt en verplicht tot zorgzaamheid. Amsterdam: Van Gennep, 2013Google Scholar
  11. 11.
    Houwelingen P van. Burgermacht op eigen kracht? Een brede verkenning van ontwikkelingen in burgerparticipatie. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2014.Google Scholar
  12. 12.
    Ministerie van BZK. De Doe-democratie. Kabinetsnota ter stimulering van een vitale samenleving. Den Haag: BZK, 2013.Google Scholar
  13. 13.
    Rutte M, Samsom D. Bruggen Slaan. Regeerakkoord VVDPvdA. Den Haag: 29 oktober, 2012.Google Scholar
  14. 14.
    Ministerie van VWS. Antwoorden op schriftelijke Kamervragen bij het jaarverslag VWS 2013 TK 33930-XVI-1. Den Haag: VWS, 2013.Google Scholar
  15. 15.
    Newman J, Tonkens E. Participation, Responsibility and Choice. Summoning the active citizen in Western European Welfare States. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2011.CrossRefGoogle Scholar
  16. 16.
    Ministerie van VWS. Toekomst AWBZ. Brief van de staatssecretaris van WS. TK30597/Nr.296. Den Haag: VWS, 2013.Google Scholar
  17. 17.
    Bijsterveld TK. Geen kwestie van leeftijd: Verzorgingsstaat, wetenschap en discussies rond ouderen in Nederland, 1945-1982. Maastricht: Maastricht University, 1995.Google Scholar
  18. 18.
    Gilleard CJ, Higgs P. Cultures of ageing: Self, citizen, and the body. Harlow: Pearson Education, 2000.Google Scholar
  19. 19.
    Craig G. Citizenship, exclusion and older people. J Soc Pol 2004;33:95–114.CrossRefGoogle Scholar
  20. 20.
    Ootes S, Pols AJ, Tonkens EH, Willems DL. Where is the citizen? Comparing civic spaces in long term mental healthcare. Health & Place 2013(22).Google Scholar
  21. 21.
    Sixsmith J, Sixsmith A, Fänge AM, Naumann D, Kucsera C, Tomsone S, Haak M, Dahlin-Ivanoff S, Woolrych R. Healthy ageing and home: The perspectives of very old people in five European countries. Soc Sci Med 2014;106:1–9.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  22. 22.
    Ontwikkelingsmaatschappij Parkstad Limburg. De derde leeftijd van Parkstad. Heerlen, 2005.Google Scholar
  23. 23.
    Beleidskader Sociaal Domein. Drie decentralisaties in één: jeugdwet, nieuwe Wmo en participatiewet. Gemeente Heerlen, 2014.Google Scholar
  24. 24.
    Alvesson M, Sköldberg K. Reflexive Methodology. New Vistas for Qualitative Research. London: Sage publications ltd, 2009.Google Scholar

Copyright information

© Vereniging voor Volksgezondheid en Wetenschap (VVW) 2015

Authors and Affiliations

  • Susan van Hees
    • 1
    • 2
    • 3
  • Klasien Horstman
    • 4
  • Maria Jansen
    • 2
    • 3
  • Dirk Ruwaard
    • 2
  1. 1.vakgroep HSRUniversiteit MaastrichtMaastrichtThe Netherlands
  2. 2.Department of Health Services Research, CAPHRI School for Public Health and Primary Care, Faculty of Health, Medicine and Life SciencesMaastricht UniversityMaastrichtThe Netherlands
  3. 3.Academische Werkplaats Publieke Gezondheid LimburgGGD Zuid LimburgGeleenThe Netherlands
  4. 4.Department of Health Ethics and Society, CAPHRI School for Public Health and Primary Care, Faculty of Health, Medicine and Life SciencesMaastricht UniversityMaastrichtThe Netherlands

Personalised recommendations