Advertisement

Neuropraxis

, Volume 22, Issue 2, pp 52–59 | Cite as

Woordenschatontwikkeling in relatie tot neurosociocognitieve kerndomeinen bij downsyndroom

Artikel

Samenvatting

Een vertraagde en verstoorde taal- en spraakontwikkeling is een belangrijk onderdeel van het downsyndroom-gedragsfenotype. De taalontwikkeling wordt geassocieerd met negen neurosociocognitieve kerndomeinen, welke alle van invloed zijn op en een bijdrage leveren aan taalontwikkeling. Onderzoek naar de achterblijvende woordenschatontwikkeling bij kinderen met downsyndroom heeft zich tot op heden beperkt tot onderzoek naar slechts één of enkele van deze domeinen, terwijl bekend is dat kinderen met downsyndroom op alle negen domeinen hun eigen sterktes en zwaktes hebben. Het doel van dit onderzoek was het gelijktijdig in kaart brengen van de mogelijke samenhang tussen de receptieve en expressieve woordenschat enerzijds en de negen kerndomeinen anderzijds bij kinderen met downsyndroom in de leeftijd van 1–6 jaar. Binnen een vragenlijststudie, die is uitgevoerd bij 123 ouders van kinderen met downsyndroom, zijn kleine, opeenvolgende stappen in de ontwikkeling van de kerndomeinen beoordeeld middels stellingen. Per domein zijn vervolgens de totaalscores bestudeerd en de correlaties berekend. Om te corrigeren voor de invloed van leeftijd en levenservaring zijn de partiële correlaties berekend. Aandacht, cognitieve ontwikkeling, sociaal-emotionele ontwikkeling, mobiliteit, fijne motoriek, zelfredzaamheid, adaptatie en oriëntatie toonden alle een significante positieve samenhang met zowel de expressieve als receptieve woordenschat. Deze eerste exploratieve studie laat zien dat ook bij kinderen met downsyndroom deze neurosociocognitieve kerndomeinen samenhangen met de woordenschatontwikkeling. Het is daarmee belangrijk om het functioneren op deze domeinen te betrekken bij interventies en een holistisch perspectief op de taalontwikkeling in te nemen.

Trefwoorden

downsyndroom ontwikkelingsdomein woordenschatontwikkeling holistisch perspectief 

Vocabulary development and neurosociocognitive developmental domains in down syndrome

Literatuur

  1. 1.
    Chapman RS, Hesketh LJ. Behavioral phenotype of individuals with down syndrome. Dev Disabil Res Rev. 2000;6:84–95.Google Scholar
  2. 2.
    Roberts JE, Chapman RS, Warren SF. Speech and language development and intervention in down syndrome and fragile X syndrome. Baltimore: Paul H. Brookes; 2008.Google Scholar
  3. 3.
    Stoel-Gammon C. Down syndrome phonology: developmental patterns and intervention strategies. Downs Syndr Res Pract. 2001;7(3):93–100.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  4. 4.
    Berglund E, Eriksson M, Johansson I. Parental reports of spoken language skills in children with down syndrome. J Speech Lang Hear Res. 2001;44:179–91.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  5. 5.
    Light J. Toward a definition of communicative competence for individuals using augmentative and alternative communication systems. Augment Altern Commun. 1989;5(2):137–44.CrossRefGoogle Scholar
  6. 6.
    Hauser MD, Chomsky N, Fitch WT. The faculty of language: what is it, who has it, and how did it evolve? Science. 2002;298(5598):1569–79.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  7. 7.
    Pinker S, Jackendoff R. The faculty of language: what’s special about it? Cognition. 2005;95(2):201–36.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  8. 8.
    Agdam SJ, Sadeghi K. Two formats of word association tasks: a study of depth of word knowledge. Engl Lang Teach. 2014;7(10):1–12.CrossRefGoogle Scholar
  9. 9.
    Balkom H van. Communicatie op eigen wijze. Antwerpen: Acco; 2009.Google Scholar
  10. 10.
    Deckers SRJM. Lexical development of children with down syndrome: a communicative perspective. Nijmegen: Radboud Universiteit; 2017.Google Scholar
  11. 11.
    World Health Organization. International classification of functioning, disability, and health: children and youth version: ICF-CY. Geneva: World Health Organization; 2007.Google Scholar
  12. 12.
    Ypsilanti A, Grouios G, Alevriadou A, Tsapkini K. Expressive and receptive vocabulary in children with williams and down syndromes. J Intellect Disabil Res. 2005;49(5):353–64.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  13. 13.
    Karmiloff-Smith A, Brown JH, Grice S, Paterson S. Dethroning the myth: cognitive dissociations and innate modularity in williams syndrome. Dev Neuropsychol. 2003;23(1-2):227–42.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  14. 14.
    Deckers SRJM, Zaalen Y van, Stoep J, Balkom H van, Verhoeven L. Communication performance of children with down syndrome: an ICF-CY based multiple case study. Child Lang Teach Ther. 2016;32(3):293–311.CrossRefGoogle Scholar
  15. 15.
    Cranenburgh B van. Neurorevalidatie: uitgangspunten voor therapie en training na hersenbeschadiging. Houten: Springer; 2013.Google Scholar
  16. 16.
    Burger E, Wetering M van de, Weerdenburg M van. Kinderen met specifieke taalstoornissen. Leuven/Den Haag: Acco; 2012.Google Scholar
  17. 17.
    Määttä T, Tervo-Määttä T, Taanila A, Kaski M, Livanainen M. Mental health, behaviour and intellectual abilities of people with down syndrome. Downs Syndr Res Pract. 2006;11(1):37–43.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  18. 18.
    Randolph B, Burack JA. Visual filtering and covert orienting in persons with down syndrome. Int J Behav Dev. 2000;24(2):167–72.CrossRefGoogle Scholar
  19. 19.
    Adamson LB, Bakeman R, Deckner DF, Romski M. Joint engagement and the emergence of language in children with autism and down syndrome. J Autism Dev Disord. 2009;39(1):84–96.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  20. 20.
    Arterberry ME, Kellman PJ. Development of perception in infancy: the cradle of knowledge revisited. Oxford: Oxford University Press; 2016.Google Scholar
  21. 21.
    Miller LJ, Anzalone ME, Lane SJ, Cermak SA, Osten ET. Concept evolution in sensory integration: a proposed nosology for diagnosis. Am J Occup Ther. 2007;61(2):135–40.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  22. 22.
    Wuang YP, Su CY. Correlations of sensory processing and visual organization ability with participation in school-aged children with down syndrome. Res Dev Disabil. 2011;32(6):2398–407.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  23. 23.
    Lanfranchi S, Jerman O, Vianello R. Working memory and cognitive skills in individuals with down syndrome. Child Neuropsychol. 2009;15(4):397–416.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  24. 24.
    Baddeley A, Jarrold C. Working memory and down syndrome. J Intellect Disabil Res. 2007;51(12):925–31.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  25. 25.
    Abbeduto L, Warren SF, Conners FA. Language development in down syndrome: from the prelinguistic period to the acquisition of literacy. Ment Retard Dev Disabil Res Rev. 2007;13(3):247–61.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  26. 26.
    Martin GE, Klusek J, Estigarribia B, Roberts JE. Language characteristics of individuals with down syndrome. Top Lang Disord. 2009;29(2):112.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  27. 27.
    Van Der Schuit M, Segers E, Balkom H van, Verhoeven L. How cognitive factors affect language development in children with intellectual disabilities. Res Dev Disabil. 2011;32(5):1884–94.CrossRefGoogle Scholar
  28. 28.
    Grieco J, Pulsifer M, Seligsohn K, Skotko B, Schwartz A. Down syndrome: cognitive and behavioral functioning across the lifespan. Am J Med Genet C Semin Med Genet. 2015;169(2):135–49.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  29. 29.
    Manders E, De Bal C, Van Den Heuvel E. Taalontwikkelingsstoornissen. Antwerpen- Apeldoorn: Garant; 2013.Google Scholar
  30. 30.
    Schaerlaekens A. De taalontwikkeling van het kind. Groningen/Houten: Wolters-Noordhoff; 2008.Google Scholar
  31. 31.
    Cleland J, Wood S, Hardcastle W, Wishart J, Timmins C. Relationship between speech, oromotor, language and cognitive abilities in children with down’s syndrome. Int J Lang Commun Disord. 2010;45(1):83–95.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  32. 32.
    Carney DP, Brown JH, Henry LA. Executive function in Williams and down syndromes. Res Dev Disabil. 2013;34(1):46–55.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  33. 33.
    Rowe J, Lavender A, Turk V. Cognitive executive function in down’s syndrome. Br J Clin Psychol. 2006;45(1):5–17.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  34. 34.
    Giaouri S, Alevriadou A, Tsakiridou E. Theory of mind abilities in children with down syndrome and non-specific intellectual disabilities: an empirical study with some educational implications. Procedia Soc Behav Sci. 2010;2(2):3883–7.CrossRefGoogle Scholar
  35. 35.
    Deckers SRJM, Van Zaalen Y, Mens EJM, Van Balkom H, Verhoeven L. The concurrent and predictive validity of the Dutch version of the communicative development inventory in children with down syndrome for the assessment of expressive vocabulary in verbal and signed modalities. Res Dev Disabil. 2016;56:99–107.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  36. 36.
    Feldman RS. Ontwikkelingspsychologie. London: Pearson; 2016.Google Scholar
  37. 37.
    Kasari C, Freeman SF, Bass W. Empathy and response to distress in children with down syndrome. J Child Psychol Psychiatry. 2003;44(3):424–31.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  38. 38.
    Iverson JM. Developing language in a developing body: the relationship between motor development and language development. J Child Lang. 2010;37(2):229–61.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  39. 39.
    Frank K, Esbensen AJ. Fine motor and self‐care milestones for individuals with down syndrome using a retrospective chart review. J Intellect Disabil Res. 2015;59(8):719–29.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  40. 40.
    Lauteslager, PEM. Kinderen met het syndroom van down: Motorische ontwikkeling en behandeling. ’s Heeren Loo Zorggroep; 2000.Google Scholar
  41. 41.
    Volman MJ, Visser JJ, Lensvelt-Mulders GJ. Functional status in 5 to 7‑year-old children with down syndrome in relation to motor ability and performance mental ability. Disabil Rehabil. 2007;29(1):25–31.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  42. 42.
    Ensie. (2013). Zelfredzaamheid. Beschikbaar via https://www.ensie.nl/redactie-ensie/zelfredzaamheid. Geraadpleegd op 7 oktober 2017.Google Scholar
  43. 43.
    Leonard S, Msall M, Bower C, Tremont M, Leonard H. Functional status of school‐aged children with down syndrome. J Paediatr Child Health. 2002;38(2):160–5.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  44. 44.
    Dolva AS, Coster W, Lilja M. Functional performance in children with down syndrome. Am J Occup Ther. 2004;58(6):621–9.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  45. 45.
    Galeote M, Checa E, Sánchez-Palacios C, Sebastián E, Soto P. Adaptation of the MacArthur-Bates communicative development inventories for Spanish children with down syndrome: validity and reliability data for vocabulary. Am J Speech Lang Pathol. 2016;25(3):371–80.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  46. 46.
    Zink I, Lejaegere M. N‑CDIs: Korte vormen. Leuven/Leusden: Acco; 2003.Google Scholar
  47. 47.
    Pieterse M, Treloar R. Kleine Stapjes. Meppel: Stichting Downsyndroom. 2009.Google Scholar
  48. 48.
    Wetherby AM, Prizant BM. Communication and symbolic behavior scales: developmental profile. Baltimore: Paul H Brookes; 2002.Google Scholar
  49. 49.
    Scholte E, Duijn G van, Dijkxhoorn Y, Noens I, Berckelaer-Onnes I van. Vineland Screener 0‑6 jaar. Leiden: Uitgeverij Pits; 2008.Google Scholar
  50. 50.
    Ketelaar M. Gross Motor Function Measure (GMFM). Linschoten: Pelican creative communication; 2002.Google Scholar
  51. 51.
    Deckers SRJM, Van Zaalen Y. Ontwikkelingsvragenlijst Downsyndroom 1‑6 jaar. Eindhoven: Fontys Paramedische Hogeschool; 2014.Google Scholar
  52. 52.
    Dieleman L, De Pauw S, Soenens B, Prinzie P, Van Hove G. Gedragsproblemen en sterktes bij kinderen met Downsyndroom. Kind Adolesc. 2015;36(2):101–18.CrossRefGoogle Scholar
  53. 53.
    Denes G. Talking heads: the neuroscience of language. Hove: Psychology Press; 2011.Google Scholar
  54. 54.
    Hagoort P. The memory, unification, and control (MUC) model of language. In: Sakamoto T, redactie. Communicating skills of intention. Tokyo: Hituzi Syobo; 2007. pag. 259–91.Google Scholar
  55. 55.
    Lin HY. Functional independence of Taiwanese children with down syndrome. Dev Med Child Neurol. 2015;58(5):502–7.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  56. 56.
    Rietman A. Sensory Profile-NL herziene editie. Amsterdam: Pearson; 2013.Google Scholar
  57. 57.
    Dimitrova N, Özçalışkan Ş, Adamson LB. Parents’ translations of child gesture facilitate word learning in children with autism, Down syndrome and typical development. J Autism Dev Disord. 2016;46(1):221–31.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  58. 58.
    Van Duijn G, Dijkxhoorn Y, Scholte EM, Berckelaer‐Onnes V. The development of adaptive skills in young people with Down syndrome. J Intellect Disabil Res. 2010;54(11):943–54.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  59. 59.
    Shulman B, Capone NC. Language development: foundations, processes, and clinical applications. Sudbury, Mass: Jones and Bartlett; 2010.Google Scholar
  60. 60.
    Van Balkom H van, Stoep J, Van der Schuit M, Deckers SRJM. Ondersteunde taalverwerving en geletterdheid voor kinderen met Communicatief Meervoudige Beperkingen. Leuven: Acco; 2018.Google Scholar
  61. 61.
    Deckers SRJM, Alewijns M, Derckx L, Van Zaalen Y. Woordenschatontwikkeling bij kinderen met Downsyndroom. Gebaren en gesproken woorden gaan hand in hand. Down+Up. 2017;120:44–8.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  1. 1.Stichting Milo, Schijndel en Radboud Universiteit Nijmegen, Pedagogische WetenschappenNijmegenNederland
  2. 2.Fontys Paramedische Hogeschool, Team Interprofessioneel SamenwerkenEindhovenNederland

Personalised recommendations