Skip to main content

DIAGNOSTIEK EN INDICATIESTELLING BIJ ADOLESCENTEN MET EEN BORDERLINE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS

samenvatting

Het is belangrijk om al in de adolescentie een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS ) te kunnen vaststellen, zodat vroegtijdig adequate hulp geboden kan worden. Als aanvulling op regulier psychiatrisch en psychologisch onderzoek wordt een BPS -screeningsinstrument voorgesteld en wordt ingegaan op diagnosestelling, classificatie en gespecialiseerde diagnostiek bij jongeren met BPS . De benodigde stappen zijn zodanig omschreven en geordend in een stroomschema dat ook collega’s in de kinder- en jeugdzorg die weinig met persoonlijkheidsproblematiek te maken hebben, houvast krijgen hoe te handelen.

This is a preview of subscription content, access via your institution.

Figuur 1

LITERATUUR

  • American Psychiatric Association (APA) (2000). Diagnostic and Statistical Manual of Mental disorders. Fourth edition, text revision (DSM-IV). Washington D.C.: American Psychiatric Association.

  • Arntz, A., Van Den Hoorn, M., Cornelis, J., Verheul, R., Van Den Bosch, W.M.C, & De Bie, A.J.H.T. (2003). Reliability and validity of the borderline personality disorder severity index. Journal of Personality Disorders, 17, 45-59.

    PubMed  Article  Google Scholar 

  • Bateman, A.W., & Fonagy, P. (2006). Mentalization-Based Treatment for Borderline Personality Disorder: A practical guide. Oxford: Oxford University Press.

    Google Scholar 

  • Bolle, M. de, Fruyt, F. de, Quilty, L.C., Rolland, J.P., Decuyper, M., & Bagby, R.M. (2011). Does personality disorder co-morbidity impact treatment outcome for patients with major depression? A multilevel analysis. Journal of Personality Disorders, 25 (1), 1-15.

    PubMed  Article  Google Scholar 

  • Bruin, R.M. de, Koudstaal, J.A., & Muller, N. (2012a). Dialectische gedragstherapie voor jongeren met een borderline stoornis en andere emotieregulatiestoornissen. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

    Google Scholar 

  • Bruin, R.M. de, Koudstaal, J.A., & Muller, N. (2012b). Surfen op emoties (werkboek). Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

    Google Scholar 

  • Caspi, A. (2000). The child is the father of the man: Personality continuities from childhood to adulthood. Journal of Personality and Social Psychology, 78 (1), 158-172.

    PubMed  Article  CAS  Google Scholar 

  • Chabrol, H., Montovany, A., Duconge, E., Kallmeyer, A., Mullet, E., & Leichsenring, F. (2004). Factor structure of the borderline personality inventory in adolescents. European Journal of Psychological Assesment, 20, 59-65.

    Article  Google Scholar 

  • Chanen, A.M., Jovev, M., McCutcheon, L.K., Jackson, H.J., & McGorry, P.D. (2008a). Borderline Personality Disorder in Young People and the Prospects for Prevention and Early Intervention. Current Psychiatry Reviews, 4, 48-57.

    Article  Google Scholar 

  • Chanen, A.M., Jovev, M., Gjaj, D. McDougall, E., Pan Yuen, H. Rawlings, D., & Jackson, H.J. (2008b). Screening for Borderline Personality Disorder in Outpatient Youth. Journal of Personality Disorders, 22 (4), 353-364.

    Article  Google Scholar 

  • Clarke, S.B., Rizvi, S.L., & Resick, P.A. (2008). Borderline personality characteristics and treatment outcome in cognitive behavioral treatments for PTSD in female rape victims. Behaviour Therapy, 39 (1), 72-78.

    Article  Google Scholar 

  • Feenstra, D., & Hutsebaut, J. (2009). Persoonlijkheidsstoornissen bij adolescenten. Tijdschrift voor Psychotherapie 35 (3),193-206.

    Article  Google Scholar 

  • Feenstra, D.J., Busschbach, J.J.V., Verheul, R., & Hutsebaut, J.(in druk). Prevalence and comorbidity of Axis I and Axis II disorders among treatment refractory adolescents admitted for specialized psychotherapy. Journal of Personality Disorders.

  • First, M.B., Gibbin, M., Spitzer, R.L., Williams J.B.W., & Benjamin, L.S. (1997). User's guide for the Structured Clinical Interview for DSM IV, Axis II Personality Disorders (SCID II). Washington D.C.: American Psychiatric Press.

    Google Scholar 

  • Garnet, K.E., Levy, K.N., Mattanah, J.J.F., Edell, W.S., & McGlashan, T.H. (1994). Borderline Personality disorder in adolescents: Ubiquitous or specific? American Journal of Psychiatry, 151 (9), 1380-1382.

    PubMed  CAS  Google Scholar 

  • Gemert, T.M. van, Ringrose, H.J., Schuppert, H.M., & Wiersema, H.M. (2009a). Emotieregulatietraining (ERT), een programma voor adolescenten met emotieregulatieproblemen. Amsterdam: Boom.

    Google Scholar 

  • Gemert, T.M. van, Schuppert, H.M., & Wiersema, H.M. (2009b). Emotieregulatietraining (ERT), een programma voor adolescenten met emotieregulatieproblemen - handleiding voor therapeuten. Amsterdam: Boom.

    Google Scholar 

  • Giessen-Bloo, J., Wachters, L., Schouten, E., & Arntz, A. (2006). Assessment of borderline personality disorder with the Borderline Personality Disorder Severity Index-IV: Psychometric evaluation and dimensional structure. Chapter 4. In J. Giessen-Bloo (2006), Crossing borders: Theory, assessment and treatment in borderline personality disorder (dissertatie, pp 69-84). Maastricht: The Netherlands: Universitaire Pers Maastricht.

    Google Scholar 

  • Gunderson, J.G. (2010). Revising the borderline diagnosis for DSM V. Journal of personality disorders 24 (6), 694-705.

    PubMed  Article  Google Scholar 

  • Hutsebaut, J. (2009). Persoonlijkheidsstoornissen bij adolescen- ten. Hoofdstuk 32, pp. 539-562. In E.H.M.Eurelings-Bontekoe,

  • W.M. Snellen, & R.Verheul (red.). Handboek persoonlijkheidspathologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

  • Linehan, M. (1993). Dialectische gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis. Theorie en behandeling. Lisse: Swets & Zeitlinger.

    Google Scholar 

  • McCrae, R.R., Costa, P.T., Terracciano, A., Parker, W.D., Mills, C.J., De Fruyt, F., & Mervielde, I. (2002). Personality trait development from age 12 to 18: Longitudinal, cross-sectional, and crosscultural analyses. Journal of Personality and Social Psychology, 83 (6), 1456-1468.

    PubMed  Article  Google Scholar 

  • Miller, A.L., Rathus, J.H., & Linehan, M.M. (2007). Dialectical Behavior Therapy with suicidal adolescents. New York: Guilford Press.

    Google Scholar 

  • Landelijke stuurgroep multidisciplinaire richtlijnontwikkeling in de GGZ (2008). Multidisciplinaire Richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen, richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van volwassen patiënten met een persoonlijkheidsstoornis. Utrecht: Trimbos Instituut.

    Google Scholar 

  • Livesley, W.J. ( 2001). Commentary on reconceptualizing personality disorder categories using trait dimensions. Journal of Personality 69, 277-286.

    PubMed  Article  CAS  Google Scholar 

  • Miller, A.L., Muehlenkamp, J.J., & Jacobson, C.M. (2008). Fact or fiction: Diagnosing borderline personality disorder in adolescents. Clinical Psychology Review 28, 969-981.

    PubMed  Article  Google Scholar 

  • NICE (National Institute for Health and Clinical Excellence in the UK, 2009). Borderline persoonlijkheidsstoornis. NICE richtlijn 78. Londen.

  • Noorloos, J.R., & Huijgen, C. (2010). Richtlijn diagnostiek en indicatiestelling borderline persoonlijkheidsstoornis bij adolescenten. Amsterdam: De Bascule, interne publicatie.

    Google Scholar 

  • Paris, J. (2002). Chronic suicidality among patients with borderline personality disorder. Psychiatric Services, 53 (6), 738-742.

    PubMed  Article  Google Scholar 

  • Schuppert, H.M., Nauta, M.H., & Giesen-Bloo, J. (2007). Borderline personality disorder severity index-IV, adolescent and parent version. Groningen: Accare, interne publicatie.

    Google Scholar 

  • Schuppert, H.M. (2012). Symptoms of borderline personality disorder in adolescents. Proefschrift Universiteit Groningen.

    Google Scholar 

  • Tromp, N.B. (2010). Adolescent Personality Pathology, a dimensional approach. Proefschrift VU Amsterdam.

    Google Scholar 

  • Rothbart, M.K., Ahadi, S.A., & Evans, D.E. (2000). Temperament and personality: Origins and outcomes. Journal of Personality and Social Psychology, 78 (1), 122-135.

    PubMed  Article  CAS  Google Scholar 

  • Verheul, R, Bosch, L.M.C. van den, Koeter, M.W.J., Ridder, M.A. de, Stijnen, T., & Brink, W. van den (2003). Dialectical behavior therapy for women with borderline personality disorder: 12month, randomised clinical trail in the Netherlands. British Journal of Psychiatry 182, 135-140.

    PubMed  Article  Google Scholar 

  • Weertman, A., Arntz, A., & Kerkhofs, M.L.M. (2000). SCID II Gestructureerd Klinisch Interview voor DSM IV as II Persoonlijkheidsstoornissen, Nederlandse bewerking. Harcourt, Amsterdam.

    Google Scholar 

  • Winograd, G., Cohen, P., & Chen, H. (2008). Adolescent borderline symptoms in the community: prognosis for functioning over 20 years. The Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49, 933-941.

    Article  Google Scholar 

  • Zanarini, M.C., Vujanovic, A., Parachini, E.A., Boulanger, J.L., Frankenburg, F.R., & Hennen, J. (2003 a). A screening measure for BPD: The McLean Screening Instrument for Borderline Personality Disorder (MSI-BPD). Journal of Personality Disorders, 17, 568- 573.

    Article  Google Scholar 

  • Zanarini, M.C. (2003 b). Update on borderline personality disorder. Presentation at the Conference of the National Education Alliance for Borderline Personality Disorder, White Plains, New York.

  • Zanarini, M.C., Frankenburg, F.R., Hennen, J., Reich, B., & Silk, K.R. (2006). Prediction of the 10-year course of borderline personality disorder. American Journal of Psychiatry, 163, 827-832.

    PubMed  Article  Google Scholar 

Download references

Author information

Authors and Affiliations

Authors

Additional information

over de auteur

Rights and permissions

Reprints and Permissions

About this article

Cite this article

Noorloos, J. DIAGNOSTIEK EN INDICATIESTELLING BIJ ADOLESCENTEN MET EEN BORDERLINE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS. KIND ADOLESC. PRAKT. 11, 178–187 (2012). https://doi.org/10.1007/s12454-012-0057-y

Download citation

  • Published:

  • Issue Date:

  • DOI: https://doi.org/10.1007/s12454-012-0057-y

trefwoorden

  • diagnostiek
  • indicatiestelling
  • borderline persoonlijkheidsstoornis
  • adolescenten