Skip to main content

Tijd voor een nieuwe meldingsnorm

Zorgwekkend gemiste onderwijstijd in het primair onderwijs in Almere

Samenvatting

Inleiding: Schoolverzuim is een gezondheidsvraagstuk omdat het negatieve effecten heeft op onder meer de gezondheid en het welbevinden van jongeren. Leerplicht en recht op onderwijs moeten dit tegengaan. Desondanks wordt schoolverzuim niet goed zichtbaar gemaakt. Onderzocht is 1) hoeveel gemiste onderwijstijd wordt gesignaleerd in het basisonderwijs van de Nederlandse gemeente Almere, 2) hoe deze zich verhoudt tot de huidige norm voor het melden van regelmatig (on)geoorloofd gemiste onderwijstijd, en 3) of een focus op bezorgdheid van leerkrachten over het verzuim en de situatie van de leerling voor een betere signalering van zorgwekkend gemiste onderwijstijd zorgt. Bovendien is onderzocht 4) welke factoren gerelateerd zijn aan de verschillende typen verzuim.

Methode: Bij dit beschrijvend onderzoek waren schooldirecteuren, intern begeleiders en leerkrachten van twintig (speciaal)basisonderwijsscholen betrokken. Via vragenlijsten is informatie verkregen over kenmerken van de school, de groep en verzuimleerlingen die op de onderzoeksdag (deels) onderwijstijd misten. De informatie over de leerlingen betrof informatie over één willekeurige schooldag, waarop de vragenlijst werd ingevuld.

Resultaten: De 179 verzuimleerlingen (7,6% van 2.364) hadden 500 gemiste lesuren op de onderzoeksdag: 31,2% was ongeoorloofd verzuim, 54,5% was geoorloofd verzuim en 14,3% was overig verzuim. Bij 22,9% bleek de leerkracht bezorgd over het verzuim en over de verzuimleerling (zorgwekkend gemiste onderwijstijd). Het lerarentekort en verzuimbeleid hingen samen met het verzuimtype.

Conclusie: Gemiste onderwijstijd is meer dan schoolverzuim. Verder onderzoek naar een meldingsnorm met meer aandacht voor bezorgdheid is nodig. De ingrepen die het grootste effect kunnen ressorteren zijn het terugdringen van het lerarentekort en het verbeteren van het verzuimbeleid, waardoor ouders, de jeugdgezondheidzorg en leerplicht er gemakkelijker bij kunnen worden betrokken.

This is a preview of subscription content, access via your institution.

Literatuur

  1. Traag T. Early school-leaving in the Netherlands. A multidisciplinary study of risk and protective factors explaining early school-leaving. Den Haag: CBS; 2012.

    Google Scholar 

  2. Vanneste Y. Reported sick from school. A study into addressing medical absenteeism among students [Proefschrift]. Maastricht: Universitaire Pers Maastricht; 2015.

    Google Scholar 

  3. Theunissen-Lammers MJ. Stay in or drop out. The pathway to school dropout, a public health perspective. Maastricht: Universiteit Maastricht; 2016.

    Google Scholar 

  4. Gemeente Almere. Jaarverslag Leerplicht gemeente Almere. Schooljaar 2018/2019. Almere: Gemeente Almere; 2019.

    Google Scholar 

  5. NIPO het marktonderzoeksinstituut. IB/RL. Rapport Schoolverzuim in het Voortgezet Onderwijs. NIPO A9286. Amsterdam: NIPO; 2002.

    Google Scholar 

  6. Ingrado. Verzuim.. https://www.ingrado.nl/onderwerp/verzuim. Geraadpleegd op: 11 dec 2020.

  7. AJN. Bijlage: onderbouwing van het standpunt schoolverzuim. 2018. https://ajnjeugdartsen.nl/standpunt/standpunt-aanpak-schoolverzuim/. Geraadpleegd op: 11 dec 2020.

  8. Vanneste Y, Goor LAM van de, Feron F. Gemiste lessen, gemiste kansen. Rol voor de publieke gezondheidszorg bij ziekteverzuim van jongeren. NTvG. 2016;160:D398.

    CAS  Google Scholar 

  9. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Kamerbrief. Stand van zaken thuiszitters. Den Haag: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap; 2019. pag. 15.

    Google Scholar 

  10. Dullaert M. De kracht om door te zetten. Hoe kunnen we de impasse rondom thuiszitten doorbreken? Den Haag: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap; 2019.

    Google Scholar 

  11. Baat M de. Beschermende en risicofactoren voor schoolverzuim. Utrecht: NJI; 2009.

    Google Scholar 

  12. Rijksoverheid. Speciaal onderwijs.. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/passend-onderwijs/speciaal-onderwijs. Geraadpleegd op: 11 dec 2020.

  13. Dienst Uitvoering Onderwijs. 07. Prognose aantal leerlingen (bo en sbo).. https://www.duo.nl/open_onderwijsdata/databestanden/po/leerlingen-po/bo-sbo/prog-7.jsp (Gecreëerd: 14 jul 2020). Geraadpleegd op: 11 dec 2020.

  14. Sleeuwen W van, Heyne D. Schoolverzuim aanpakken. Een wetenschappelijke onderbouwing. Utrecht: NJI; 2020.

    Google Scholar 

  15. Tienen I van, Rooks S de, Boer A de. Spijbelen onder scholieren: de rol van een zorgsituatie thuis. Tijdschr Gezondheidswet. 2020;98:9–17.

    Google Scholar 

  16. Ingrado. Methodische Aanpak Schoolverzuim MAS. Rotterdam: Ingrado; 2017.

    Google Scholar 

  17. Nederlands Centrum Jeugdgezondheidzorg, AJN Jeugdartsen Nederland, GGD GHOR, et al. Aanpak van schoolverzuim. Actieplan voor de jeugdgezondheidzorg. Meerjarenprogramma 2017-2020. Amsterdam: Nederlands Centrum Jeugdgezondheidzorg; 2017.

    Google Scholar 

  18. Eimens T, Hilkens T, Roelofs M. Rapport Leerplicht in het primair onderwijs. Nijmegen: KBA Nijmegen; 2018.

    Google Scholar 

  19. Inspectie van het onderwijs. Oplopende lerarentekort bedreiging voor gelijke kans in het onderwijs. https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/staat-van-het-onderwijs/trends-in-het-onderwijs/leraren-en-lerarentekort/oplopend-lerarentekort-bedreiging-voor-gelijke-kansen-in-het-onderwijs. Geraadpleegd op: 11 dec 2020.

  20. Berends I, Diest H van. Schoolverzuim verklaard. Een overzicht van protectieve en risicofactoren. Duivendrecht: PI Research; 2014.

    Google Scholar 

  21. PO-Raad. Schoolverzuim melden.. https://www.poraad.nl/nieuws-en-achtergronden/schoolverzuim-melden (Gecreëerd: 21 februari 2020). Geraadpleegd op: 11 dec 2020.

  22. GGD Flevoland. COVID-19-overzicht Flevoland. Cumulatieve aantallen. 2020. https://www.ggdflevoland.nl/Professionals/cijfers-coronavirus. Geraadpleegd op: 11 dec 2020.

Download references

Author information

Authors and Affiliations

Authors

Corresponding author

Correspondence to J. E. Roseval-Splinter.

Rights and permissions

Reprints and Permissions

About this article

Verify currency and authenticity via CrossMark

Cite this article

Roseval-Splinter, J.E., Girwar, S.M., van Dijken, K.S. et al. Tijd voor een nieuwe meldingsnorm. Tijdschr Jeugdgezondheidsz 53, 30–36 (2021). https://doi.org/10.1007/s12452-021-00252-9

Download citation

  • Published:

  • Issue Date:

  • DOI: https://doi.org/10.1007/s12452-021-00252-9

Trefwoorden

  • primair onderwijs
  • onderwijstijd
  • schoolverzuim
  • verzuim
  • leerplicht