Advertisement

Bijblijven

, Volume 34, Issue 3–4, pp 260–274 | Cite as

Zelfmanagementvaardigheden bij laagopgeleide diabetespatiënten in de huisartsenpraktijk

  • Hester E. van Bommel
Article

Samenvatting

In westerse landen komt diabetes type 2 meer voor onder mensen met een lage sociaaleconomische status. Velen van hen hebben beperkte gezondheidsvaardigheden en daardoor te weinig kennis over de ziekte en inadequaat zelfmanagement. Het is van belang dat deze patiënten met diabetes beter geïnformeerd en begeleid worden. Om het vaardigheidsniveau van de diabetespatiënt te vergroten en de coachende vaardigheden van de zorgverlener te ondersteunen, heeft Pharos de interventie ‘Ik heb diabetes, wat kan ik doen?’ ontwikkeld. De eerste resultaten zijn positief.

Literatuur

  1. 1.
    Sørensen K, Van den Broucke S, Fullam J, Doyle G, Pelikan J, Slonska Z, Brand H. Health literacy and public health: a systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health. 2012;12(1):80.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  2. 2.
    Uitewaal P. Diabetes mellitus. In: van den Muijsenbergh M, Oosterberg E, redactie. Zorg voor laaggeletterden, migranten en sociaal kwetsbaren in de huisartsenpraktijk. Utrecht: NHG/Pharo; 2016. pag. 243–8.Google Scholar
  3. 3.
    Anderson D, Christison-Lagay J. Diabetes self-management in a community health center: improving health behaviors and clinical outcomes for underserved patients. Clin Diabetes. 2008;26(1):22–7.CrossRefGoogle Scholar
  4. 4.
    Espelt A, Borrell C, Roskam AJ, Rodríguez-Sanz M, Stirbu I, Dalmau-Bueno A, et al. Socioeconomic inequalities in diabetes mellitus across Europe at the beginning of the 21st century. Diabetologia. 2008;51:1971–9.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  5. 5.
    Glazier RH, Bajcar J, Kennie NR, Willson K. A systematic review of interventions to improve diabetes care in socially disadvantaged populations. Diabetes Care. 2006;29:1675–88.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  6. 6.
    Hawthorne K, Robles Y, Cannings-John R, Edwards AGK. Culturally appropriate health education for type 2 diabetes in ethnic minority groups: a systematic and narrative review of randomized controlled trials. Diabet Med. 2010;27:613–23.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  7. 7.
    Lanting LC, Joung IMA, Vogel I, Bootsma AH, Lamberts SWJ, Mackenbach JP. Ethnic differences in outcomes of diabetes care and the role of self-management behavior. Patient Educ Couns. 2008;72:146–54.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  8. 8.
    Oosterberg EH, Devillé WLJM, Brewster LM, Agyemang C, Muijsenbergh METC van den. Chronische ziekten bij allochtonen. Handvatten voor patiëntgerichte zorg bij diabetes, hypertensie en COPD. Ned Tijdschr Geneeskd. 2013;157:A5669.PubMedGoogle Scholar
  9. 9.
    Twickler TB, Hoogstraaten E, Reuwer AQ, Singels L, Stronks K, Essink-Bot M. Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden vragen om een antwoord in de zorg. Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:A250.PubMedGoogle Scholar
  10. 10.
    Fransen MP, Stronks K, Essink-Bot ML. Gezondheidsvaardigheden: stand van zaken. Amsterdam: Afdeling Sociale Geneeskunde, AMC, Universiteit van Amsterdam; 2011.Google Scholar
  11. 11.
    Heijmans M, Zwikker H, Heide I van der, Rademakers J. NIVEL Kennisvraag 2016: Zorg op maat. Hoe kunnen we de zorg beter laten aansluiten bij mensen met lage gezondheidsvaardigheden? Utrecht: NIVEL; 2016.Google Scholar
  12. 12.
    Hamilton M, Barton D. The international adult literacy survey: What does it really measure? Int Rev Educ. 2000;46(5):377–89.CrossRefGoogle Scholar
  13. 13.
    Sørensen K, Pelikan J, Röthlin F, Ganahl K, Slonska Z, Doyle G, et al. Health literacy in Europe: comparative results of the European health literacy survey (HLS-EU). Eur J Public Health. 2015;25(6):1053–8.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  14. 14.
    Pharos. Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden. Factsheet. Utrecht: Pharos; 2016. www.pharos.nl/nl/kenniscentrum/algemeen/factsheets.Google Scholar
  15. 15.
    Houtkoop W, Allen J, Buisman M, Fouarge D, Velden R van der. Kernvaardigheden in Nederland: Resultaten van de Adult Literacy and Life Skills Survey (ALL). Expertisecentrum Beroepsonderwijs. 2012.Google Scholar
  16. 16.
    CBS. Gezondheid en zorggebruik; persoonskenmerken. 2017. http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=83005ned&D1=3-5&D2=1-13,30-42&D3=0&D4=l&HDR=G2,G3,T&STB=G1&VW=T. Geraadpleegd op: 18 dec 2017.Google Scholar
  17. 17.
    Ujcic-Voortman JK, Schram MT, Jacobs van der Bruggen MA, Verhoeff AP, Baan CA. Diabetes prevalence and risk factors among ethnic minorities. Eur J Public Health. 2009;19(5):511–5.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  18. 18.
    Idenburg PJ, Schaik M van, Weerdt I de. Diagnose 2025: Over de toekomst van de Nederlandse diabeteszorg. Schiedam: Scriptum; 2012. pag. 426.Google Scholar
  19. 19.
    Beenakker A, Boer F de, Gamel C. Diabetesbegeleiding op maat. Verpleegkundigen over zelfmanagement bij Turkse en Marokkaanse patiënten. Cult Migr Gezondh. 2011;2:90–100.Google Scholar
  20. 20.
    Moser A, Bruggen H van der, Widdershoven G, Spreeuwenberg C. Self-management of type 2 diabetes mellitus: a qualitative investigation from the perspective of participants in a nurse-led, shared-care programme in the Netherlands. BMC Public Health. 2008;8:91.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  21. 21.
    Deursen AJAM van, Dijk JAGM van. Trendrapport internetgebruik 2012. Een Nederlands en Europees perspectief. Enschede: Universiteit Twente; 2012.Google Scholar
  22. 22.
    Mulvaney SA. Improving patient problem solving to reduce barriers to diabetes self-management. Clin Diabetes. 2009;27(3):99–104.CrossRefGoogle Scholar
  23. 23.
    Norris SL, Lau J, Smith SJ, Schmid CH, Engelgau MM. Self-management education for adults with type 2 diabetes. A meta-analysis of the effect on glycemic control. Diabetes Care. 2002;25(7):1159–71.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  24. 24.
    Jansen YJFM, Uitewaal PJM, Wijsman-Grootendorst AR, Geelhoed-Duijvestijn PHLM. Sociale en culturele problemen bij het opvolgen van leefstijladviezen door allochtone diabetici. Ned Tijdschr Geneeskd. 2011;155:A3117.Google Scholar
  25. 25.
    Vissenberg C, Nierkens V, Uitewaal PJM, Geraci D, Middelkoop BJC, Nijpels G, Stronks K. The DISC (diabetes in social context) study – evaluation of a culturally sensitive social network intervention for diabetic patients in lower socioeconomic groups: a study protocol. BMC Public Health. 2012;12(1):199.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  26. 26.
    Ursum J, Rijken M, Heijmans M, Cardol M, Schellevis F. Overzichtsstudies: Zorg voor chronisch zieken. Organisatie van zorg, zelfmanagement, zelfredzaamheid en participatie. Utrecht: NIVEL; 2011.Google Scholar
  27. 27.
    Nielen M, Verheij R, Bakker D de, Devillé W. Vooronderzoek verbetering kwaliteit huisartsenzorg in achterstandsgebieden grote steden. Utrecht: NIVEL; 2007.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  1. 1.PharosUtrechtNederland

Personalised recommendations