Advertisement

Bijblijven

, Volume 33, Issue 4–5, pp 296–306 | Cite as

Luisteren als belangrijkste interventie bij eenzaamheid

  • Els van Wijngaarden
  • Anne-Mei The
Article

Samenvatting

Eenzaamheid bij ouderen wordt als een belangrijk maatschappelijk probleem gezien. Het kan grote impact hebben op de kwaliteit van leven en de gezondheid. In dit artikel staat een aantal vragen centraal: Wat is eenzaamheid? En hoe reageer je als arts adequaat op gevoelens van eenzaamheid bij een patiënt? Welke aandachtspunten zijn hierbij van belang? Met behulp van de taxonomie van McGraw (die tien soorten eenzaamheid onderscheidt) beschrijven we de ruime verscheidenheid waarin eenzaamheid zich kan voordoen in de menselijke ervaring. We illustreren deze soorten eenzaamheid met voorbeelden uit recent onderzoek naar ouderen die hun leven als voltooid ervaren. Een belangrijke conclusie is dat eenzaamheid niet te reduceren is tot een oplosbaar, sociaal-maatschappelijke probleem. Daarnaast betogen we dat luisteren geen middel zou moeten zijn, maar een doel in zichzelf: goed luisteren is misschien wel de belangrijkste eenzaamheidsinterventie, omdat het ten diepste gaat om erkenning en het serieus nemen van de ervaring.

Literatuur

  1. 1.
    Wijngaarden EJ van. Ready to give up on life: a study into the lived experiences of older people who consider their lives to be completed and no longer worth living. Utrecht: University for Humanistic Studies; 2016.Google Scholar
  2. 2.
    Wijngaarden EJ van. Voltooid leven: over leven en willen sterven, 3e druk. Amsterdam: Atlas Contact; 2016.Google Scholar
  3. 3.
    Perissinotto CM, Cenzer IS, Covinsky KE. Loneliness in older persons: a predictor of functional decline and death. Arch Intern Med. 2012;172(14):1078–84.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  4. 4.
    Holt-Lunstad J, Smith TB, Layton JB. Social relationships and mortality risk: a meta-analytic review. PLOS Med. 2010;7(7):e1000316.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  5. 5.
    Cacioppo S, Grippo AJ, London S, Goossens L, Cacioppo JT. Loneliness clinical import and interventions. Perspect Psychol Sci. 2015;10(2):238–49.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  6. 6.
    Tilburg T van, Jong Gierveld J de (redactie). Zicht op eenzaamheid: Achtergronden, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum; 2007.Google Scholar
  7. 7.
    Beuningen J van, Witt S de. Eenzaamheid in Nederland. Den Haag: CBS; 2016.Google Scholar
  8. 8.
    Jong Gierveld J de, Tilburg T van. Kwaliteitsbepaling van Meetinstrumenten via Triangulatie. In: Swanborn P, Jong Gierveld J de , Tilburg T van, Bronner A, Meijnen G (redactie). Aspecten van Onderzoek: Theorie, variabelen en praktijk. Utrecht: Rijksuniversiteit Utrecht, Vakgroepen Planning, Organisatie en Beleid & Empirisch Theoretische Sociologie; 1991. pag. 29–64.Google Scholar
  9. 9.
    Russell DW. UCLA loneliness scale (version 3): reliability, validity, and factor structure. J Pers Assess. 1996;66(1):20–40.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  10. 10.
    Armstrong K. De wenteltrap. Amsterdam: De Bezige Bij; 2003.Google Scholar
  11. 11.
    Laing O. De eenzame stad: over de kunst van het alleen-zijn. Amsterdam: De Bezige Bij; 2016.Google Scholar
  12. 12.
    McGraw JG. Loneliness, its nature and forms: an existential perspective. Man World. 1995;28(1):43–64.CrossRefGoogle Scholar
  13. 13.
    Dohmen J. Het leven als kunstwerk. Amsterdam: Ambo; 2011.Google Scholar
  14. 14.
    Goossensen A. Presentie en existentiële eenzaamheid. In: Jorna T (redactie). Mag een mens eenzaam zijn? Studies naar existentiële eenzaamheid en zingeving. Amsterdam: Uitgeverij SWP; 2012. pag. 37–48.Google Scholar
  15. 15.
    Goossensen A. Zijn is gezien worden. Presentie en reductie in de zorg. Tilburg: Tilburg University; 2011, pag. 23.Google Scholar
  16. 16.
    Jorna T. Mag een mens eenzaam zijn? Studies naar existentiële eenzaamheid en zingeving. Amsterdam: Uitgeverij SWP; 2012.Google Scholar
  17. 17.
    Jorna T, Voois W. Onmetelijke eenzaamheid: Eenzaamheid als mogelijkheid tot zelfwording en zinvinding. Delft: Eburon; 2014.Google Scholar
  18. 18.
    Zwet R van der, Maat J van de. Wat werkt bij de aanpak van eenzaamheid. Utrecht: Movisie; 2016.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2017

Authors and Affiliations

  1. 1.UtrechtNederland
  2. 2.AmsterdamNederland

Personalised recommendations