Advertisement

Netherlands journal of psychology

, Volume 60, Issue 4, pp 80–98 | Cite as

Zinloos geweld en reacties op onrechtvaardigheid: de bescherming van een rechtvaardige wereld?

  • Hein F. M. Lodewijkx
  • Erik de Kwaadsteniet
  • Martijn van Zomeren
  • Robbert Petterson
Artikelen

Samenvatting

Lerners rechtvaardige-wereldtheorie (rwt; 1980) veronderstelt dat mensen sterk geneigd zijn hun beeld van een rechtvaardige wereld te beschermen tegen bedreiging, die bijvoorbeeld opgeroepen kan worden wanneer onschuldige slachtoffers getroffen worden door een gewelddadig en willekeurig lot. Door toepassing van cognitieve, attributionele vertekeningen – de geweldslachtoffers hebben gekregen wat ze verdienden (‘deservingness’ of ‘verdiendheid’) – wordt dan op een nogal cynische, defensieve manier getracht het beeld van een rechtvaardige wereld in stand te houden (de rw-beschermingshypothese). De resultaten van studie 1 en 2 tonen aan dat dergelijke beschermingsprocessen een rol vervullen in de benoeming van geweld als zinvol en verdiend. Aanvullende resultaten duiden er verder op dat empathische persoonsidentificatie in gevallen van extreem geweld kan leiden tot een distantiëring van het slachtoffer, terwijl dezelfde extreemheid kan leiden tot een sterkere positie-identificatie met het slachtoffer. Kennelijk beseffen de onderzochten dan sterker dat eenzelfde willekeurig lot hen ook had kunnen treffen. Studie 3 toont aan dat een sterkere empathische persoonsidentificatie samenhangt met sterkere rw-overtuigingen, maar alleen onder deelnemers aan ‘stille tochten’ tegen zinloos geweld. Dit soort initiatieven vormen mogelijk een alternatieve manier ter bescherming van een rechtvaardig wereldbeeld.

Notes

Literatuur

  1. Aiken, L.S., & West, S.G. (1991). Multiple regression: Testing and interpreting interactions. Thousand Oaks: Sage.Google Scholar
  2. Batson, C.D. (1991). The altruism question: Toward a social-psychological answer. Hillsdale, nj: Lawrence Erlbaum.Google Scholar
  3. Brink, G. van den (2001). Defiant violence. Utrecht: nizw. (Vert. Geweld als uitdaging: de betekenis van agressief gedrag bij jongeren.)Google Scholar
  4. Connors, J., & Heaven, P.C.L. (1987). Authoritarianism and just world beliefs. Journal of Social Psychology, 127, 345-346.Google Scholar
  5. Egelkamp, M. (2002). Inflation von Gewalt? Strafrechtliche und kriminologische Analysen von Qualifikationsentscheidungen in den Niederlanden und Deutschland (dissertatie). Groningen: RUG.Google Scholar
  6. Eisenberg, N., Fabes, R.A., Murphy, B., Karbon, M., Maszk, P., Smith, M., O'Boyle, C., & Suh, K. (1994). The relations of emotionality and regulation to dispositional and situational empathy-related responding. Journal of Personality and Social Psychology, 66, 776-797.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  7. Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford, ca: Stanford University Press.Google Scholar
  8. Finamore, F., & Carlson, J.M. (1987). Religiosity, belief in a just world and crime control attitudes. Psychological Reports, 61, 135-138.Google Scholar
  9. Furnham, A. (2003). Belief in a just world: research progress over the past decade. Personality and Individual Differences, 34, 795-817.CrossRefGoogle Scholar
  10. Guglielmi, R.G. (1999). Psychophysiological assessment of prejudice: Past research, current status, and future directions. Personality and Social Psychology Review, 3, 123-157.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  11. Hafer, C.L. (2000). Do innocent victims threaten the belief in a just world? Evidence from a modified Stroop task. Journal of Personality and Social Psychology, 79, 165-173.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  12. Hafer, C.L., & Bègue, L. (2005). Experimental research on just world theory: Problems, developments, and future challenges. Psychological Bulletin, 131, 128-167.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  13. Hafer, C.L., & Olson, J.M. (1998). Individual differences in the belief in a just world and responses to personal misfortune. In L. Montada & M.J. Lerner (Eds.), Responses to victimizations and belief in a just world (pp. 65-86). New York: Plenum Press.Google Scholar
  14. Hoffman, M.L. (2000). Empathy and moral development: Implications for caring and justice. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  15. Lerner, M.J. (1980). The belief in a just world. A fundamental delusion. New York: Plenum Press.Google Scholar
  16. Lerner, M.J., & Goldberg, J.H. (1999). When do decent people blame victims? The differing effects of the explicit/rational and implicit/experiential cognitive systems. In S. Chaiken & T. Trope (Eds.), Dual process theories in social psychology (pp. 627-640). New York: Guilford Press.Google Scholar
  17. Lerner, M.J., & Montada, L. (1998) An overview: Advances in belief in a just world theory and methods. In L. Montada & M.J. Lerner (Eds.), Responses to victimizations and belief in a just world (pp. 1-7). New York: Plenum Press.Google Scholar
  18. Lerner, M.J., Miller, D.T., & Holmes, J.G. (1976). Deserving and the emergence of forms of justice. In L. Berkowitz & E. Walster (Eds.), Advances in experimental social psychology, Vol. 9 (pp. 133-162). New York: Academic Press.Google Scholar
  19. Lipkus, I. (1991). The construction and preliminary validation of a global belief in a just world scale and the exploratory analysis of the multidimensional belief in a just world scale. Personality and Individual Differences, 12, 1171-1178.CrossRefGoogle Scholar
  20. Lodewijkx, H.F.M. (2005). The relations between deservingness, personal distress, person and position identification in situations of senseless violence (ongepubliceerd rapport). Heerlen: Open Universiteit, Faculteit Psychologie.Google Scholar
  21. Lodewijkx, H.F.M., Wildschut, T., Nijstad, B.A., Savenije, W., & Smit, M. (2001). In a violent world a just world makes sense: The case of ‘senseless violence’ in the Netherlands. Social Justice Research, 14, 79-94.CrossRefGoogle Scholar
  22. Lodewijkx. H.F.M., Kwaadsteniet, E.W. de, & Nijstad, B.A. (2004a). That could be me, or not? Senseless violence and the role of deservingness, victim ethnicity, person and position identification. Journal of Applied Social Psychology.Google Scholar
  23. Lodewijkx. H.F.M., Montree, F., Mutsaerts, S., & Zomeren, M. van (2004b). Fate, suffering and deservingness: Senseless violence and the role of person and position identification and victim ethnicity (ongepubliceerd rapport). Heerlen: OU, Faculteit Psychologie.Google Scholar
  24. Lodewijkx. H.F.M., Kwaadsteniet, E.W. de, & Zomeren, M. van (2005). Threats to a just world in the face of senseless violence: Effects of the belief in a just world, severity of consequences, and retribution on victim deservingness, empathy and fate similarity (ongepubliceerd rapport). Heerlen: OU, Faculteit Psychologie.Google Scholar
  25. Maas, M., & Bos, K. van den (2004). Wanneer rechtvaardigheid belangrijk is. In D. Wigboldus, M. Dechesne, E. Gordijn & E. Kluwer (Eds.), Jaarboek sociale psychologie, 2003 (pp. 237-244). Amsterdam: aspo Press.Google Scholar
  26. Montada, L., & Lerner, M.J. (Eds.). (1998). Responses to victimizations and belief in a just world. New York: Plenum Press.Google Scholar
  27. Rubin, Z., & Peplau L.A. (1975). Who believes in a just world? Journal of Social Issues, 31, 65-89.CrossRefGoogle Scholar
  28. Rucker, D.D., Polifroni, M., Tetlock, P.E., & Scott, A.L. (2004). On the assignment of punishment: The impact of general-societal threat and the moderating role of severity. Personality and Social Psychology Bulletin, 30, 673-684.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  29. Skitka, L.J. , Bauman, C.W., & Mullen, E. (2004). Political tolerance and coming to psychological closure following the September 11, 2001, terrorist attacks: An integrative approach. Personality and Social Psychology Bulletin, 30, 743-756.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  30. Staub, E. (1989). The roots of evil. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  31. Tetlock, P.E. (2003). Thinking the unthinkable: Sacred values and taboo cognitions. Trends in Cognitive Sciences, 7, 320-324.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  32. Vidmar, N., & Miller, D.T. (1980). Social psychological processes underlying attitudes towards legal punishment. Law and Society Review, 14, 565-602.CrossRefGoogle Scholar
  33. Walster, E., Berscheid, E., & Walster, G.W. (1976). New directions in equity research. Advances in Experimental Social Psychology, 9, 1-42.CrossRefGoogle Scholar
  34. Wayment, H.A. (2004). It could have been me: Vicarious victims and disaster-focused distress. Personality and Social Psychology Bulletin, 30, 515-528.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  35. Zomeren, M. van, & Lodewijkx, H.F.M. (in druk). Feeling and dealing with injustice: Senseless violence, deservingness and the role of anger and pity and person and position identification in justice retribution. European Journal of Social Psychology.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2005

Authors and Affiliations

  • Hein F. M. Lodewijkx
    • 1
  • Erik de Kwaadsteniet
  • Martijn van Zomeren
  • Robbert Petterson
  1. 1.

Personalised recommendations