Studia Logica

, Volume 12, Issue 1, pp 99–120 | Cite as

Racjonalna wiara i prawdopodobieństwo a zasadność wnioskowania indukcyjnego

  • Zdzisław Ziemba
Article
  • 21 Downloads

Preview

Unable to display preview. Download preview PDF.

Unable to display preview. Download preview PDF.

References

  1. 1.
    C. J. Ducasse pisze: “To, że skłonność do uwierzenia (inclination to believe) nie tylko podlega stopniowaniu, lecz także pozwala na przynajmniej przybliżoną kwantyfikację, jest potwierdzone przez używanie takich wyrażeń jak: “jestem bardzo skłonny wierzyć…”, “jestem mało skłonny wierzyć…”, “jestem skłonny bardzie j wierzyć wP aniżeli wQ…” itd., albo przez częste użycie ogólnie szanowanych przysłówków “prawdopodobne”, “bardzo prawdopod obne”, “możliwe” itd. jako określających jedynie modalność stwierdzenia (modalizers of assertion).” (Podkr. autora).J. C. Ducasse:Some Observations concerning the Nature of Probability, “The Journal of Philosophy”, vol. XXXVIII 1941, nr 17, s. 397.Google Scholar
  2. 2.
    J. Hossiason:O prawomocności indukcji hipotetycznej “Fragmenty Filozoficzne”, Warszawa 1934, s. 18.Google Scholar
  3. 3.
    Zwraca na to uwagęHossiason — j.w., s. 20.Google Scholar
  4. 4.
    Napis “xj ∈ X ∧ Y” czytamy: “xj jestX iYGoogle Scholar
  5. 5.
    Por. np.W. Bieganski::Teorya logiki. Warszawa 1912, s. 594;W. Wundt:Logik. T. 1, wyd. III, Stuttgart, s. 329.Google Scholar
  6. 6.
    Sposobem wnioskowania nazywaK. Ajdukiewicz „klasæ konkretnych wnioskowań scharakteryzowanych nie tylko przez pewien schemat wnioskowania, ale również przez stopień pewności z jak⇂ uznawane s⇂ przesłanki i wnioski”.O racjonalności zawodnych sposobów wnioskowania, „Studia Filozoficzne” nr 4, 1958, s. 22. Terminowi wprowadzonemu przez Ajdukiewicza nadałem inne, choć pokrewnc znaczenie, nazywaj⇂c sposobem wnioskowania napis o postaci (2.6.).Google Scholar
  7. 7.
    Reichenbach bodaj pierwszy zwrócił uwag⊹ na to, że usprawiedliwienie wnioskowania, tak jak jakiegokolwiek post⊹powania ludzkiego w ogóle, polega na okazaniu, że prowadzi ono do osi⇂gni⊹cia określonego celu. (H. Reichenbach:Wahrscheinlichkeitslehre. Leiden 1935, s. 416. Por. także tegoż autoraExperience and Prediction. Chicago 1949, s. 349–350 orazOn the Justification of Induction. „The Journal of Philosophy”, vol. XXVII, 1940, nr 4 s. 97.) PodobnieK. Ajdukiewicz::O racjonalności zawodnych sposobów wnioskowania, op. cit.K. Ajdukiewicz „klas⊹ konkretnych wnioskowań scharakteryzowanych nie tylko przez pewien schemat wnioskowania, ale również przez stopień pewności z jak⇂ uznawane s⇂ przesłanki i wnioski”.O racjonalności zawodnych sposobów wnioskowania, „Studia Filozoficzne” nr 4, 1958, s. 15. Można domyślać si⊹, że przedstawiciele analizowanej tu koncepcji zasadności wnioskowań indukcyjnych przyjmuj⇂, iż celem jaki sobie stawia wnioskuj⇂cy jest dochodzenie do przekonań racjonalnych.Google Scholar
  8. 8.
    „Przede wszystkim odróżniamy przekonanie racjonalne od przekonań nieracjonalnych”.J. M. Keynes:Über Wahrscheinlichkeit. Leipzig 1936, s. 2. „Odróżniamy przekonania pewne od prawdopodobnych. To ostatnie może być racjonalne lub nie i podlega stopniowaniu”. Ibidem s. 7.Google Scholar
  9. 9.
    „Załóżmy mianowicie, że stopniom wiary, jakie nam wolno wi⇂zać z jednymi zdaniami na podstawie innych zdań można przyporz⇂dkować określone nieujemne liczby — przynajmniej dla zdań, których b⊹d⇂ dotyczyły niniejsze rozważania tj. dla zdań wchodz⇂cych w gr⊹ w rozumowaniach indukcyjnych”.J. Hossiason:O prawomocności indukcji hipotetycznej, op. cit. s. 18.Google Scholar
  10. 10.
    „Jeżeli nasza wiedzah usprawiedliwia racjonaln⇂ wiar⊹ w stopniu α w (zdanie)a, to mówimy, że mi⊹dzya ih zachodzi relacja prawdopodobieństwa w stopniu α”. —Keynes, op. cit.,J. M. Keynes:Über Wahrscheinlichkeit. Leipzig 1936, s. 2.Google Scholar
  11. 11.
    Trójczłonow⇂ relacj⊹ prawdopodobieństwa mi⊹dzy dwoma zdaniami a liczb⇂ należy odróżniać od dwuczłonowej relacji prawdopodobieństwa, której zachodzenie stwierdza si⊹ w wypowiedzi „zdanieq jest prawdopodobne ze wzgl⊹du na zdaniep”. Słusznie zwraca uwag⊹ T. Kubiński na to, że Keynes niezbyt starannie odróżnia te dwie relacje od siebie. (Por.T. Kubiński:O metodzie tworzenia logik modalnych. „Studia Logica”, T. IV, 1956, s. 227–228.)Google Scholar
  12. 12.
    „Teoria prawdopodobieństwa jest logicznej natury, ponieważ dotyczy stopni przekonań, które w określonych warunkach można racjonalnie żywić, a nie samych przekonań faktycznie żywionych przez określon⇂ osob⊹, które mog⇂ być racjonalne lub nie”.Keynes, op. cit.J. M. Keynes:Über Wahrscheinlichkeit. Leipzig 1936, s. 2.Google Scholar
  13. 13.
    Zwykle mówi si⊹ o racjonalnym stopniu wiary w zdaniep motywowanej wiedz⇂w. Ale powstaje pytanie, czy ta wiedza jest koniunkcj⇂ (zbiorem) zdań, w które wierzy określona osoba, czy koniunkcj⇂ (zbiorem) zdań prawdziwych, w które wierzy ta osoba.Google Scholar
  14. 14.
    Napis „P(p, q)” czytamy: „Prawdopodobieństwo zdaniaq ze wzgl⊹du na zdaniep”.Google Scholar
  15. 15.
    Relacj⊹ prawdopodobieństwa jako stopnia racjonalnej wiary kontruuje si⊹ zwykle w metaj⊹zyku. A wi⊹c w napisie „P(p, q)” zmienne„p”, „q” przebiegaj⇂ nazwy zdań. Odpowiednio wi⊹c napisy „f 1”, „f 2” w wyrażeniu „P(f1, f2)” interpretować b⊹dziemy jako zmienne przebiegaj⇂ce nazwy zdań. Umawiamy si⊹ przy tym, że jeżeli w schemacie wyst⊹puje napis „P(f1, f2)” obok napisów „f 1”, „f 2”, wówczas za zmienn⇂ „f 1” w napisie „P(f1, f2)” podstawiamy nazw⊹ tego zdania, które otrzymujemy przez podstawienie za zmienne w funkcji „f 1”. Odpowiednio post⊹pujemy z napisem „f 2”. A wi⊹c jakieś wnioskowanie przebiega według schematu (3.5.) wtedy i tylko wtedy, gdy wniosek „a n∈B” jest uznawany w stopniuk pod wpływem wiary w zdanie „a 1AB”, ... „a n−1AB”, „a nA” oraz w zdanie o tym, że prawdopodobieństwo zdania „a n∈B” ze wzgl⊹du na zdanie „(a 1AB) ∧ ... ∧ (a n−1AB) ∧ (a nA)” wynosik.Google Scholar
  16. 16.
    Zmienne „p”, „q” w napisie „P(p, q)” przebiegaj⇂ nazwy zdań, zaś zmienne „p”, „q” wyst⊹puj⇂ce poza tym napisem s⇂ tu zwyklymi zmiennymi zdaniowymi. Por. przypis 15.Google Scholar
  17. 17.
    Keynes, op. cit.J. M. Keynes:Über Wahrscheinlichkeit. Leipzig 1936, s. 7.Google Scholar
  18. 18.
    Na t⊹ możliwość zwrócił mi uwag⊹ prof.K. Ajdukiewicz.Google Scholar
  19. 19.
    Wnioskowanie jakieś przebiega według schematu (3.9.) wtedy i tylko wtedy, gdy wniosek „a n∈B” jest uznawany pod wpływem wiary w zdania „a 1AB”, ..., „a n−1AB”, „a n A” w stopniu równym prawdopodobieństwu zdania „a n∈B” ze wzgl⊹du na zdanie „(a 1AB) ∧ ... ∧ (a n−1AB”) ∧ (a nA)”Google Scholar
  20. 20.
    J. Hossiason:Induction et analogie. „Mind”, 1941, nr 200, s. 351 i nast.Google Scholar
  21. 21.
    M. Kokoszyńska:O „dobrej” i„zlej” indukcji. „Studia Logica”, t. V., PWN Poznań, 1957, s. 53.Google Scholar
  22. 22.
    J. Hossiason:O prawomocności indukcji hipotetycznej op. cit.„, s. 16–17. Por. także tej autorkiDefinicje vozumowania indukcyjnego. „Przegl⇂d Filozoficzny”, t. XXXI, 1928, s. 363–364.Google Scholar
  23. 23.
    R. Carnap:Logical Foundations of Probability. London 1951, s. 23. Por. także tegoż autora:The two Concepts of Probability. „Philosophy and Phenomenological Research”, vol. IV, 1954, no 4 s. 513–532.Google Scholar
  24. 24.
    J. M. Keynes: op. cit.Über Wahrscheinlichkeit. Leipzig 1936, s. 5.Google Scholar
  25. 25.
    H. Jeffreys:Scientific inference. Cambridge 1957, s. 22–23.Google Scholar
  26. 26.
    J. Hossiason:O prawomocności indukcji hipotetycznej. Op. cit. „, s. 20–23.Google Scholar
  27. 27.
    Por. także:J. M. Keynes: op. cit.Über Wahrscheinlichkeit. Leipzig 1936, s. 105–110.M. Kokosyńska:O dobrej i złej indukcji — Studia Logica t. V, 1957, s. 50–51.H. Jeffreys:Theory of Probability. Oxford 1950, s. 17–27.H. Jeffreys:Scientific inference. Cambridge 1947, s. 24 i nast.A. Shimony:Coherence and the Axioms of Confirmation. „Journal of Symbolic Logic”, vol. 20 no 1. s. 3.Google Scholar
  28. 28.
    H. Jeffreys:Theory of Probability. s. 34.Google Scholar
  29. 29.
    W. C. Kneale:Probability and Induction. Oxford 1952, s. 172–173.Google Scholar
  30. 30.
    Keynes: op. cit.Über Wahrscheinlichkeit. Leipzig 1936, s. 40.Google Scholar
  31. 31.
    F. P. Ramsey:The Foundations of Mathematics. London 1954, s. 162.Google Scholar

Copyright information

© Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1961

Authors and Affiliations

  • Zdzisław Ziemba

There are no affiliations available

Personalised recommendations