Advertisement

Vakblad Sociaal Werk

, Volume 19, Issue 5, pp 15–15 | Cite as

Sociale inbedding als medicijn

  • Marc Hoijtink
Wisselcolumn
  • 13 Downloads

Samenvatting

Tegenspraak als medicijn tegen radicalisering van jongeren. Het is onderdeel van de veel geprezen Nederlandse ‘haarvatenaanpak’ tegen radicalisering. Kern daarvan is de gedachte dat de meeste terroristische aanslagen niet worden verijdeld door geavanceerde technologie van geheime diensten, maar door informatie die wijkprofessionals zoals politieagenten of straathoekwerkers ter ore is gekomen.

Tegenspraak als medicijn tegen radicalisering van jongeren. Het is onderdeel van de veel geprezen Nederlandse ‘haarvatenaanpak’ tegen radicalisering. Kern daarvan is de gedachte dat de meeste terroristische aanslagen niet worden verijdeld door geavanceerde technologie van geheime diensten, maar door informatie die wijkprofessionals zoals politieagenten of straathoekwerkers ter ore is gekomen. Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Dick Schoof benadrukt daarin de rol van professionals die in de wijken in de vele gemeenten in Nederland opereren. Dicht tegen de leefwereld van jongeren. Niet alleen om extreme politieke of religieuze interpretaties te bestrijden, maar ook om tegenspraak te bieden aan de vele complottheorieën op sociale media. Jongeren kunnen in snel tempo transformeren van een ‘passief sympathisant’ naar een ‘geradicaliseerde betrokkene’, zoals dat dan in kringen van de AIVD heet. Complottheorieën spelen daarin een belangrijke rol. Jessica Stern, ook iemand die ervoor doorgeleerd heeft, ziet al langer een reëel gevaar dat nieuwe online sympathisanten onder invloed daarvan kunnen door-radicaliseren. De professor van Harvard constateert bijvoorbeeld dat jihadverheerlijking zich zo in steeds sneller tempo uitbreidt.

Hoe gaat dat in de praktijk, het tegenspreken van complottheorieën die radicalisering in de hand kunnen werken? Shanti Zenoli, zelf straathoekwerker, onderzocht dit voor zijn masterstudie Social Work. Hij kwam met een verrassend antwoord in zijn thesis ‘Een tegengeluid op straat’. Jongerenwerkers en straathoekwerkers spreken complotheorieën namelijk helemaal niet tegen. Sterker nog: professionals die hij sprak twijfelen zelf ook aan het beeld dat zij door de mainstream media, zoals de NOS voorgeschoteld krijgen. Bijvoorbeeld over de aanslag in Frankrijk op het satirische weekblad Charlie Hebdo. Ze weten zelf ook niet wat ze kunnen geloven vanuit de media. Net als hun doelgroep. Zij vermijden gesprekken hierover daarom liever.

Deze conclusie zal in Den Haag de wenkbrauwen doen fronsen. Beleid wordt echter niet gemaakt in vergaderzalen in Den Haag of op de stadhuizen van de gemeenten. Maar door professionals op straat of achter de voordeur. Ze doen daar wel iets anders, zo constateert Zanoli. Ze verleiden jongeren om zich niet te verliezen in religie en politiek door hen aan te sporen zich te focussen op hun persoonlijke ontwikkeling, school, werk, familie en sport. Ze werken gestaag aan tastbare sociale inbedding, dag in dag uit. Recentelijk verscheen een studie dat het belang daarvan benadrukt. Onderzoeker Stijn Sieckelink van de Vrije Universiteit in Amsterdam schreef er een boek over: ‘Reradicalisering. Ronselen voor een betere wereld’. Hij constateert dat de samenleving nauwelijks bereid is te leren van extremisten. Waarom zijn extremisten zo succesvol bij sommige jongeren? De tekorten die bij radicalisering telkens terugkomen en waarop extermisten een antwoord bieden zijn: verankering, verbinding en verbetering. Radicaliteit is aantrekkelijk voor jongeren die een gebrek ervaren aan wortels (zich thuis voelen) en vleugels (dromen en idealen).

Het beleid legt daarentegen vooral het accent op publieke veiligheid, in plaats van op sociale veiligheid. Het onttrekt zo aan het oog wat achter radicalisering zit: een gebrek aan sociaal en cultureel kapitaal, spirituele armoede, ongelijkheid van kansen, vervreemding en de effecten van polarisatie. Hoewel radicalisering een ernstig probleem is voor de samenleving, vraagt het om atypische sociale antwoorden, stelt Sieckelink. Werken aan sociale inbedding. Daarmee zullen de straathoekwerkers en jongerenwerkers met wie Zanoli sprak het erg eens zijn. Want in een wereld waarin deze profesisonals niet meer weten wat waar en wat niet waar is, is dat waarin ze geloven.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  • Marc Hoijtink
    • 1
  1. 1.

Personalised recommendations