Postvaccinatie verschijnselen: prikplaatsreacties en reactogeniciteit

Article
First Online:

Samenvatting

Op een vaccinatieprikplaats kunnen vroege en latere reacties optreden. Vroege reacties (< 1 uur na vaccinatie) hangen samen met het injecteren (meestal ongeacht de vaccinstof). Er kan pijn optreden en hierdoor getriggerde reflectoire verschijnselen. Ook kunnen er bloedinkjes voorkomen. De latere reacties worden veroorzaakt door ontsteking (reactogeniciteit). Bij ontsteking op de prikplaats kunnen ook algemene lichamelijke klachten optreden, zoals koorts en andere algemene verschijnselen. Over deze gewone bijwerkingen geeft dit overzichtsartikel de ‘state-of-the-art’ over processen in de weefsels, welke stoffen daar worden gevormd en welke effecten die kunnen geven. Bij ontsteking op een injectieplaats is er vrijwel nooit sprake van infectie of allergie. Meestal is een symptomatische behandeling voldoende.

Trefwoorden

vaccinatie reactogeniciteit ontsteking prikplaats reactie vaso-vegetatieve reactie 

Afkortingen

Ag

antigeen

Alum

algemene afkorting voor aluminiumzouten die als adjuvans gebruikt worden

AS03

adjuvant systeem 03 (GlaxoSmithKline) bestaand uit squaleen en tocoferol

AS04

adjuvant systeem 04 (GlaxoSmithKline) bestaand uit MPL en alum

GM-CSF

granulocyt-macrofaag colony-stimulating factor

IL1

interleukine 1

LPS

lipopolysaccharide

MPL

monofosforyl-lipid-A

TNF

tumor necrose factor

This is a preview of subscription content, log in to check access.

Literatuur

  1. 1.
    Rümke HC, Kant AC. RVP-vaccinaties: meldingen van bijwerkingen. Tijdschr Jeugdgezondheidszorg. 2014;46:75–80.CrossRefGoogle Scholar
  2. 2.
    Burgmeijer R, Hoppenbrouwers K. Ongewenste verschijnselen na vaccinatie. Hoofdstuk 7. In: Burgmeijer R, Hoppenbrouwers K (redactie). Handboek Vaccinaties. Theorie en uitvoeringspraktijk. Deel A, 2nd. ed. Assen: Van Gorcum; 2011. p. 155–79.Google Scholar
  3. 3.
    Gidudu J, Kohl KS, Halperin S, et al. Brighton Collaboration local reactions working group for a local reaction at or near injection site. A local reaction at or near injection site: case definition and guidelines for collection, analysis, and presentation of immunization safety data. Vaccine. 2008;26:6800–13.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  4. 4.
    Burgmeijer RJF. Pijn bij kinderen door vaccinatie: Kunnen en moeten we er wat aan doen? Een overzicht van de literatuur en aanbevelingen voor de praktijk. Tijdschr Jeugdgezondheidszorg. 2005;37:62–7.Google Scholar
  5. 5.
    Burgmeijer R, Hoppenbrouwers K. Vaccinatietechniek. Hoofdstuk 15. In: Burgmeijer R, Hoppenbrouwers K (redactie). Handboek Vaccinaties. Theorie en uitvoeringspraktijk. Deel A, 2nd. ed. Assen: Van Gorcum; 2011. pag. 287–307, herziene druk.Google Scholar
  6. 6.
    Beirne PV, Hennessy S, Cadogan SL, Shiely F, Fitzgerald T, MacLeod F. Needle size for vaccination procedures in children and adolescents. Cochrane Database Syst Rev. 2015; CD010720. doi:10.1002/14651858.CD010720.pub2.PubMedGoogle Scholar
  7. 7.
    Stratton K, Ford A, Rusch E, Clayton EW, Institute of Medicine, Committee to Review Adverse Effects of Vaccines, Institute of Medicine of the National Academies. Adverse effects of vaccines: evidence and causality. Washington DC: The National Academies Press; 2012, http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=13164.Google Scholar
  8. 8.
    Mastelic B, Lewis DJM, Golding H, Gust I, Sheets R, Lambert P‑H. Potential use of inflammation and early immunological event biomarkers in assessing vaccine safety. Biologicals. 2013;41:115–24.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  9. 9.
    Bodor M, Montalvo E. Vaccine-related shoulder dysfunction. Vaccine. 2007;25:585–7.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  10. 10.
    Tenenbaum T, Niessen J, Schroten H. Severe upper dysfunction after 4CMenB vaccination in a yound child. Pediatr Infect Dis J. 2016;35:94–6.PubMedGoogle Scholar
  11. 11.
    Salmon JH, Geoffroy M, Eschard JP, Ohl X. Bone erosion and subacromial bursitis caused by diphtheria-tetanus-poliomyelitis vaccine. Vaccine. 2015;33:6152–5.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  12. 12.
    Shaikh MF, Baqai TJ, Tahir H. Acute brachial neuritis following influenza vaccination. BMJ Case Rep. 2012. doi:10.1136/bcr-2012-007673.Google Scholar
  13. 13.
    David S, Vermeer-de Bondt P, Maas N van der. Toename van lokale verschijnselen bij 4‑jarigen na revaccinatie met DKTP. Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A980.PubMedGoogle Scholar
  14. 14.
    Woo EJ, Burwen DR, Gatumu SNM, Ball R, The Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS) Working Group. Extensive Limb Swelling after Immunization: Reports to the Vaccine Adverse Event Reporting System. Clin Infect Dis. 2003;37:351–8.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  15. 15.
    Netherlands Pharmacovigilance Centre Lareb. Overview of reports of injection site inflammation after Prevenar13® administered to a selected population of elderly. www.lareb.nl/Signalen/KWB_2015_1_Prevenar13.aspx. Geconsulteerd: April 2015.
  16. 16.
    Prymula R, Siegrist C‑A, Chlibek R, et al. Effect of prophylactic paracetamol administration at time of vaccination on febrile reactions and antibody responses in children: two open-label, randomised controlled trials. Lancet. 2009;374:1339–50.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  17. 17.
    Doedee AMCM, Boland GJ, Pennings JLA, et al. Effects of prophylactic and therapeutic paracetamol treatment during vaccination on hepatitis B antibody levels in adults: two open-label, randomized controlled trials. PLoS ONE. 2014;9:e98175.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  18. 18.
    Das RR, Panigrahi I, Naik SS. The effect of prophylactic antipyretic administration on post-vaccination adverse reactions and antibody response in children: a systematic review. PLoS One 2014;9:e106629. doi: 10.1371/journal.pone.0106629.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2016

Authors and Affiliations

  1. 1.Bijwerkingencentrum Lareb’s-HertogenboschNederland

Personalised recommendations