Advertisement

Leidt samen beslissen tot minder antibioticagebruik?

  • Thamar van EschEmail author
  • Anne Brabers
  • Karin Hek
  • Liset van Dijk
  • Robert Verheij
  • Judith de Jong
Onderzoek
  • 3 Downloads

Samenvatting

Inleiding Er zijn aanwijzingen dat gezamenlijke besluitvorming onnodig voorschrijven van antibiotica kan verminderen. De onderzoekers gingen na of in huisartsenpraktijken waar meer gezamenlijke besluitvorming plaatsvindt, minder vaak antibiotica worden voorgeschreven.

Methode De onderzoekers maten het niveau van gezamenlijke besluitvorming met een gevalideerde vragenlijst (SDM-Q9). Ze legden deze voor aan patiënten die lid waren van het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg en tevens waren ingeschreven bij een van de vijftien huisartsenpraktijken binnen Nivel Zorgregistraties eerste lijn. Per huisartsenpraktijk bepaalden ze de gemiddelde SDM-score en verzamelden ze gegevens uit de elektronische patiëntendossiers over alle episodes van hoesten, neusbijholteontsteking of urineweginfectie. Per episode bepaalden ze of er volgens de relevante NHG-Standaarden een indicatie was voor antibiotica en of er een antibioticum was voorgeschreven. Met multilevel logistische regressieanalyses onderzochten ze het verband tussen samen beslissen en het voorschrijven van antibiotica.

Resultaten Wanneer er geen duidelijke indicatie was, maar antibiotica konden worden overwogen, kregen patiënten tussen 18 en 39 jaar oud minder antibioticavoorschriften in praktijken waar meer gezamenlijke besluitvorming plaatsvond. Voor andere leeftijdsgroepen vonden de onderzoekers dit verband niet.

Conclusie Gezamenlijke besluitvorming blijkt gerelateerd te zijn aan voorschrijven van antibiotica en kan wellicht bijdragen aan het terugdringen van antibioticagebruik.

Literatuur

  1. 1.
    Livermore D. Can better prescribing turn the tide of resistance? Nat Rev Microbiol 2004;2:73-8.
  2. 2.
    Laxminarayan R, Duse A, Wattal C, Zaidi AK, Wertheim HF, Sumpradit N, et al. Antibiotic resistance—the need for global solutions. Lancet Infect Dis 2013;13:1057-98.
  3. 3.
    Goossens H, Ferech M, Vander Stichele R, Elseviers M, Group EP. Outpatient antibiotic use in Europe and association with resistance: a cross-national database study. Lancet 2005;365:579-87.
  4. 4.
    Adriaenssens N, Coenen S, Versporten A, Muller A, Minalu G, Faes C, et al. European Surveillance of Antimicrobial Consumption (ESAC): outpatient antibiotic use in Europe (1997–2009). J Antimicrob Chemother 2011; 66: vi3-12.
  5. 5.
    Ivanovska V, Hek K, Mantel Teeuwisse AK, Leufkens HG, Nielen MM, van Dijk L. Antibiotic prescribing for children in primary care and adherence to treatment guidelines. J Antimicrob Chemother 2016;71:1707-14.
  6. 6.
    Van Esch TEM, Van Dijk L, Weesie Y, Korevaar J, Verheij R, Essink R, et al. Antibioticagebruik bij luchtweginfecties in de eerste lijn. Utrecht: Nivel, 2016.
  7. 7.
  8. 8.
    Coxeter P, Del Mar C, McGregor L, Beller E, Hoffmann TC. Interventions to facilitate shared decision making to address antibiotic use for acute respiratory infections in primary care. Cochrane Database Syst Rev 2015;11:CD010907.
  9. 9.
    O’Connor AM, Llewellyn-Thomas HA, Flood AB. Modifying unwarranted variations in health care: shared decision making using patient decision aids. Health Aff (Millwood) 2004;Suppl Variation:VAR63-72.
  10. 10.
    Butler CC, Kinnersley P, Prout H, Rollnick S, Edwards A, Elwyn G. Antibiotics and shared decision-making in primary care. J Antimicrob Chemother 2001;48:435-40.
  11. 11.
    Nivel Primary Care Database. Utrecht: Nivel, 2018. https://www.nivel.nl/en/nivel-primary-care-database, geraadpleegd november 2018.
  12. 12.
    Schweikardt C, Verheij RA, Donker GA, Coppieters Y. The historical development of the Dutch Sentinel General Practice Network from a paper-based into a digital primary care monitoring system. Journal of Public Health 2016;24:545-62.
  13. 13.
    Brabers AE, Reitsma-van Rooijen M, De Jong JD. Consumentenpanel Gezondheidszorg. Basisrapport met informatie over het panel. Utrecht: Nivel, 2015.
  14. 14.
    Brabers AE, Van Esch TE, Groenewegen PP, Hek K, Mullenders P, Van Dijk L, et al. Is there a conflict between general practitioners applying guidelines for antibiotic prescribing and including their patients’ preferences? Patient Prefer Adherence 2017;12:9-19.
  15. 15.
    Verheij ThJM, Hopstaken RM, Prins JM, Salomé PhL, Bindels PJ, Ponsioen BP, et al. NHG-Standaard Acuut hoesten (eerste herziening). Huisarts Wet 2011:54:68-92.
  16. 16.
    Venekamp RP, De Sutter A, Sachs A, Bons SCS, Wiersma Tj, De Jongh E. NHG-Standaard Acute rhinosinusitis (derde herziening). Huisarts Wet 2014;57:537.
  17. 17.
    Van Pinxteren B, Knottnerus BJ, Geerlings SE, Visser HS, Klinkhamer S, Van der Weele GM, et al. NHG-Standaard Urineweg-infecties (derde herziening). Huisarts Wet 2013;56:270-80.
  18. 18.
    Van Esch TE, Brabers AE, Hek K, Van Dijk L, Verheij RA, De Jong JD. Does shared decision-making reduce antibiotic prescribing in primary care? J Antimicrob Chemother 2018;73:3199-205.
  19. 19.
    Van der Weijden T, Pieterse AH, Koelewijn-van Loon MS, Knaapen L, Légaré F, Boivin A, et al. How can clinical practice guidelines be adapted to facilitate shared decision making? A qualitative key-informant study. BMJ Qual Saf 2013;22:855-63.
  20. 20.
    Van der Weijden T, Post H, Brand PL, Van Veenendaal H, Drenthen T, Van Mierlo LA, et al. Shared decision making, a buzz-word in the Netherlands, the pace quickens towards nationwide implementation…. Z Evid Fortbild Qual Gesundhwes 2017;123:69-74.
  21. 21.
  22. 22.
    De Jong JD, Groenewegen PP, Westert GP. Mutual influences of general practitioners in partnerships. Soc Sci Med 2003;57:1515-24.

Copyright information

© Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) 2019

Authors and Affiliations

  • Thamar van Esch
    • 1
    Email author
  • Anne Brabers
    • 2
  • Karin Hek
    • 3
  • Liset van Dijk
    • 4
  • Robert Verheij
    • 5
  • Judith de Jong
    • 6
  1. 1.Onderzoeker Zorgstelsel en SturingNIVELUtrechtNederland
  2. 2.Onderzoeker Consumentenpanel GezondheidszorgNIVELUtrechtNederland
  3. 3.Onderzoeker Zorgregistraties eerste lijn, farmaceutische zorgNIVELUtrechtNederland
  4. 4.Programmaleider Farmaceutische ZorgNIVELUtrechtNederland
  5. 5.Programmaleider Zorgdata en het Lerend zorgsysteemNIVELUtrechtNederland
  6. 6.Programmaleider Zorgstelsel en SturingNIVELUtrechtNederland

Personalised recommendations