Advertisement

Zelfhulp om terugval in een depressie te voorkomen

  • Karolien Biesheuvel-Leliefeld
  • Sandra Dijkstra-Kersten
  • Anneke van Schaik
  • Harm van Marwijk
  • Filip Smit
  • Henriëtte van der Horst
  • Claudi Bockting
Onderzoek

Samenvatting

Doel Preventieve cognitieve therapie (PCT) is een zelfhulptherapie voor de eerste lijn, ontwikkeld om terugval in een depressie te voorkomen.

Methode Gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek waarin gebruikelijke zorg (onder andere antidepressiva) werd vergeleken met gebruikelijke zorg plus PCT. Deelnemers waren 18 jaar of ouder, hadden minimaal twee depressies doorgemaakt en waren depressievrij. De primaire uitkomstmaat was terugval na twaalf maanden. De interventie bestond uit een zelfhulpboek met acht hoofdstukken, waarvan de deelnemers er elke week één bestudeerden en opdrachten maakten. Ze hadden wekelijks telefonisch contact met de poh-ggz gedurende maximaal vijftien minuten.

Resultaten De 248 deelnemers werden gerandomiseerd naar een interventiegroep (n = 124) en een controlegroep (n = 124). Na twaalf maanden waren 44 deelnemers (35,5%) in de interventiegroep en 62 deelnemers (50,0%) in de controlegroep teruggevallen in een depressie (incidentieratio 0,71; 95%-BI 0,52 tot 0,97). In de interventiegroep was na twaalf maanden de ervaren kwaliteit van leven sterker toegenomen (0,04 punten op de EQ-5D; 95%-BI 0,004 tot 0,08) en waren depressieve symptomen sterker afgenomen (–2,18 punten op de QIDS-sr; 95%-BI –3,09 tot –1,27) dan in de controlegroep. De interventie had geen effect op comorbide psychopathologie, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven gemeten met de SF-12.

Conclusie Dit onderzoek bevestigt het hoge risico op terugval na een depressieve episode. Een psychologische zelfhulpinterventie met begeleiding van de poh-ggz blijkt een welkom alternatief voor gebruikelijke zorg, waaronder antidepressiva.

Literatuur

  1. 1.
    Burcusa SL, Iacono WG. Risk for recurrence in depression. Clin Psychol Rev 2007;27:959-85.
  2. 2.
    Nierenberg AA, Husain MM, Trivedi MH, Fava M, Warden D, Wisniewski SR, et al. Residual symptoms after remission of major depressive disorder with citalopram and risk of relapse: a STAR*D report. Psychol Med 2010;40:41-50.
  3. 3.
  4. 4.
    National Collaborating Centre for Mental Health. Depression: the treatment and management of depression in adults (updated edition). NICE Clinical Guidelines, No 90. Leicester: British Psychological Society, 2009.
  5. 5.
  6. 6.
    Terugvalpreventie. In: NHG-Standaard Depressie (tweede herziening). Huisarts Wet 2012;55:252-9.
  7. 7.
    Geddes JR, Carney SM, Davies C, Furukawa TA, Kupfer DJ, Frank E, et al. Relapse prevention with antidepressant drug treatment in depressive disorders: a systematic review. Lancet 2003;361:653-61.
  8. 8.
    Hansen R, Gaynes B, Thieda P, Gartlehner G, Deveaugh-Geiss A, Krebs E, et al. Metaanalysis of major depressive disorder relapse and recurrence with second-generation antidepressants. Psychiatr Serv 2008;59:1121-30.
  9. 9.
  10. 10.
    Fava GA. Rational use of antidepressant drugs. Psychother Psychosom 2014;83:197-204.
  11. 11.
    Bockting CL, Ten Doesschate MC, Spijker J, Spinhoven P, Koeter MW, Schene AH. Continuation and maintenance use of antidepressants in recurrent depression. Psychother Psychosom 2008;77:17-26.
  12. 12.
    Ten Doesschate MC, Bockting CL, Schene AH. Adherence to continuation and maintenance antidepressant use in recurrent depression. J Affect Disord 2009;115:167-70.
  13. 13.
  14. 14.
  15. 15.
    Biesheuvel-Leliefeld KE, Kok GD, Bockting CL, Cuijpers P, Hollon SD, Van Marwijk HW, et al. Effectiveness of psychological interventions in preventing recurrence of depressive disorder: meta-analysis and meta-regression. J Affect Disord 2015;174:400-10.
  16. 16.
  17. 17.
    Stangier U, Hilling C, Heidenreich T, Risch AK, Barocka A, Schlösser R, et al. Maintenance cognitive-behavioral therapy and manualized psychoeducation in the treatment of recurrent depression: a multicenter prospective randomized controlled trial. Am J Psychiatry 2013;170:624-32.
  18. 18.
    Biesheuvel-Leliefeld KE, Kersten SM, Van der Horst HE, Van Schaik A, Bockting CL, et al. Cost-effectiveness of nurse-led self-help for recurrent depression in the primary care setting: design of a pragmatic randomised controlled trial. BMC Psychiatry 2012;12:59.
  19. 19.
    Frank E, Prien RF, Jarrett RB, Keller MB, Kupfer DJ, Lavori PW, et al. Conceptualization and rationale for consensus definitions of terms in major depressive disorder: Remission, recovery, relapse, and recurrence. Arch Gen Psychiatry 1991;48:851-5.
  20. 20.
    First MB, Gibbon M, Spitzer RL, Williams JB. Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis I disorders, clinician version (SCID-CV). Washington: American Psychiatric Press, 1996.Google Scholar
  21. 21.
    Bockting CL, Schene A, Spinhoven P, Koeter MWJ, Wouters LF, Huyser J, et al. Preventing relapse/recurrence in recurrent depression with cognitive therapy: A randomized controlled trial. J Consult Clin Psychol 2005;73:647-57.
  22. 22.
    Bockting CL, Speckens A, A-Tjak J. Psychotherapie bij depressie. In: Schene AH, Sabbe B, Spinhoven Ph, Ruhé E, redactie. Handboek depressieve stoornissen. Utrecht: de Tijdstroom, 2016. Google Scholar
  23. 23.
    Hollon SD, DeRubeis RJ, Shelton RC, Amsterdam JD, Salomon RM, O’Reardon JP, et al. Prevention of relapse following cognitive therapy vs. medications in moderate to severe depression. Arch Gen Psychiatry 2005;62:417-22.
  24. 24.
    Bockting CL. Preventieve cognitieve training bij terugkerende depressie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2009.Google Scholar
  25. 25.
    Van Buuren S, Oudshoorn CGM. Multivariate imputation by chained equations: MICE V1.0 user’s manual. Leiden: TNO, 2000.
  26. 26.
    Bennett KJ, Torrance GW. Measuring health state preferences and utilities: rating scale, time trade-off and standard gamble techniques. In: Spilker B, editor. Quality of life and pharmacoeconomics in clinical trials. 2nd ed. Philadelphia: Lippincott-Raven 1996. p. 253-66.Google Scholar
  27. 27.
    Torrance GW, Feeny D. Utilities and quality-adjusted life years. Int J Technol Assess Health Care 1989;5:559-75.
  28. 28.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  • Karolien Biesheuvel-Leliefeld
    • 1
  • Sandra Dijkstra-Kersten
    • 3
  • Anneke van Schaik
    • 5
  • Harm van Marwijk
    • 4
  • Filip Smit
    • 7
  • Henriëtte van der Horst
    • 2
  • Claudi Bockting
    • 6
  1. 1.Afdeling Huisartsengeneeskunde, aios OuderengeneeskundeEMGO instituut, VUmc AmsterdamAmsterdamNederland
  2. 2.Huisarts, hoogleraar Huisartsgeneeskunde, Afdeling HuisartsengeneeskundeEMGO instituut, VUmc AmsterdamAmsterdamNederland
  3. 3.Psycholoog, Afdeling HuisartsengeneeskundeEMGO instituut, VUmc AmsterdamAmsterdamNederland
  4. 4.Huisarts, professor in General Practice, Department of Primary Care and Public Health MedicineBrighton and Sussex Medical SchoolBrightonEngland
  5. 5.PsychiaterGGZ-IngeestAmsterdamNederland
  6. 6.Afdeling Sociale Wetenschappen, Bockting, klinisch psycholoog, hoogleraar Klinische psychologieUniversiteit UtrechtUtrechtNederland
  7. 7.klinisch psycholoog, hoogleraar Public Mental HealthVUmc, Amsterdam en Trimbos InstituutUtrechtNederland

Personalised recommendations