Advertisement

Veranderingen in de kwaliteit van leven van thuiswonende ouderen: speelt de vorm van zorg een rol?

  • J. Boumans
  • D. J. H. Deeg
Article

Samenvatting

Doel: Na te gaan of een verandering in fysieke, psychische en sociale dimensies van kwaliteit van leven van thuiswonende ouderen geassocieerd is met het ontvangen van formele zorg, in vergelijking met informele zorg en geen zorg. Methode: Er is gebruik gemaakt van data van de waarnemingen uit 1998 en 2001 van de Longitudinal Aging Study Amsterdam (LASA). Ouderen die in 1998 formele thuiszorg ontvingen zijn vergeleken met ouderen die in 1998 informele zorg ontvingen en met ouderen die geen zorg ontvingen. De groepen zijn vergeleken op 3-jaars veranderingen in subjectieve scores van ervaren gezondheid, eenzaamheid, positief affect en tevredenheid met het leven. De data zijn geanalyseerd met lineaire regressieanalyse en ANOVA. Resultaten: In alle groepen vindt tussen 1998 en 2001 een verslechtering plaats in de vier geselecteerde aspecten van kwaliteit van leven. De ervaren gezondheid gaat significant meer achteruit in de groep met formele zorg dan in de groep zonder zorg, maar dit wordt verklaard door een hogere score op functionele beperkingen in 1998. Eenzaamheid neemt significant meer toe in de groep met formele zorg ten opzichte van de groep met geen zorg en de groep met informele zorg, ook na correctie voor confounders. In de groep met formele zorg neemt de tevredenheid met het leven significant meer af dan in de groep zonder zorg en de groep met informele zorg. De interactie met sekse is significant, waardoor na correctie voor de confounders dit verschil bij de vrouwen maar niet bij de mannen significant blijft. Er is geen significant verschil tussen de drie zorggroepen wat betreft veranderingen in positief affect. Conclusie: Oudere mannen en vrouwen die formele thuiszorg ontvangen ervaren na 3 jaar een grotere mate van eenzaamheid, en bovendien ervaren oudere vrouwen die formele zorg ontvangen na 3 jaar minder levenstevredenheid, in vergelijking met vrouwen die informele zorg of geen zorg ontvangen. Vervolgonderzoek zou deze resultaten moeten bevestigen en de mechanismen die hieraan ten grondslag liggen moeten onderzoeken.

Trefwoorden

‘kwaliteit van leven’ thuiszorg informele zorg ouderen 

Abstract

Changes in the quality of life of older people living at home: does type of care play a role?

Purpose: To determine whether a change in physical, psychological and social dimensions of quality of life of older people living at home is associated with receiving formal care, compared to informal care and no care. Method: Data from the observation cycles in 1998 and 2001 of the Longitudinal Aging Study Amsterdam (LASA) were used. Older people receiving formal homecare in 1998 were compared to older people receiving informal care and to older people receiving no care at all in 1998 on subjective scores on 3-year changes in self-perceived health, loneliness, positive affect and satisfaction with life. The data were analysed using linear regression analysis and ANOVA. Results: In all groups there is a change for the worse between 1998 and 2001 in the four aspects of quality of life. Self-perceived health declines significantly more in the group receiving formal care compared to the group without care, but this is explained by a higher score on functional limitations in 1998. Loneliness increases significantly more in the group receiving formal care, even after correction for confounders. In the group receiving formal care the satisfaction with life decreases significantly more compared to the group receiving no care and the group with informal care. An interaction effect with gender was found, showing that after correction for confounders this difference is maintained for the women but not for the men. There is no significant difference between the three care groups regarding changes in positive affect. Conclusion: Older men and women who receive formal home care experience an increase in loneliness, and older women who receive formal care experience less satisfaction with life, compared to women who receive informal care or no care. Future research should confirm these results and investigate the mechanisms underlying these changes.

Tijdschr Gerontol Geriatr 2011; 42: 170-183

Key words

‘quality of life’ homecare informal care older persons 

Literatuur

  1. 1.
    Myers GC, Lamb VL, Agree EM. Patterns of disability change associated with the epidemiologic transition. In: Robine JM, Jagger C, Mathers CD, Crimmins EM, Suzman R (eds). Determining health expectancies. Chichester: John Wiley&Sons Ltd. 2003; 59–74.Google Scholar
  2. 2.
    Picavet HS, Hoeymans N. Physical disability in The Netherlands: prevalence, risk groups and time trends. Public Health 2002; 116 (4): 231–7.PubMedGoogle Scholar
  3. 3.
    Goumans M, Mandemaker T, Overbeek R, Penninx K, Schippers A. Ouder worden we allemaal. Trendstudies en toekomstdebatten over de vergrijzing in Nederland. Utrecht: Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn Uitgeverij, 2004.Google Scholar
  4. 4.
    Timmermans J, Woittiez I. Advies ramingen verpleging en verzorging. Den Haag: SCP, 2004c.Google Scholar
  5. 5.
    Veldhuijzen van Zanten-Hyllner MLLE. Vertrouwen in de zorg: de beleidsdoelstellingen van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Brief aan de tweede kamer, kenmerk MEVA/AEB-3048722, 28 januari 2011.Google Scholar
  6. 6.
    Klerk MMY de. Rapportage ouderen 2004. Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, 2004.Google Scholar
  7. 7.
    CAK/Prismant. Bewerking CAK-gegevens door Prismant voor VWS-brancherapport Care 2005. Cak/Prismant, 2005.Google Scholar
  8. 8.
    Boer A de. Rapportage ouderen 2006. Veranderingen in leefsituatie en levensloop. Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, 2006.Google Scholar
  9. 9.
    Tillaart JJAM van. Meer zorg met minder mensen. In: Hilten O van, Mares AMHM (red). Gezondheid en zorg in cijfers 2009. Den Haag/Heerlen: Centraal Bureau voor de Statistiek, 2009.Google Scholar
  10. 10.
    Noelker LS, Bass DM. Home care for elderly persons: linkages between formal and informal caregivers. Journal of Gerontology 1989; 44 (2): S63–70.PubMedGoogle Scholar
  11. 11.
    Klerk MMY de, Timmermans JM. Rapportage ouderen. 1998, Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau/VUGA.Google Scholar
  12. 12.
    Klerk MMY de. Rapportage ouderen. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2001.Google Scholar
  13. 13.
    Hellström Y, Persson G, Hallberg IR. Quality of life and symptoms among older people living at home. Journal of Advanced Nursing 2004; 48 (6): 584–93.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  14. 14.
    Hellström Y, Andersson M, Hallberg IR. Quality of life among older people in Sweden receiving help from informal and/or formal helpers at home or in special accommodation. Health & Social Care in the Community 2004; 12 (6): 504–16.CrossRefGoogle Scholar
  15. 15.
    Borglin G, Jakobsson U, Edberg AK, Hallberg IR. Self-reported health complaints and their prediction of overall and health-related quality of life among elderly people. International Journal of Nursing Studies 2005; 42 (2): 147–58.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  16. 16.
    Breeze E, Jones D, Wilkinson P, Bulpitt C, Grundy C, Latif A, Fletcher A. Area deprivation, social class, and quality of life among people aged 75 years and over in Britain. International Journal Of Epidemiology 2005; 34 (2), 276–283.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  17. 17.
    Vaarama M & Tiit E. Quality of life of older homecare clients. In M. Vaarama, R. Pieper, A. Sixsmith, M. Vaarama, R. Pieper, A. Sixsmith (Eds.), Care-related quality of life in old age: Concepts, models, and empirical findings (pp. 168–195). New York, NY US: Springer Science + Business Media, 2008.CrossRefGoogle Scholar
  18. 18.
    Ellefsen B. Dependency as disadvantage – patient’s experiences. Scandinavian Journal of Caring Sciences 2002; 16 (2): 157–64.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  19. 19.
    Hellström Y, Hallberg IR. Determinants and characteristics of help provision for elderly people living at home and in relation to quality of life. Scandinavian Journal of Caring Sciences 2004; 18 (4): 387–95.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  20. 20.
    Pot AM, Deeg DJH, Twisk JWR, Beekman ATF, Zarit SH. The longitudinal relationship between the use of long-term care and depressive symptoms in older adults. Gerontologist 2005; 45 (3): 359–69.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  21. 21.
    Hughes SL, Cordray DS, Spiker VA. Evaluation of a long-term home care program. Medical Care 1984; 22 (5): 460–75.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  22. 22.
    Mollenkopf H, Walker A, Editors, Quality of life in old age. International and multi-disciplinary perspectives Dordrecht: Springer, 2007.Google Scholar
  23. 23.
    Essink-Bot ML, Haes JCM de. Kwaliteit van leven in medisch onderzoek. Een inleiding. 1996, Amsterdam: Amsterdam University Press.Google Scholar
  24. 24.
    Maslow AH. Motivation and personality. New York, Harper, 1954.Google Scholar
  25. 25.
    Deeg DJH, Knipscheer CPM, Tilburg W van. Autonomy and well-being in the aging population: concepts and design of the Longitudinal Aging Study Amsterdam. NIG-trendstudies no. 7. Nederlands Instituut voor Gerontologie, Bunnik, Nederland 1993.Google Scholar
  26. 26.
    Smit JH, Vries MZ de, Poppelaars JL. Data collection and fieldwork procedures. In: Deeg DJH, Beekman ATF, Kriegsman DMW, Westendorp-de Seriere M (red). Autonomy and well-being in the aging population II. Report from the Longitudinal Aging Study Amsterdam 1992–1996. Amsterdam: VU Uitgeverij, 1998.Google Scholar
  27. 27.
    Deeg DJH, Tilburg T van, Smit JH, Leeuw ED de. Attrition in the Longitudinal Aging Study Amsterdam. The effect of differential inclusion in side studies. Journal of Clinical Epidemiology 2002; 55 (4): 319–328.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  28. 28.
    Smit J, Comijs HC. Longitudinaal onderzoek bij ouder wordende respondenten: participatie en de kwaliteit van gegevens verkregen met behulp van vragenlijsten. Tijdschr Gerontol Geriatr 2000; 31:184–189.PubMedGoogle Scholar
  29. 29.
    Deeg DJH, Comijs HC, Thomése GC, Visser M. De Longitudinal Aging Study Amsterdam: een overzicht van 17 jaar onderzoek naar verandering in dagelijks functioneren. Tijdschr Gerontol Geriatr 2009; 40(6): 217–227.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  30. 30.
    Sonsbeek JLA van. Het eigen oordeel over de gezondheid. Methodische effecten bij het gezondheidsoordeel in gezondheidsenquêtes. Maandbericht Gezondheid 1991; 10 (9): 15–22.Google Scholar
  31. 31.
    Jong-Gierveld J de, Kamphuis FH. The development of a Rasch-type loneliness scale. Applied Psychological Measurement 1985; 9 (3): 289–299.CrossRefGoogle Scholar
  32. 32.
    Radloff LS. The CES-D scale: a self-report depression scale for research in the general population. Applied Psychological Measurement 1977; 1: 385–401.CrossRefGoogle Scholar
  33. 33.
    Beekman ATF, Limbeek J van, Deeg DJH, Wouters L, Tilburg W van. De bruikbaarheid van de Centers for Epidemiologic Studies Scale bij ouderen in Nederland. Tijdschr Gerontol Geriat 1994; 25: 95–103.Google Scholar
  34. 34.
    Radloff LS, Teri L. Use of the CES-D with older adults. Clinical Gerontology 1986; 5: 119–136.CrossRefGoogle Scholar
  35. 35.
    Deeg DJH, Broese van Groenou MI. Zorggebruik door ouderen na opname in het ziekenhuis: ontwikkelingen in 1992–2002. Tijdschrift Gezondheidswetenschappen (TSG) 2007; 85: 174–182.CrossRefGoogle Scholar
  36. 36.
    Lubetkin EI, Jia H, Franks P, Gold, MR. Relationship among sociodemographic factors, clinical conditions, and health-related quality of life: examining the EQ-5D in the U.S. general population. Quality of Life Research 2005; 14 (10): 2187–96.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  37. 37.
    Comijs HC, Dik MG, Aartsen MJ, Deeg DJ, Jonker C. The impact of change in cognitive functioning and cognitive decline on disability, well-being, and the use of healthcare services in older persons. Results of Longitudinal Aging Study Amsterdam. Dementia and Geriatric Cognitive Disorders 2005;19 (5-6):316–23.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  38. 38.
    Kriegsman DM, Penninx BW, Eijk JTM van, Boeke AJ, Deeg DJ. Self-reports and general practitioner information on the presence of chronic diseases in community dwelling elderly: a study on the accuracy of patients’ self-reports and on determinants of inaccuracy. Journal of Clinical Epidemiology 1996; 49: 1407–1417.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  39. 39.
    Bisschop MI, Kriegsman DMW, Deeg DJH, Tilburg TG van, Penninx BWJH. The influence of differing social ties on decline in physical functioning among older people with and without chronic diseases: the Longitudinal Aging Study Amsterdam. Aging Clinical and Experimental Research 2003; 15: 164–173.PubMedGoogle Scholar
  40. 40.
    Folstein MF, Folstein SE, McHugh PR. Mini-Mental State: A practical method for grading the state of patients for the clinician. Journal of Psychiatric Research 1975; 12 (3): 189–98PubMedCrossRefGoogle Scholar
  41. 41.
    Figueiras A, Domenech-Massons JM, Cadarso C. Regression models: calculating the confidence interval of effects in the presence of interactions. Statistics in Medicine 1998;17: 2099–105.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  42. 42.
    Cheung J, Kwan A, Chan S, Ngan R, Ng S, Leung E & Lau A. Quality of life in older adults: benefits from caring services in Hong Kong. Social Indicators Research 2005; 71(1): 291–334.CrossRefGoogle Scholar
  43. 43.
    Janlov AC, Hallberg IR, Petersson K. Older persons’ experience of being assessed for and receiving public home help: do they have any influence over it? Health & Social Care in the Community 2005; 14(1): 26–36.CrossRefGoogle Scholar
  44. 44.
    Samuelsson G, Sundstrom G, Dehlin MD, Hagberg O. Formal support, mental disorders and personal characteristics: a 25-year follow-up study of a total cohort of older people. Health & Social Care in the Community 2003; 11: 95–102.CrossRefGoogle Scholar
  45. 45.
    Jakobsson U, Hallberg IR. Loneliness, fear and quality of life among elderly in Sweden: a gender perspective. Aging Clinical and Experimental Research 2005; 17 (6): 494–501.PubMedGoogle Scholar
  46. 46.
    Kwekkeboom R, Jager-Vreugdenhil M (red.) De praktijk van de WMO. Onderzoekslectoraten social work. 2009, Amsterdam: Uitgeverij WSPGoogle Scholar
  47. 47.
    Geerlings S, Deeg D. Veranderingen in het gebruik van zorg. In: Klerk MMY de (red). Zorg en wonen voor kwetsbare ouderen. Rapportage ouderen 2004. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2004: 65–79.Google Scholar

Copyright information

© Bohn, Stafleu van Loghum 2011

Authors and Affiliations

  • J. Boumans
    • 1
    • 2
  • D. J. H. Deeg
    • 1
    • 3
  1. 1.VU Medisch CentrumEMGO instituut, LASAAmsterdamThe Netherlands
  2. 2.Trimbos InstituutUtrechtThe Netherlands
  3. 3.Vrije Universiteit Medisch CentrumInstituut voor Extramuraal Geneeskundig Onderzoek/LASAAmsterdamThe Netherlands

Personalised recommendations