Bijblijven

, Volume 34, Issue 3–4, pp 187–189 | Cite as

Redactioneel ten geleide

  • Maria van den Muijsenbergh
  • Wil J. H. M. van den Bosch
Article

Voor u ligt een dubbeldik nummer van Bijblijven. Het lijkt over hoogdravende zaken te gaan: gezondheidsverschillen en wat u als huisarts daaraan kunt doen: ‘persoonsgerichte integrale eerstelijnszorg’. Maar dat is eigenlijk wat u elke dag al doet – vaak zonder u ervan bewust te zijn. De kracht van de huisarts is nog altijd de persoonlijke relatie met de patiënt en diens omgeving, gedurende meerdere jaren. Deze stelt u niet alleen in staat om adequaat te reageren op ziekten en klachten van uw patiënt, en om vast te stellen wanneer diens probleem meer een sociale dan een medische achtergrond heeft. U draagt zo ook vaak bij aan het verbeteren van de levensomstandigheden van uw patiënt, en op die manier aan het verminderen van gezondheidsachterstanden.

De aanleiding voor dit nummer is de instelling van de leerstoel ‘Gezondheidsverschillen en persoonsgerichte integrale eerstelijnszorg’ bij de afdeling Eerstelijnsgeneeskunde van het Radboudumc. De leerstoel is in het leven geroepen door Pharos, het landelijk Expertisecentrum Gezondheidsverschillen. Als eerste hoogleraar op deze leerstoel is benoemd huisarts Maria van den Muijsenbergh. Zij heeft 9 maart jl. haar inaugurale rede gehouden. De redactie van Bijblijven is verheugd dat zij voor dit nummer als gastredacteur wilde fungeren.

In het inleidende hoofdstuk beschrijft zij de grote achterstanden in gezondheid van mensen die laagopgeleid zijn, of een migratieachtergrond hebben, en wat daarvan de oorzaken zijn.

Een belangrijke oorzaak van gezondheidsproblemen is chronische stress, die weer vaak het gevolg is van financiële problemen. Daarvoor hebben we als huisartsen vaak nog te weinig oog. Annemarieke van der Veer en Nadja Jungmann, lectoren aan de Hogeschool Utrecht, gaan in op de negatieve gevolgen voor de gezondheid van schulden en geven suggesties hoe u dit onderwerp kunt bespreken met uw patiënten, zodat zij vervolgens geholpen kunnen worden.

Bij mensen met een migratieachtergrond spelen, naast de genoemde sociaaleconomische gezondheidsverschillen, nog andere verschillen in morbiditeit en in diagnostiek en behandeling. Deze hebben enerzijds te maken met ziekten die hoog prevalent zijn in hun land van herkomst en anderzijds met taal en (in beperkte mate) cultuurverschillen. Huisarts en trainer bij Pharos Janneke van der Velden beschrijft aan de hand van drie casus wat deze gezondheidsverschillen betekenen voor uw handelen en geeft aan waar u meer informatie hierover kunt vinden.

Evelyn van Weel-Baumgarten en Marianne Brouwers van de afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Radboud Universiteit Nijmegen beschrijven hoe u uw persoonlijke relatie nóg beter kunt benutten door uw communicatie helemaal op de betreffende persoon en diens context af te stemmen. Het mooie van dergelijke persoonsgerichte communicatie is dat dit niet alleen leidt tot aantoonbare gezondheidswinst, maar ook nog eens tijd bespaart!

Huisarts en aandachtsfunctionaris gezondheidsverschillen bij het NHG, Eldine Oosterberg, beschrijft de gunstige effecten van positieve communicatie en geeft tips hoe u kunt checken of u begrijpelijk communiceert, ook met mensen die moeite hebben met lezen en schrijven.

Reint Jan Renes, lector bij de Hogeschool Utrecht, beschrijft samen met Amber Ronteltap en Sandra Bukman verschillende leefstijladviezen voor mensen met een lage SES. Wat kan u helpen om patiënten te motiveren tot gedragsverandering? Uit hun bijdrage blijkt duidelijk dat voor gedragsverandering méér nodig is dan informatie – en ook dat chronische stress die gedragsverandering juist in de weg zit.

Voor gedragsverandering en voor een goede gezondheid in het algemeen is zelfvertrouwen enorm belangrijk. ‘Krachtwerk’ is een methode die dit zelfvertrouwen versterkt, juist bij mensen met problemen op meerdere maatschappelijke terreinen. Deze methode zou goed door praktijkondersteuners GGZ toegepast kunnen worden. Judith Wolf, hoogleraar maatschappelijke zorg, beschrijft samen met Eric Albers, Jeroen Hummel, Nicoline Jansen, Irene Jonker en Peter Lucassen van de afdeling Eerstelijnszorg van het RadboudUmc Nijmegen wat Krachtwerk is en wat het oplevert.

Diabetes type 2 is een ziekte met een overtegenwoordiging onder mensen met een lage SES. Om het vaardigheidsniveau van de diabetespatiënt te vergroten en de coachende vaardigheden van de zorgverlener te ondersteunen, heeft Pharos de interventie ‘Ik heb diabetes, wat kan ik doen?’ Hester van Bommel van Pharos beschrijft de eerste resultaten.

Huisarts en emeritus hoogleraar huisartsgeneeskunde in Gent, Jan de Maeseneer schetst de rol van de huisarts in het publieke domein in het algemeen. Hij verhaalt hoe door de zogeheten Community Oriented Primary Care benadering huisartsen al sinds 1931 op verschillende plaatsen in de wereld een belangrijke rol spelen bij het verbeteren van de leefomstandigheden van hun patiëntenpopulatie. Ook in Nederland zijn hiervan verschillende voorbeelden.

Een voorbeeld is het project ‘Krachtige basiszorg’ in de achterstandswijk Utrecht Overvecht. Jacqueline van Riet en Marc Roosenboom vertellen hoe deze samenwerking in de wijk vorm kreeg en welke lessen daaruit te leren zijn.

Meer dan de helft van de patiënten in de apotheek heeft moeite met het begrijpen en onthouden van informatie over medicatie verstrekt door huisarts en apotheker(sassistente). Veel mensen zijn laaggeletterd of hebben beperkte gezondheidsvaardigheden. Gudule Boland en Jolanda van der Velden van Pharos beschrijven hoe belangrijk de samenwerking is tussen huisarts, apotheker en wijkverpleegkundige.

Tot slot beschrijven Majorie de Been en Karen Hosper, programmamanager en onderzoeker bij Pharos, een aantal geslaagde voorbeelden van samenwerking tussen eerste lijn, sociaal domein en gemeente in de wijk.

De redactie hoopt dat deze voorbeelden en de informatie uit de verschillende bijdragen u inspireren.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  • Maria van den Muijsenbergh
    • 1
  • Wil J. H. M. van den Bosch
    • 1
  1. 1.NijmegenNederland

Personalised recommendations