Bijblijven

, Volume 29, Issue 3, pp 59–64 | Cite as

Late effecten van adjuvante behandeling voor een mammacarcinoom: survivorship care

  • J.A. Gietema
Artikelen
  • 116 Downloads

Samenvatting

Veel nadelige effecten van behandelingen van borstkanker treden pas laat op. Voorbeelden hiervan zijn cardiotoxiciteit, ontwikkeling van het metabool syndroom, en osteoporose. Deze late effecten worden mogelijk gunstig beïnvloed of voorkomen, mits tijdig opgespoord. Patiënt en huisarts dienen deelgenoot te worden van de zorg voor deze potentiële late toxiciteit. Dit kan door het ontwikkelen van een duidelijk nazorgplan voor elke overlever, waarin patiënt, huisarts en oncoloog ieder een eigen rol hebben, zogeheten shared care. De huisarts is een belangrijke en logische speler in dit geheel, gezien zijn generalistische achtergrond en zijn kennis van multimorbiditeit. Bij de uitvoering van survivorship care plannen is het van belang een gezonde levensstijl te promoten en te ondersteunen door onder andere patient empowerment. Dit geheel kan bijdragen aan de verwezenlijking van healthy cancer survivorship.

Literatuur

  1. 1.
    Meulepas J, Kiemeney L. Kanker in Nederland tot 2020. Trends en prognoses. Signaleringscommissie Kanker van KWF Kankerbestrijding, 2011.Google Scholar
  2. 2.
    Ganz PA, Kwan L, Stanton AL, et al. Physical and psychosocial recovery in the year after primary treatment of breast cancer. J Clin Oncol 2011;29: 1101-9.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  3. 3.
    Ganz PA, Land SR, Geyer CE, et al. Menstrual history and quality-of-life outcomes in women with node-positive breast cancer treated with adjuvant therapy on the NSABP B-30 trial. J Clin Oncol 2011;29:1110-6.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  4. 4.
    Hayes DF. Follow-up of patients with early breast cancer. New Engl J Med 2007;356:2505-13.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  5. 5.
    Darby SC, Ewertz M, McGale P, et al. Risk of ischemic heart disease in women after radiotherapy for breast cancer. New Engl J Med 2013;368: 987-98.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  6. 6.
    Bowles EJ, Wellman R, Feigelson HS, et al. Risk of heart failure in breast cancer patients after anthracycline and trastuzumab treatment: a retrospective cohort study. J Natl Cancer Inst 2012;104:1293-1305.PubMedGoogle Scholar
  7. 7.
    Khouri MG, Douglas PS, Mackey JR, et al. Cancer therapy-induced cardiac toxicity in breast cancer. Circulation 2012;126:2749.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  8. 8.
    Cuppone F, Bria E, Verma S, et al. Do adjuvant aromatase inhibitors increase the cardiovascular risk in postmenopausal women with early breast cancer? Meta-analysis of randomized trials. Cancer 2008;112:260-7.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  9. 9.
    Irwin ML, McTiernan A, Baumgartner RN, et al. Changes in body fat and weight, after a breast cancer diagnosis: influence of demographic, prognostic, and lifestyle factors. J Clin Oncol 2005;23:774-82.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  10. 10.
    Jones LW, Courneya KS, Mackey JR, et al. Cardiopulmonary function and age-related decline across the breast cancer survivor continuum. J Clin Oncol 2012 30:2530-7.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  11. 11.
    Haas EC, Oosting SF, Lefrandt JD, et al. The metabolic syndrome in cancer survivors. Lancet Oncology 2010;11: 193-203.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  12. 12.
    Schaapveld M, Visser O, Louwman MJ, et al. Risk of new primary nonbreast cancers after breastcancer treatment: a Dutch population-based study. J Clin Oncol 2008;26:1239-46.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  13. 13.
    Smith RE, Bryant J, DeCillis A, et al. Acute myeloid leukemia and myelodysplastic syndrome after doxorubicin-cyclophosphamide adjuvant therapy for operable breast cancer. The NSABP experience. J Clin Oncol 2003;21:1195-1204.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  14. 14.
    Jim HS, Phillips KM, Chait S, et al. Meat-analysis of cognitive functioning in breast cancersurvivors previously treated with standard-dose chemotherapy. J Clin Oncol 2012;30: 3578-87.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  15. 15.
    Lustberg MB, Reinbolt RE, Shapiro CL. Bone health in adult cancer survivorship. J Clin Oncol 2012;30:3665-74.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  16. 16.
    Hewitt M, Greenfield S, Stovall E, et al. From cancer patient to cancer survivor: Lost in transition. Washington DC: National Academies Press, 2006.Google Scholar
  17. 17.
    Khatcheressioan JL, Hurley P, Bantug E, et al. Breast cancer follow-up and management after primary treatment: American Society of Clinical Oncology practice guideline update. J Clin Oncol 2012;31:961-5.CrossRefGoogle Scholar
  18. 18.
    Snyder CF, Frick KD, Peairs KD, et al. Prevention, screening, and surveillance care for breast cancer survivors compared with controles: changes from 1998 to 2002. J Clin Oncol 2009;27:1054.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  19. 19.
    McCabe MS, Bhatia S, Oeffinger KC, et al. American Society of Clinical Oncology statement: achieving high-quality cancer survivor care. J Clin Oncol 2013;31:631-40.PubMedCrossRefGoogle Scholar
  20. 20.
    Friedenreich CM, Gregory J, Kopciuk KA, et al. Prospective cohort study of lifetime physical activity and breast cancer survival. Int J Cancer 2009; 124:1954-62.PubMedCrossRefGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn, Stafleu van Loghum 2013

Authors and Affiliations

  • J.A. Gietema
    • 1
  1. 1.afdeling Medische oncologieUMC GroningenGroningenThe Netherlands

Personalised recommendations