TSG

, Volume 88, Issue 1, pp 17–24 | Cite as

Rijke mensen leven lang en gezond

Inkomensgerelateerde verschillen in de gezonde levensverwachting
Wetenschappelijke artikelen

Samenvatting

Achtergrond: Het terugdringen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen vormt een belangrijke pijler van het Nederlandse gezondheidsbeleid. De tot nog toe in Nederland beschikbare cijfers over de gezonde levensverwachting naar sociaaleconomische status (SES) zijn bepaald op basis van het opleidingsniveau (hoogst behaalde opleiding) van mensen. Doel: Dit artikel maakt gebruik van inkomen als sociaaleconomische indicator. Voor verschillende inkomensklassen wordt inzicht gegeven in de levensverwachting, de levensverwachting in goede ervaren gezondheid, de levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen en de levensverwachting zonder chronische aandoeningen. Methode: De Sullivan methode is gebruikt om (gezonde) levensverwachting te berekenen naar inkomensklassen. De sterftekansen nodig om de levensverwachting te berekenen zijn per inkomensklasse berekend op basis van sterftegegevens gekoppeld aan integraal beschikbare fiscale inkomensgegevens. De gegevens over zelfgerapporteerde gezondheid naar inkomen die nodig zijn voor de gezonde levensverwachting, zijn afkomstig van de gezondheidsenquête van het CBS waaraan fiscale inkomensdata zijn gekoppeld. Resultaten: Voor mannen in de laagste inkomensklasse bedraagt de levensverwachting bij de geboorte 73,9 jaar. Bij mannen in de hoogste inkomensklasse is dat 81,1 jaar. Bij vrouwen komt het verschil in levensverwachting tussen laagste en hoogste inkomenklasse uit op 6,7 jaar. Voor gezonde levensverwachting zijn de verschillen tussen de laagste en hoogste inkomens nog groter: voor mannen bedraagt het verschil in levensverwachting in als (zeer) goed ervaren gezondheid 17,8 jaren en voor vrouwen 17,6 jaren. Ook voor de levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen en de levensverwachting zonder chronische aandoeningen zijn er grote verschillen tussen de laagste en hoogste inkomensklassen. Conclusie: Naarmate het inkomen hoger is, is ook de (gezonde) levensverwachting hoger. Inkomen is dan ook een belangrijke indicator voor het nemen van beleidsmaatregelen gericht op het terugdringen van sociaaleconomische gezondheids- en sterfteverschillen.

SES levensverwachting gezondheid inkomen 

Abstract

Rich people have a longer and healthier life: income differences in healthy life expectancy

Background: Reducing socioeconomic health differences is one of the main goals of the Dutch health policy. Healthy life expectancy is an attractive summary measure to describe and monitor public health. Up till now only figures about healthy life expectancy by education are available. Aim: In this paper income is used as socioeconomic indicator and insight is given into life expectancy and three terms of healthy life expectancy (life expectancy in good self-perceived health, life expectancy without disabilities and life expectancy without chronic diseases) for different groups of the income distribution. Methods: The Sullivan method is used to calculate (healthy) life expectancies by income. For that purpose we need age-specific mortality rates by income. These mortality rates are determined by linking mortality data to integrally available income data. This enables us to calculate life expectancy which can, after that, be split up into healthy and unhealthy years by using prevalence of income-specific (un)healthiness. The healthiness data by income come from the Health Survey of Statistics Netherlands which was enriched with fiscal income data. In this way income-specific healthy life expectancy can be calculated. Results: The life expectancy for Dutch men who are low on the income ladder is 73.9 years. For men with high incomes the life expectancy is 81.1 years. Women show a difference in life expectancy between the highest and lowest income class of 6.7 years. The socioeconomic differences in healthy life expectancy are even larger. For instance, the difference in good self-perceived health is for men as well as women almost 18 years. Conclusion: The higher the income, the higher the (healthy) life expectancy. Therefore, income is an important indicator for policy about reducing socioeconomic health and mortality differences.

Keywords: socioeconomic status, healthy life expectancy, health, income

Literatuur

  1. 1.
    Mackenbach JP, Kunst AE, Cavelaars AE, Groenhof F, Geurts JJ. Socioeconomic inequalities in morbidity and mortality in Western Europe. The EU Working Group on Socioeconomic Inequalities in Health. Lancet 1997;349(9066):1655-9.Google Scholar
  2. 2.
    Mackenbach JP, Stirbu I, Roskam AJ et al. European Union Working Group on Socioeconomic Inequalities in Health. Socioeconomic inequalities in health in 22 European countries. N Engl J Med 2008;358:2468-81. Erratum in: N Engl J Med 2008;359:14.Google Scholar
  3. 3.
    Kooiker SE, Wildeboer Schut JM. Inkomen en gezondheid: een internationale vergelijking. In: Vrooman C, Dirven HJ, Hoff S, Linden G (red.). Armoedemonitor 2003. Den Haag: SCP/CBS, 2003.Google Scholar
  4. 4.
    Dalstra JA, Kunst AE, Geurts JJ, Frenken FJM, Mackenbach JP. Trends in socioeconomic health inequalities in the Netherlands, 1981-1999. J Epidemiol Commun Health 2002;56:927-34.Google Scholar
  5. 5.
    Mackenbach JP, Martikainen P, Looman CW. SEdHA working group. The shape of the relationship between income and self-assessed health: an international study. Int J Epidemiol 2005;34:286-93.Google Scholar
  6. 6.
    Wingen M, Otten F. Sociaaleconomische status en verschillende gezondheidsaspecten van ouderen. Tijdschr Gezondheidswet 2009;87:109-17.Google Scholar
  7. 7.
    Herten LM van, Oudshoorn K, Perenboom RJM, Loon AJM van. Gezonde levensverwachting naar sociaaleconomische status. TNO-rapport 2002, 170. Leiden: TNO, 2002.Google Scholar
  8. 8.
    Stam SE, Garssen MJ, Kardal M, Lodder BJH. Hoogopgeleiden leven lang en gezond. In: Hilten O van, Mares AMHM (red.). Gezondheid en zorg in cijfers 2008. Den Haag/Heerlen: CBS, 2008.Google Scholar
  9. 9.
    Ministerie van VWS. Naar een weerbare samenleving. Beleidsplan aanpak gezondheidsverschillen op basis van sociaaleconomische achtergronden. Den Haag: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2008.Google Scholar
  10. 10.
    Jagger C, Cox B, Le Roy S. Health expectancy calculation by the Sullivan Method: A practical guide. Third Edition. Montpellier EHEMU Technical Report, september 2006.Google Scholar
  11. 11.
    Bastiaans F, Engberts L, Linder F (red). Sociale samenhang in beeld, het SSB nu en straks. Voorburg/Heerlen: CBS, 2006.Google Scholar
  12. 12.
    Brakel M van den, Moonen L. Procesbeschrijving van het Inkomenspanelonderzoek. Voorburg/Heerlen: CBS, 2008.Google Scholar
  13. 13.
    Botterweck A, Frenken F, Janssen S, Rozendaal L, Vree M de, Otten F. Plausibiliteit nieuwe metingen algemene gezondheid en leefstijlen 2001. Voorburg/Heerlen: CBS, 2003.Google Scholar
  14. 14.
    Knoops K. Langer leven is niet altijd gezonder leven. In: Hilten O van, Mares AMHM. Gezondheid en zorg in cijfers 2007. Voorburg/Heerlen: CBS, 2007.Google Scholar
  15. 15.
    Brakel M van den, Lok R. Koopkracht fors gestegen, ongelijkheid licht gestegen. In: Beckers I et al (red.). De Nederlandse Samenleving 2008. Den Haag/Heerlen: CBS, 2008.Google Scholar
  16. 16.
    Nusselder WJ, Looman CW, Mackenbach JP et al. The contribution of specific diseases to educational disparities in disability-free life expectancy. Am J Public Health. 2005; 95:2035-41.Google Scholar
  17. 17.
    Winkleby MA, Jatulis De, Frank E, Fortmann SP. Socioeconomic status and health: How education, income, and occupation contribute to risk factors for cardiovascular disease. Am J Public Health 1992;82:816-20.Google Scholar
  18. 18.
    Mustard C, Finlayson M, Derksen S, Berthelot JM. What determines the need for nursing home admission in a universally insured population? J Health Serv Res Policy 1999;4:197-203.Google Scholar
  19. 19.
    Woo J, Ho SC, Lau J, Yuen YK. Age and marital status are major factors associated with institutionalisation in elderly Hong Kong Chinese. J Epidemiol Commun Health 1994;48:306-9.Google Scholar
  20. 20.
    Perenboom RJM. Health Expectancies in the Netherlands. Leiden: De Brink, 2004.Google Scholar
  21. 21.
    Lodder B. Kardal M. De gezonde levensverwachting in de periode 1981-2007. Den Haag/Heerlen: CBS, 2009.Google Scholar
  22. 22.
    Geuzinge L, van Rooijen J, Bakker B. Project SSB-fase 2. Correction for selective non-response in personal surveys by use of information from registers. Heerlen: CBS, 1999.Google Scholar
  23. 23.
    Dengler R, Roberts H, Rushton L. Lifestyle surveys-the complete answer? J Epidemiol Commun Health 1997;51:46-51.Google Scholar
  24. 24.
    Turrell G. Income non-reporting: implications for health inequalities research. J Epidemiol Commun Health 2000;54:207-14.Google Scholar
  25. 25.
    Bebbington AC. Regional and social variations in disability-free life expectancy in Great Britain. In: Robine JM, Mathers CD, Bone MR, Romieu I (eds). Calculation of health expectancies: harmonization, consensus achieved and future perspectives. Paris: colloque INSERM/John Libbey Eurotext Ltd. 1993, vol 226:175-91.Google Scholar
  26. 26.
    Valkonen T, Sihvonen AP, Lahelma E. Health expectancy by level of education in Finland. Soc Sci Med 1997;44:801-8.Google Scholar
  27. 27.
    Bossuyt N, Oyen H van. Gezondheidsverwachting volgens socio-economische gradiënt in België. Brussel: Scientific Institute of Public Health, Unit of Epidemiology, 2000.Google Scholar
  28. 28.
    Sihvonen AP, Kunst AE, Lahelma E, Valkonen T, Mackenbach JP. Socioeconomic inequalities in health expectancy in Finland and Norway in the late 1980s. Soc Sci Med 1998;47:303-15.Google Scholar
  29. 29.
    Bronnum-Hansen H. Socioeconomic differences in health expectancy in Denmark. Scand J Public Health 2000;28:194-9.Google Scholar
  30. 30.
    Doblhammer G, Kytir J. Social inequalities in disability free life expectancy in Austria. Wiener Klin Wochenschr 1998;110/11:393-6.Google Scholar
  31. 31.
    Cambois E. Social inequalities in disability-free life expectancy in the French male population, 1980-1991. Demography 2001;38:513-24.Google Scholar
  32. 32.
    Dotinga A, Picavet HSJ. Prevalentie van één of meer chronische aandoeningen. In: Monitor Gezondheidsachterstanden. Bilthoven: RIVM, 2006.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2010

Authors and Affiliations

  1. 1.

Personalised recommendations