Advertisement

Huisarts en wetenschap

, Volume 49, Issue 3, pp 189–197 | Cite as

Terminale sedatie met midazolam bij patiënten in de huisartsenpraktijk

Een exploratief onderzoek
  • Marco BlankerEmail author
  • Mischa Thiele
  • Paul van der Velden
Onderzoek

samenvatting

Blanker MH, Thiele M, Van der Velden PC. Terminale sedatie met midazolam bij patiënten in de huisartsenpraktijk. Een exploratief onderzoek. Huisarts Wet 2006;49(3):129-35.

Doel Het exploreren van de situaties waarin terminale sedatie met midazolam wordt toegepast in de huisartsenpraktijk.

Methode Wij verrichtten een kwalitatief onderzoek onder 18 huisartsen die bij één of meer patiënten terminale sedatie toepasten in de Zuid-Hollandse eilanden, het verzorgingsgebied van het mobiel palliatief team Calando. Zesentwintig gevallen werden gedetailleerd beschreven aan de hand van een halfgestructureerd interview dat letterlijk werd uitgetypt en door twee onderzoekers geanalyseerd.

Resultaten De huisartsen bespraken de wensen van patiënt ten aanzien van het levenseinde in de meeste gevallen. Tot de indicaties voor terminale sedatie behoorden refractaire en niet-refractaire symptomen, evenals emotionele onrust bij patiënt of familie. De huisartsen dienden maximaal 8 dagen midazolam toe. In 24 gevallen resulteerde dit in lichte tot diepe sedatie; bij 2 patiënten had het geen sederend effect. De huisartsen spraken met 11 patiënten vooraf over een mogelijk levensverkortend effect van midazolam; de artsen dachten achteraf dat dit effect bij 10 patiënten was opgetreden. In één geval was levensverkorting (mede) het doel van de huisarts.

Beschouwing De indicaties voor terminale sedatie met midazolam liepen uiteen en beperkten zich niet tot refractaire symptomen. Midazolam werd meestal kortdurend toegepast. In een aantal gevallen werd terminale sedatie toegepast als alternatief voor euthanasie. In een geval was het onderscheid tussen terminale sedatie en euthanasie vertroebeld door het behandeldoel van de huisarts (levensverkorting).

benzodiazepinen euthanasie onderzoek sedatie terminale zorg 

Abstract

Blanker MH, Thiele M, Van der Velden PC. Terminal sedation using midazolam in general practice patients. An exploratory investigation. Huisarts Wet 2006;49(3):129-35.

Aim To explore situations in which terminal sedation with midazolam is applied in general practice.

Methods We performed a qualitative study among 18 GPs who applied terminal sedation in one or more cases in the southwest of the Netherlands. Twenty-six cases were described in detail during a semi-structured interview that was transcribed and analysed by two researchers.

Results Patients’ wishes with regard to end-of-life (including euthanasia) were discussed in most cases. Indications for midazolam included refractory and non-refractory symptoms and family or patients’ emotional distress. Midazolam was administered for 8 days or less, resulting in light to deep sedation. It had no sedative effect in two cases. The GPs discussed a possible life-shortening effect in 11 cases beforehand and felt that midazolam may have shortened life in 10 cases. In one case, shortening of life was one of the aims of the GP.

Discussion The indications for terminal sedation with midazolam in general practice are manifold and not restricted to refractory symptoms. Midazolam is usually administered for a short period. Terminal sedation was offered as an alternative to euthanasia in a number of cases. In one case, the distinction between euthanasia and terminal sedation was blurred due to the treatment-aim of the GP (hastening death).

Literatuur

  1. Fainsinger RL, Waller A, Bercovici M, Bengtson K, Landman W, Hosking M, et al. A multicentre international study of sedation for uncontrolled symptoms in terminally ill patients. Palliat Med 2000;14:257-65.CrossRefGoogle Scholar
  2. Cowan JD, Walsh D. Terminal sedation in palliative medicine - definition and review of the literature. Support Care Cancer 2001;9:403-7.CrossRefGoogle Scholar
  3. Chater S, Viola R, Paterson J, Jarvis V. Sedation for intractable distress in the dying--a survey of experts. Palliat Med 1998;12:255-69.CrossRefGoogle Scholar
  4. Billings JA, Block SD. Slow euthanasia. J Palliat Care 1996;12:21-30.CrossRefGoogle Scholar
  5. Keizer AA, Swart SJ. Palliatieve sedatie, het sympathieke alternatief voor euthanasie? Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149:449-51.PubMedGoogle Scholar
  6. Rietjens JA, Van der Heide A, Vrakking AM, Onwuteaka-Philipsen BD, Van der Maas PJ, Van der Wal G. Physician reports of terminal sedation without hydration or nutrition for patients nearing death in the Netherlands. Ann Intern Med 2004;141:178-85.CrossRefGoogle Scholar
  7. Sykes N, Thorns A. The use of opioids and sedatives at the end of life. Lancet Oncol 2003;4:312-8.CrossRefGoogle Scholar
  8. Boorsma M, Wanrooij BS, Koelewijn S. Sedatie in de palliatieve fase; naar een kalm einde. Huisarts Wet 2005;48:470-4.CrossRefGoogle Scholar
  9. Ponsioen BP, Schuurman WH, Van den Hurk AJ, Van der Poel BN, Runia EH. Terminale sedatie: consultatie van een tweede arts zoals bij euthanasie of hulp bij zelfdoding. Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149:445-8.PubMedGoogle Scholar
  10. Verhagen EH, Eliel MR, De Graeff A, Teunissen SC. Sedatie in de laatste levensfase. Ned Tijdschr Geneeskd 1999;143:2601-3.PubMedGoogle Scholar
  11. QSR-N6 [program]. Melbourne, Australia: QSR International Pty. Ltd., 2002.Google Scholar
  12. Van Zwieten MCB, Willems DL. Waardering van kwalitatief onderzoek. Huisarts Wet 2004;47:631-6.Google Scholar
  13. Morita T, Tsuneto S, Shima Y. Definition of sedation for symptom relief: a systematic literature review and a proposal of operational criteria. J Pain Symptom Manage 2002;24:447-53.CrossRefGoogle Scholar
  14. Verhagen EH, Hesselmann GM, Besse TC, De Graeff A. Palliatieve sedatie. Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149:458-61.PubMedGoogle Scholar
  15. Sheldon T. "Terminal sedation" different from euthanasia, Dutch ministers agree. BMJ 2003;327:465.CrossRefGoogle Scholar
  16. Jansen LA, Sulmasy DP. Sedation, alimentation, hydration, and equivocation: careful conversation about care at the end of life. Ann Intern Med 2002;136:845-9.CrossRefGoogle Scholar
  17. Van Wijlick EHJ, Legemaate J, Verkerk MA, De Graeff A. Er wordt gestorven, niet gedood. Nieuwe KNMG-richtlijn over palliatieve sedatie. Med Contact 2005;60:1971-4.Google Scholar
  18. Quill TE, Byock IR. Responding to intractable terminal suffering: the role of terminal sedation and voluntary refusal of food and fluids. ACP-ASIM End-of-Life Care Consensus Panel. American College of Physicians-American Society of Internal Medicine. Ann Intern Med 2000;132:408-14.CrossRefGoogle Scholar
  19. Legemaate J. De wettelijke regeling van levensbeëindiging op verzoek en de in houd van de zorgvuldigheidseisen. In: Legemaate J, Dillmann RJM, redactie. Levensbeëindigend handelen door een arts op verzoek van de patiënt. Houten/Antwerpen: Bohn Stafleu Van Loghum, 2003:28-47.Google Scholar
  20. Schuurmans J, Fokke J, Haaijman J, Van Dongen R, Prins J, Gribling M, et al. Gevaarlijk terrein. Grijs gebied tussen euthanasie en palliatieve sedatie minimaliseren. Med Contact 2004;59:1787-91.Google Scholar
  21. Cheng C, Roemer-Becuwe C, Pereira J. When midazolam fails. J Pain Symptom Manage 2002;23:256-65.CrossRefGoogle Scholar
  22. Cherny NI, Portenoy RK. Sedation in the management of refractory symptoms: guidelines for evaluation and treatment. J Palliat Care 1994;10:31-8.CrossRefGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2006

Authors and Affiliations

  • Marco Blanker
    • 1
    Email author
  • Mischa Thiele
  • Paul van der Velden
  1. 1.

Personalised recommendations