Huisarts en Wetenschap

, Volume 46, Issue 3, pp 822–827 | Cite as

Bekkenfysiotherapie bij onvrijwillig urineverlies

  • Bary Berghmans
  • Marga IJland
  • Gommert van Koeveringe
  • Ron Winkens
  • Philip Van Kerrebroeck
Overzichtsartikel

samenvatting

Berghmans LCM, IJland M, Van Koeveringe GA, Winkens R, Van Kerrebroeck PhEV. Bekkenfysiotherapie bij onvrijwillig urineverlies. Huisarts Wet 2003;46(3):148-52.

Bekkenfysiotherapie voor urine-incontinentie wordt vaak genoemd als behandeling van eerste keuze.

Bij stressincontinentie treedt onwillekeurig urineverlies op bij fysieke inspanning: de druk in de blaas overschrijdt de maximale druk in de plasbuis in afwezigheid van activiteit van de blaasspier. Ter bevordering van het extrinsiek afsluitmechanisme van de plasbuis richt bekkenfysiotherapie zich bij stressincontinentie vooral op krachtsverbetering en coördinatie van de periurethrale en bekkenbodemspieren. Behandelmethoden zijn: oefentherapie met of zonder biofeedback, elektrostimulatie en vaginale kegeltjes. Met name bekkenbodemspieroefeningen zijn effectief. Overactiviteit van de blaas is een disfunctie van de blaas waarbij de patiënt geen of onvoldoende controle heeft over plotselinge, onwillekeurige contracties van de blaasspier, waardoor vroegtijdig urine verloren kan gaan. Bekkenfysiotherapie richt zich op een reductie of opheffing van deze blaasoveractiviteit via reflexinhibitie. De behandeling bestaat uit informatie en voorlichting, elektrostimulatie, blaastraining of gedragstherapie en/of oefentherapie met of zonder biofeedback. Vooral elektrostimulatie blijkt een werkzame behandelvorm.

Radicale prostatectomie is de voornaamste oorzaak van onvrijwillig urineverlies bij mannen. Bekkenbodemeducatie als nabehandeling vermindert de duur en de mate van incontinentie. Bekkenfysiotherapie blijkt in veel gevallen bij urine-incontinentie een effectieve behandeloptie.

fysiotherapie incontinentie urologie vrouwen 
This is a preview of subscription content, log in to check access.

Literatuur

  1. Rekers H, Drogendijk AC, Valkenburg H, Riphagen F. Urinary incontinence in women from 35 to 79 years of age: prevalence and consequences. Eur J Gynecol Reprod Biol 1992;43:229-34.CrossRefGoogle Scholar
  2. Valk M. Urinary incontinence in psychogeriatric nursing home patients. Prevalence and determinants [Proefschrift]. Utrecht: Universiteit Utrecht, 1999.Google Scholar
  3. Newman DK. How much society pays for urinary incontinence. Ostomy-Wound-Manage 1997;43:18-25.PubMedGoogle Scholar
  4. Schulman C, Claes H, Matthijs J. Urinary incontinence in Belgium: a population-based epidemiological survey. Eur Urol 1997;32:315-20.PubMedGoogle Scholar
  5. Lagro-Janssen, Smits AJA, Van Weel C. Women with urinary incontinence: self perceived worries and general practitioners’ of knowledge of the problem. Br J Gen Pract 1990;40:331-4.PubMedGoogle Scholar
  6. Abrams P, Cardozo L, Fall M, Griffiths D, Rosier P Ulmsten U, et al. The standardization of terminology of lower urinary tract function. Neurourol Urodynam 2002;21:167-78.CrossRefGoogle Scholar
  7. Hunskaar S, Arnold EP, Burgio K, Diokno AC, Herzog AR, Mallett VT. Epidemiology and natural history of urinary incontinence. In: Abrams P, Khoury S, Wein A, editors. Incontinence. Plymouth: Health Publication, 1999:206.Google Scholar
  8. ICS Pelvic Floor Clinical Assessment Group. Terminology of pelvic floor function and dysfunction. Bristol: ICS, 2001.Google Scholar
  9. Gezondheidsraad. Urine-incontinentie, publicatie nr 2001/12. Den Haag: Gezondheidsraad, 2001.Google Scholar
  10. Lagro-Janssen ALM, Breedvelt Boer HP, Van Dongen JJA, Lemain TJJ, Steeneken F, Dijkstra RH, et al. NHG-Standaard Incontinentie voor urine. Huisarts Wet 1995;38:71-80.Google Scholar
  11. Klomp MLF, Gercama AJ, De Jong-Wubben JGM, Mulders AHP, Romeijnders ACM, Rosmalen CFH, et al. NHG-Standaard Bemoeilijkte mictie bij oudere mannen (eerste herziening). Huisarts Wet 1997;40:114-24.Google Scholar
  12. Berghmans LCM, Bernards ATM, Bluyssen AMW, Grupping MHM, Hendriks HJM, de Jong MJE, et al. KNGF-richtlijn Stress urine-incontinentie. Ned Tijdschr Fysiother 1998a;108(4), suppl.:1-35.Google Scholar
  13. Fantl JA, Newman DK, Colling J, DeLancey JOL, Keeys C, Loughery R, et al. Urinary incontinence in adults: Acute and chronic management. Rockville: US Dept of Health and Human Services, Public Health Service, Agency for Health Care Policy and Research; March 1996. AHCPR publication 96-0682 Clinical Practice Guideline No.2, 1996 Update.Google Scholar
  14. Abrams P. Assessment and treatment of urinary incontinence. Lancet 2000;355:2153-8.CrossRefGoogle Scholar
  15. Lagro-Janssen ALM, Debruyne FMJ, Smits AJA, Van Weel C. The effects of treatment of urinary incontinence in general practice. Family Practice 1992;9:284-9.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  16. Berghmans LCM, Hendriks HJM, De Bie RA, Van Waalwijk van Doorn ESC, Bø K, Van Kerrebroeck PhEV. Conservative treatment of urge urinary incontinence in woman, a systematic review of randomized clinical trials. BJU 2000;85:254-63.CrossRefGoogle Scholar
  17. DeLancey JOL. Genuine stress incontinence: Where are we now, where should we go? Am J Obste Gynecol 1996;175:311-9.CrossRefGoogle Scholar
  18. Grimby A, Milson I, Molander U, Wiklund I, Ekelund P. The influence of urinary incontinence on the QOL of elderly women. Age Ageing 1993;22:82-9.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  19. Norton PA, MacDonald LD, Sedgwick PM, Stanton SL. Distress and delay associated with urinary incontinence, frequency and urgency in women. BMJ 1988;297:1187.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  20. DeLancey JOL. Structural aspects of urethrovesical function in the female. Neurourol Urodyn 1988;7:509-19.CrossRefGoogle Scholar
  21. Van Kampen M, De Weerdt W, Van Poppel H, Baert L. Urinary incontinence following transurethral, transvesical and radical prostatectomy. Acta Urologica Belgica 1997;65:1-7.PubMedGoogle Scholar
  22. Van Kampen M, De Weerdt W, Van Poppel H, Feys H, Castell Campesino A, Stragier J, et al. Prediction of urinary continence following radical prostatectomy. Urologia Internationalis 1998;60:80-4.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  23. Wilson PD, Bø K, Hay-Smith J, Nygaard I, Staskin D, Wyman J. Conservative treatment in women. In: Abrams P, Cardozo L, Khoury S, Wein A, editors. Incontinence. Plymouth: Health Publication, 2002:573-624.Google Scholar
  24. WHO. International Classification of Impairments, Activities and Participation: a manual of dimensions of disablement and functioning. Geneva, 1997.Google Scholar
  25. Berghmans LCM, Hendriks HJM, Bø K, Hay-Smith, De Bie RA, Van Waalwijk van Doorn ESC. Conservative treatment of stress urinary incontinence in women: a systematic review of randomized clinical trials. Br J Urol 1998b;82:181-91.PubMedGoogle Scholar
  26. Berghmans LCM, Frederiks CMA, De Bie RA, Weil EHJ, Smeets LWH, Van Waalwijk van Doorn ESC, et al. Efficacy of biofeedback, when included with pelvic floor muscle exercise treatment for genuine stress incontinence. Neurourol Urodynam 1996;15:37-52.CrossRefGoogle Scholar
  27. Eriksen BC. Electrostimulation of the pelvic floor in female urinary incontinence [Proefschrift]. University of Trondheim, Norway, 1989.Google Scholar
  28. Bø K. Vaginal weight cones. Theoretical framework, effect on pelvic floor muscle strength and female stress urinary incontinence. Acta Obstet Gynecol Scand 1995;74:87.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  29. Van Waalwijk van Doorn ESC, Ambergen AW. Diagnostic assessment of the overactive bladder during the filling phase: the detrusor activity index. Br J Urol 1999;83(suppl 2):16-21.Google Scholar
  30. Berghmans LCM, Van Waalwijk van Doorn ESC, Nieman FHM, De Bie RA, Van den Brandt PA, Van Kerrebroeck PhEV. Efficacy of physical therapeutic modalities in women with proven bladder overactivity. Eur Urol 2002;41:581-8.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  31. Yamanishi T, Yasuda K, Sakakibara R, Hattori T, Suda S. Randomized, double blind study of electrical stimulation for urinary incontinence due to detrusor overactivity. Urology 2000;55:353-7.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  32. Bø K, Berghmans LCM. Nonpharmacologic treatments for overactive bladder – Pelvic floor exercises. Urology 2000;55(suppl. 5a):7-11.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  33. Houston KA. Incontinence and the older woman. Clin Geriatr Med 1993;9:157-71.PubMedGoogle Scholar
  34. Wyman JF, Fantl JA, McClish DK, Bump RC. Comparative efficacy of behavioural interventions in the management of female urinary incontinence. Continence program for women Research Group. Am J Obstet Gynecol 1998;179:999-1007.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  35. Ceresoli A, Zanetti G, Trinchieri A, Seveso M, Del Nero A, Meligrana C, et al. Stress urinary incontinence after perineal radical prostatectomy. Arch Ital Urol Androl 1995;67:207-20.PubMedGoogle Scholar
  36. Van Kampen M, De Weerdt W, Van Poppel H, De Ridder D, Feys H, Baert L. The effect of pelvic floor re-education on duration and degree of incontinence after radical prostatectomy: a randomised controlled study. Lancet 2000;355:98-102.CrossRefPubMedGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2003

Authors and Affiliations

  • Bary Berghmans
    • 1
  • Marga IJland
  • Gommert van Koeveringe
  • Ron Winkens
  • Philip Van Kerrebroeck
  1. 1.

Personalised recommendations