Advertisement

Dth

, Volume 24, Issue 4, pp 143–151 | Cite as

Gegeneraliseerde angststoornis: wat is het en wat kun je ertegen doen?

  • Kees Korrelboom
  • Sako Visser
  • Erik ten Broeke
Artikelen

Samenvatting

Dit artikel bevat een overzicht van de aard en effectiviteit van psychologische behandelingen voor de gegeneraliseerde angststoornis. Ook gaat het uitvoerig in op interventies die gericht zijn op een van de kernsymptomen van deze stoornis: piekeren. Daarbij staan we stil bij een recente ontwikkeling binnen cognitieve therapie: interventies die niet zozeer zijn gericht op de inhoud van cognities, maar eerder op de denkstijl of het denkproces. Nadat we in dit kader ‘mindfulness based cognitive therapy’, ‘acceptance and commitment therapy’ en ‘attention training technique’ aan bod hebben laten komen, bespreken we een nieuwe, specifiek op piekeren gerichte interventie: anti-piekertraining. Deze interventie bestaat uit een stappenplan dat individueel en in groepsverband kan worden uitgevoerd. Dit stappenplan is gebaseerd op een moderne visie op de principes achter contraconditionering. Naar de effectiviteit van deze interventie wordt op het ogenblik onderzoek uitgevoerd.

Abstract

The nature and efficacy of psychological treatments for generalised anxiety disorder have been reviewed. Several interventions were discussed that are aimed at one of the core symptoms of the disorder: worry. Furthermore a recent development in cognitive therapy was highlighted: interventions that are not directed at the contents of the patients thoughts but rather at his thinking style and the process of his thinking. References were made to mindfulness based cognitive therapy, acceptance and commitment therapy and attention training technique. Furthermore, a new intervention was discussed for the treatment of worry: anti-worry training. This is a short program consisting of seven different phases. It is based on a modern view on the principles of counter-conditioning and can be applied in an individual setting as well as in a group setting. Research into the efficacy and the applicability of this program will have to be done.

Referenties

  1. apa, American Psychiatric Association (1994). Diagnostic and Statistical Manual of Psychiatric Disorders. Fourth edition. New York: American Psychiatric Association.Google Scholar
  2. Arntz, A. (2003). Cognitive therapy versus applied relaxation as treatment of generalized anxiety disorder. Behaviour Research & Therapy, 41, 633-646.CrossRefGoogle Scholar
  3. Bernstein, D.A., & Borkovec, T.D. (1973). Progressive relaxation training. Champaign, Ill.: Research Press.Google Scholar
  4. Bijl, R.V., Zessen, G. van, & Ravelli, A. (1997). Psychiatrische morbiditeit onder volwassenen in Nederland: het nemesis-onderzoek ii. Prevalentie van psychiatrische stoornissen. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 141, 2453-2460.PubMedGoogle Scholar
  5. Boeijen, C., Visser, S., & Balkom, A. van (2001). Gegeneraliseerde angststoornis. In A. van Balkom, P. van Oppen & R. van Dyck (red.), Behandelingsstrategieën bij angststoornissen. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  6. Bögels, S., Mulkens, S., & Jong, P. de (1995). Overmatig zelfbewustzijn en taakconcentratie: een nieuw model voor de behandeling van bloosangst. Gedragstherapie, 28, 153-175.Google Scholar
  7. Borkovec, T.D. (1994). The nature, functions, and origins of worry. In G.C.L. Davey & F. Tallis (Eds.), Worrying. Perspectives on theory, assessment and treatment. Chichester: John Wiley & Sons.Google Scholar
  8. Borkovec, T.D., & Costello, E. (1993): Efficacy of applied relaxation and cognitive-behavioural therapy in the treatment of generalized anxiety disorder. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 61, 611-619.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  9. Borkovec, T.D., & Whisman, M.A. (1996). Psychosocial treatments for generalized anxiety disorder. In M. Mavissakalian & R. Prien (Eds.), Long-term treatment of anxiety disorders. Washington dc.: American Psychiatric Association.Google Scholar
  10. Borkovec, T.D., Robinson, E., Pruzinsky, T., & DePree, J.A. (1983). Preliminary exploration of worry: some characteristics and processes. Behaviour Research & Therapy, 21, 9-16.CrossRefGoogle Scholar
  11. Brown, T.A., O'Leary, T., & Barlow, D.H. (1994). Generalized anxiety disorder. In D.H. Barlow (Ed.), Clinical handbook of psychological disorders. Second edition. New York: The Guilford Press.Google Scholar
  12. Butler, G. (1996). Treatment of worry in generalized anxiety disorder. In G.C.L. Davey & F. Tallis (Eds.), Worrying. Perspectives on theory, assessment and treatment. Chichester: John Wiley & Sons.Google Scholar
  13. Camras, L.A., Holland, E.A., & Patterson, M.J. (1993). Facial expression. In M. Lewis & J.M. Haviland (Eds.), Handbook of emotions. New York: The Guilford Press.Google Scholar
  14. Craske, M.G. (1999). Anxiety disorders. Psychological approaches to theory and treatment. Boulder: Westview Press.Google Scholar
  15. Craske, M.G., Barlow, D.H., & O'Leary, T.A. (1992). Master of your anxiety and worry. Albany, New York: Graywind Publications.Google Scholar
  16. D'Zurilla, T.J., & Goldfried, M.R. (1971). Problem solving and behavior modification. Journal of Abnormal Psychology, 78, 107-126.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  17. Davey, G.C.L. (1994). Pathological worrying as exacerbated Problem-solving. In G.C.L. Davey & F. Tallis (Eds.), Worrying. Perspectives on theory, assessment and treatment. Chichester: John Wiley & Sons.Google Scholar
  18. Gould, R.A., Otto, M.W., Pollack, M.H., & Yap, L. (1997). Cognitive behavioral and pharmacological treatment of generalized anxiety disorder: a preliminary meta-analysis. Behavior Therapy, 28, 285-305.CrossRefGoogle Scholar
  19. Gray, J.A. (1987). The psychology of fear and stress. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  20. Hayes, S.C., Masuda, A., & De Mey, H. (2003). Acceptance and commitment therapy: een derde generatie gedragstherapie. Gedragstherapie, 36, 69-97.Google Scholar
  21. Hunt, C.J. (2002). The current status of the diagnostic validity and treatment of generalized anxiety disorder. Current Opinion in Psychiatry, 15, 157-162.CrossRefGoogle Scholar
  22. Jongh, A. de, & Broeke, E. ten (2003). Handboek emdr. Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  23. Kabat-Zinn, J., Massion, A.O., Kristeller, J., Peterson, L.G., Fletcher, K.E., Pbert, L., Lenderking, W.R., & Santorelli, S.F. (1992). Effectiveness of a meditation-based stress reduction program in the treatment of anxiety disorders. American Journal of Psychiatry, 149, 936-943.PubMedGoogle Scholar
  24. Korrelboom, C.W. (2000). Versterking van het zelfbeeld bij patiënten met persoonlijkheidspathologie: ‘hot cognitions’ versus ‘cold cognitions’. Directieve Therapie, 20, 282-302.Google Scholar
  25. Korrelboom, C.W. (2002). Deelprogramma cluster agressie en conflicten. Den Haag: Parnassia, interne publicatie.Google Scholar
  26. Korrelboom, C.W. (2003a). Mogelijkheden van cognitieve gedragstherapie bij moeilijke mensen: de module frustratietolerantie. In W.A. Hoogduin, C.A.L. Hoogduin & C.R. Peters van Neijenhof (red.), Moeilijke mensen: naar een professionele aanpak. Nijmegen: Cure & Care Publishers.Google Scholar
  27. Korrelboom, C.W. (2003b): ‘Opdringende gedachtes die je maar niet kunt loslaten’. Cliëntenboek voor piekerende patiënten met een gegeneraliseerde angststoornis. Den Haag: Parnassia, interne publicatie.Google Scholar
  28. Korrelboom, C.W., & Appelo, M.T. (2002). Geef de stuurlozen het roer: contraconditionering en coping bij borderline-problematiek. In C.A.L. Hoogduin & M.T. Appelo (red.), Directieve therapie bij psychiatrische patiënten. Nijmegen: Cure & Care Publishers.Google Scholar
  29. Korrelboom, C.W., & Broeke, E. ten (1998). Trauma, geheugen en contraconditionering van de ucs/ucr-representatie. Directieve Therapie,18, 217-236.Google Scholar
  30. Korrelboom, C.W., & Broeke, E. ten (2004). Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie. Handboek voor theorie en praktijk. Bussum: Coutinho.Google Scholar
  31. Lang, P.J. (1985). The cognitive psychophysiology of emotion: fear and anxiety. In A.H. Tuma & J. Maser (Eds.), Anxiety and the anxiety disorders. Hillsdale, New Jersey, London: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.Google Scholar
  32. Lange, A. (2000). Gedragsverandering in gezinnen. Groningen: Noordhoff, Wolters.Google Scholar
  33. Lange, A., Ven, J-P. van de, Schrieken, B., & Smit, M. (2003). Interapy Burn-out; preventie en behandeling van burn-out via het internet. Directieve Therapie, 23, 121-146.Google Scholar
  34. Linehan, M.M. (1993). Cognitive-behavioral treatment of borderline personality disorder. New York: The Guilford Press. lsmr, Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de ggz (2003). Multidisciplinaire richtlijn angststoornissen. Richtlijn voor de diagnostiek, behandeling en begeleiding van volwassen cliënten met een angststoornis. Utrecht: Trimbos-instituut.Google Scholar
  35. Meekeren, E. van (2000). De regievoering in de behandeling van borderline patiënten; context en eenheid van behandeling. Directieve Therapie, 20, 216-229.CrossRefGoogle Scholar
  36. Michelson, L., & Ascher, L.M. (1984). Paradoxical intention in the treatment of agoraphobia and other anxiety disorders. Journal of Behavior Therapy & Experimental Psychiatry, 15, 215-220.CrossRefGoogle Scholar
  37. Nolen-Hoeksema, S. (1991). Responses to depression and their effects on the duration of depressive episodes. Journal of Abnormal Psychology, 100, 569-582.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  38. Öst, L.-G., & Breitholtz, E. (2000). Applied relaxation vs. cognitive therapy in the treatment of generalized anxiety disorder. Behaviour Research & Therapy, 38, 777-790.CrossRefGoogle Scholar
  39. Raes, F., Hermans, D., & Eelen, P. (2003). Rumineren bij depressie, of: hoe stilstaan eigenlijk achteruitgang is. Gedragstherapie, 36, 147-165.Google Scholar
  40. Segal, Z.V., Williams, J.M.G., & Teasdale, J.D. (2002): Mindfulness-based cognitive therapy for depression. A new approach to preventing relapse. New York: The Guilford Press.Google Scholar
  41. Wegner, D.M. (1994). White bears and other unwanted thoughts. New York: The Guilford Press.Google Scholar
  42. Wells, A. (2000). Emotional Disorders & Metacognition: Innovative Cognitive Therapy. Chichester: John Wiley & Sons.Google Scholar
  43. Wolpe, J. (1958). Psychotherapy by reciprocal inhibition. Stanford: Stanford University Press.Google Scholar
  44. Wolpe, J. (1990). The practice of behavior therapy. Fourth edition. Oxford: Pergamon.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2004

Authors and Affiliations

  • Kees Korrelboom
    • 1
  • Sako Visser
  • Erik ten Broeke
  1. 1.

Personalised recommendations