Advertisement

Dth

, Volume 27, Issue 2, pp 37–53 | Cite as

Geprotocolleerde cognitieve gedragstherapie van klinische en subklinische paniekstoornis, via het internet: de behandeling en de resultaten van een gecontroleerde gerandomiseerde trial

  • Alfred Lange
  • Jeroen Ruwaard
  • Bart Schrieken
  • Janneke Broeksteeg
  • Sam van Tienhoven
  • Janet Jager
  • Paul Emmelkamp
Artikelen

Samenvatting

Dit artikel beschrijft een via een website uitgevoerde geprotocolleerde cognitieve gedragstherapie voor paniekklachten. Het artikel beschrijft de behandeling, de resultaten van een gerandomiseerde gecontroleerde effectstudie en, ter illustratie, de wederwaardigheden van één deelnemer. In de RCT werden de deelnemers aselect toegewezen aan ‘onmiddellijke behandeling’ (n = 27) of aan ‘de wachtlijst’ (n = 31). Het percentage drop-outs (11%) was opvallend lager dan gebruikelijk bij behandelingen via internet (21%). Bij de vergelijking van de behandelde deelnemers met de controlegroep werden de drop-outs in de nameting meegenomen als zijnde niet veranderd (intention-to-treat). Deze analyses werden uitgevoerd met ANCOVA’s en lieten significant grotere vooruitgang zien in de behandelgroep dan in de controlegroep, met middelgrote tot grote effectgroottes ten aanzien van de paniekmaten (.4 < d < 1.4), kleine tot middelgrote effecten wat betreft agorafobische vermijding (.2 < d < .4) en gemiddelde tot grote effecten ten aanzien van algemeen psychologisch functioneren (.5 < d < .8). De deelnemers beoordeelden de verschillende onderdelen van de behandeling als positief, evenals de verhouding met de therapeut.

Notes

Referenties

  1. Abels-Reguera, L., & Brunner, K. (2002). Interapy-burnout: Een ongecontroleerde pilotstudie naar het effect van een geprotocolleerde behandeling van burnout via het internet. Amsterdam: Programmagroep Klinische psychologie, Universiteit van Amsterdam.Google Scholar
  2. Addis, M.E., Hatgis, C., Cardemil, E., Jacob, K., Krasnow, A.D., & Mansfield, A. (2006). Effectiveness of Cognitive-Behavioral Treatment for Panic Disorder versus Treatment as Usual in a Managed Care Setting: 2-Year Follow-Up. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 74, 377-385.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  3. American Psychiatric Association (1994). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, DSM-IV. Washington, DC: American Psychiatric Association.Google Scholar
  4. Andersson, G., Carlbring, P., Holmström, A., Sparthan, E., Furmark, T., Nilson-Ihrfelt, E., Buhrmann, M., & Ekselius, L. (2006). Internet-based self-help with therapist feedback and in vivo group exposure for social phobia: a randomized controlled trial. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 74(4), 677-686.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  5. Beurs, E. de (1993). The assessment and treatment of panic disorder with agoraphobia. Amsterdam: Thesis Publishers.Google Scholar
  6. Beurs, E. de, Balkom, A.J.L.M. van, Dyck, R. Van, & Lange, A. (1999). Long-term outcome of pharmacological and psychological treatment for panic disorder with agoraphobia: A two year naturalistic follow-up. Acta Psychiatrica Scandinavica, 99(1), 59-67.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  7. Beurs, E. de, Dyck, R. van, Marquenie, L.A., Lange, A., & Blonk, R.W.B. (2001). De DASS; een vragenlijst voor het meten van depressie, angst en stress. Gedragstherapie, 34, 35-53.Google Scholar
  8. Beurs, E. de, & Widenfelt, B. van (2004). Paniekstoornis en agorafobie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.Google Scholar
  9. Blaauw, E., & Kerkhof, A.J.F.M. (1999). Suïcides in detentie. Den Haag: Elsevier.Google Scholar
  10. Bouman, T. (1995). De Agoraphobic Cognitions Questionnaire (ACQ). Gedragstherapie, 27, 69-72.Google Scholar
  11. Bouman, T. (1998). De Body Sensations Questionnaire (BSQ). Gedragstherapie, 31, 165-168.Google Scholar
  12. Brom, D., & Kleber, R.J. (1985). De Schokverwerkingslijst. Nederlands Tijdschrift voor Psychologie, 40, 164-168.Google Scholar
  13. Carlbring, P., Ekselius, L., & Andersson, G. (2003). Treatment of panic disorder via the Internet: a randomized trial of CBT vs. applied relaxation. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 34, 129-140.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  14. Carlbring, P., Nilsson-Ihrfelt, E., Waara, J., Kollenstam, C., Buhrman, M., Kaldo, V., et al. (2005). Treatment of panic disorder: live therapy vs. self-help via the Internet. Behaviour Research and Therapy, 43, 1321-1333.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  15. Carlbring, P., Furmark, T., Steckzó, J., Ekselius, L., & Andersson, G. (2006). An open study of internet-based bibliotherapy with minimal contact via email for social phobia. Clinical Psychologist, 10, 30-38.CrossRefGoogle Scholar
  16. Chambless, D., Caputo, G., Bright, P., & Gallagher, R. (1984). Assessment of fear of fear in agoraphobics: The Body Sensations Questionnaire and the Agoraphobic Cognitions Questionnaire. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 52, 1090-1097.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  17. Chambless, D.L., Caputo, G.C., Jasin, S.E., Gracely, E.J., & Williams, C. (1985). The Mobility Inventory for agoraphobia. Behaviour Research and Therapy, 23, 35-44.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  18. Clark, D.M. (1986). A cognitive approach to panic. Behaviour Research and Therapy, 24, 461-470.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  19. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. (2nd ed.). Hillsdale, New Jersey: Erlbaum.Google Scholar
  20. Craske, M.G., & Zucker, B.G. (2001). Consideration of the APA practice guideline for the treatment of patients with panic disorder: strengths and limitations for behavior therapy. Behavior Therapy, 32, 259-281.CrossRefGoogle Scholar
  21. Cuijpers, P. (2004). Psychische ziekten van alledag. Amsterdam: Oratie VU uitgeverij.Google Scholar
  22. Frankl, V.E. (1960). ‘Paradoxal intention’: A logotherapeutic technique. American Journal of Psychotherapy, 14, 520-535.PubMedGoogle Scholar
  23. Heeringen, C. van, & Kerkhof, A.J.F.M. (red.) (2000). Behandelstrategieën bij suïcidaliteit. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.Google Scholar
  24. Helzer, J.E., & Robins L.N. (1988). The Diagnostic Interview Schedule: its development, evolution, and use. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 23, 6-16.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  25. Hermans, D., & Putte, J. van de (2003). Cognitieve Gedragstherapie bij depressie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.Google Scholar
  26. Hillis, S.L., & Woolson, R.F. (2002). Analysis of categorized data: Use of the odds ratio as a measure of association. In: M.T. Tsuang & M. Tohen (eds.). Textbook in psychiatric epidemiology (2nd ed., pp. 35-63). Hoboken, New Jersey: J. Wiley & Sons Inc.Google Scholar
  27. Horowitz, M.J., Wilner, N.R., Alvarez, W. (1979). Impact of Event Scale: a measure of subjective stress. Psychosomatic Medicine, 41, 209-218.PubMedGoogle Scholar
  28. Houck, P.R., Spiegel, D.A., Shear, M.K., & Rucci, P. (2002). Reliability of the self-report version of the PDSS-SR. Depression and Anxiety, 15, 183-185.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  29. Hout, M. van den (1996). Exposure: hoe en waarom het werkt. Directieve therapie, 16(4), 308-315.Google Scholar
  30. Jacobson, N.S., & Truax, P. (1991). Clinical significance: A statistical approach to meaningful change in psychotherapy research. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 59, 12-19.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  31. Jager, J., Emmelkamp, P.M.G., & Lange, A. (2005). Behandeling van paniekstoornis met en zonder Agorafobie via Internet. Eindverslag ZonMW. Projectnummer: 1055.0008.Google Scholar
  32. Joiner, T.E., Steer, R.A., Brown, G., Beck, A.T., Pettit, J.W., & Rudd, M.D. (2003). Worst-point suicidal plans: a dimension of suicidality predictive of past suicide attempts and eventual death by suicide. Behaviour Research and Therapy, 41(2), 1469-1480.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  33. Kenwright, M., Liness, S., & Marks, I. (2001). Reducing demands on clinicians by offering computer-aided self-help for phobia/panic: feasibility study. British Journal of Psychiatry, 179, 456-459.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  34. Klein, B., & Richards, J.C. (2001). A brief Internet-based treatment for panic disorder. Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 29, 113-117.CrossRefGoogle Scholar
  35. Korrelboom, K., & Broeke, E. ten (2004). Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie. Bussum: Coutinho.Google Scholar
  36. Krips, A.H., & Hinsberg, J.M.M. van (2006). Follow-up onderzoek Interapy behandeling depressie. Amsterdam: Programmagroep Klinische psychologie, Universiteit van Amsterdam.Google Scholar
  37. Lange, A. (2006). Gedragsverandering in gezinnen; cognitieve gedrags- en systeemtherapie. Groningen: Martinus Nijhoff.Google Scholar
  38. Lange, A., Rietdijk, D., Hudcovicova, M., Ven, J.-P. van de, Schrieken, B., & Emmelkamp, P.M.G. (2003). INTERAPY. A controlled randomized trial of the standardized treatment of posttraumatic stress through the Internet. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 71(5), 901-909.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  39. Lange, A., Schrieken, B., Blankers, M., Ven, J.-P. van de, & Slot, M. (2000). Constructie en validatie van de Gewaarwordingenlijst (GL); een hulpmiddel bij het signaleren van een verhoogde kans op psychosen. Directieve therapie, 20(2), 162-173.CrossRefGoogle Scholar
  40. Lange, A., Schrieken, B., Scheijde, R., Broeksteeg, J., Ruwaard, J., Schrijver, M., Mehra, S., Ven, J.-P. van de, & Emmelkamp, P. (2005). Interapy: diagnostiek en geprotocolleerde behandeling van welomschreven stoornissen via internet. Tijdschrift voor Pyschotherapie, 31(5), 355-376.Google Scholar
  41. Longmore, R.J., & Worrell, M. (2007). Do we need to challenge thoughts in cognitive behavior therapy. Clinical Psychology Review, 27(2), 173-187.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  42. Lovibond, S.H., & Lovibond, P.F. (1995). Manual for the Depression Anxiety Stress Scales. Sydney, Australia: Psychology Foundation.Google Scholar
  43. Meer, A. van der, & Burgerhout, K. (2004). Nederlandse versie van de Panic Disorder Severity Scale. Amsterdam: Programmagroep Klinische Psychologie, Universiteit van Amsterdam.Google Scholar
  44. Neal, L.A., Busuttil, W., Rollins, J., Herepath, R., Strike, P., & Turnbull, G. (1994). Convergent validity of measures of post-traumatic stress disorder in a mixed military and civilian population. Journal of Traumatic Stress, 7(3), 447-455.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  45. Nijenhuis, E.R.S., Spinhoven, P., Dyck, R. van, Hart, O. van der, & Vanderlinden, J. (1997). The development of the Somatoform Dissociation Questionnaire (SDQ-5) as a screening instrument for dissociative disorders. Acta Psychiatrica, 96(5), 311-318.CrossRefGoogle Scholar
  46. Rayburn, N.R., & Otto, N.W. (2003). Cognitive-behavioral therapy for panic disorder: a review of treatment elements, strategies, and outcomes. CNS Spectrums, 8, 356-362.PubMedGoogle Scholar
  47. Robey, R.R. (2004). Reporting point and interval estimates of effect-size for planned contrasts: fixed within effect analyses of variance. Journal of Fluency Disorders, 29, 307-341.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  48. Ruwaard, J., Lange, A., Bouwman, M., Broeksteeg, J., & Schrieken, B. (in druk). E-Mailed Standardized Cognitive Behavioural Treatment of Work-Related Stress: A Randomized Controlled Trial. Cognitive Behavioural Therapy.Google Scholar
  49. Schneider A.J., Mataix-Cols D., Marks I.M., & Bachofen M. (2005). Internet-guided self-help with or without exposure therapy for phobic and panic disorders. Psychotherapy and Psychosomatics, 74(3), 154-164.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  50. Shear, M.K., Rucci, P., Williams, J., Frank, E., Grochocinski, V., Bilt, J.V., et al. (2001). Reliability and validity of the Panic Disorder Severity Scale: replication and extension. Journal of Psychiatric Research, 35, 293-296.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  51. Speckens, A.E.M., Hemert, A.M. van, Spinhoven, P., Bolk, J.H. (1996). The diagnostic and prognostic significance of the Whitely Index, the Illness Attitudes Scales and the Somatosensory Amplification Scale. Psychological Medicine, 26, 1085-1090.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  52. Tienhoven, S. van (2005). Interapy Paniek: een pilot studie. Amsterdam: Programmagroep Klinische psychologie, Universiteit van Amsterdam.Google Scholar
  53. Wantland, D.J., Portillo, C.J., Holzemer, W.L., Slaughter, R., & McGhee, E.M. (2004). The effectiveness of web-based vs. non-web-based interventions: a meta-analysis of behavioural change outcomes. Journal of Medical Internet Research, 6, e40.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  54. Weiss, D.S. & Marmar, C.R. (1996) The Impact of Event Scale – Revised. In: J.P. Wilson & T.M. Keane (eds.). Assessing psychological trauma and PTSD (pp. 399-411). New York: Guilford Press.Google Scholar
  55. World Health Organization (2001). Atlas: mental health resources in the world 2001. Geneva: WHO.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2007

Authors and Affiliations

  • Alfred Lange
    • 1
  • Jeroen Ruwaard
    • 1
  • Bart Schrieken
    • 1
  • Janneke Broeksteeg
    • 1
  • Sam van Tienhoven
    • 1
  • Janet Jager
    • 1
  • Paul Emmelkamp
    • 1
  1. 1.

Personalised recommendations